Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 328/11, oddalił skargę C.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa zostały dotknięte powodzią.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia 6 kwietnia 2011 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania C.W. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...]decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]z dnia 18 lutego 2011 r. nr [...]odmawiającej przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO podało, że opisaną wyżej decyzją administracyjną organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił C.W. przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. (...), ponieważ nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym rolników w KRUS.
W odwołaniu od powyższej decyzji C.W. zakwestionował ustalenie organu pierwszej instancji, że nie jest rolnikiem. Podał, że od 2001 roku jest rencistą, więc nie opłaca składek w KRUS. Podniósł, że pracownik MOPS powinien wyjaśnić, czy jeżeli nie należy mu się pomoc z tego względu, że nie opłaca składki w KRUS, może skorzystać z innej pomocy pieniężnej.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu uznało, że brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji wydanej w niniejszej sprawie.
Wskazało, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889) określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej, realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.
Pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia organu wykonawczego gminy (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia.
W myśl zaś § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli:
- 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników;
- 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód;
- 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Organ odwoławczy wskazał, że z przywołanego przepisu § 2 rozporządzenia wynika, że z pomocy, o której mowa w tym akcie normatywnym, mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników. Odwołujący się nie spełnia tego warunku, choć bowiem posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,63 ha, to nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z pisma z dnia 11 lutego 2011 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń w Placówce Terenowej w Ostrowie Wielkopolskim Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W odwołaniu odwołujący się sam podał, że nie jest płatnikiem składek KRUS. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników odwołujący się podkreślał także wielokrotnie w toku postępowania wszczętego na jego wniosek z dnia 13 września 2010 r.
W tej sytuacji, z uwagi na to, że odwołujący się nie spełnia warunku określonego w § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia, organ pierwszej instancji zasadnie, zdaniem organu odwoławczego odmówił przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję C.W. podtrzymał argumenty zawarte w odwołaniu twierdząc stanowczo, że jest rolnikiem. Podał, że nie opłaca składek KRUS, jest rencistą od 2001 r. w związku z czym mimo, że prowadzi gospodarstwo rolne, nie ma obowiązku opłacania składek KRUS. Podniósł, że w wyniku powodzi w 2010 r. poniósł straty w plonach w wysokości 80 %, co stwierdziła powołana zgodnie z prawem komisja. W tej sytuacji w jego ocenie winien otrzymać jednorazową pomoc pieniężną jako rolnik, którego gospodarstwo dotknięte zostało powodzią w 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd wojewódzki podał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2010 r., w którym domagał się on, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889), przyznania zasiłku celowego w kwocie 4000 zł w związku z powodzią w 2010 r. We wniosku tym podał, że jest rolnikiem, posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 8,63 ha użytków rolnych. W gospodarstwie wystąpiły szkody spowodowane przez powódź. Przed powstaniem szkody nie zawierał umowy ubezpieczenia upraw rolnych oraz, że nie otrzymał pomocy w związku z powodzią, jak również odszkodowania z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych.
W ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo uznały, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia powyższego wniosku stanowią przepisy wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889).
Z przepisu § 1 owego rozporządzenia wynika, że określa ono szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r., zwanej dalej "pomocą", realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010r. Pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o czym stanowi § 3 ust. 1 owego rozporządzenia.
Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia.
W myśl zaś § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli:
- 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników;
- 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód;
- 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z wyżej przywołanego przepisu § 2 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że z pomocy, o której mowa w owym akcie normatywnym, mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników.
Sąd I instancji uznał, że skarżący nie spełnia tego warunku, choć bowiem posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,63 ha, to nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika nie tylko z pisma z dnia 11 lutego 2011 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń w Placówce Terenowej w Ostrowie Wielkopolskim Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na które wskazuje organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, ale także z twierdzeń samego skarżącego. Skarżący sam podał w toku prowadzonego postępowania, że nie jest płatnikiem składek KRUS bowiem od 2001 r. jest rencistą. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników podkreślał także wielokrotnie w toku postępowania wszczętego na jego wniosek z dnia 13 września 2010 r. Na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. na pytanie Sądu podał, że sam prowadzi przedmiotowe gospodarstwo rolne, z żoną pozostaje w separacji, ma pełnoletnie dzieci, które nie zajmują się prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Sąd wojewódzki dodał, że kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym rolników reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Ubezpieczenie społeczne rolników realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (art. 2 ust. 1 ustawy), do której składki opłaca rolnik za siebie i każdego ubezpieczonego (art. 4 ust. 1 ustawy). Definicję rolnika ustawa ta zwiera w art. 6 pkt 1), zgodnie z którym: "ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia".
W myśl zaś art. 1 ust. 1 ustawy: ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników, którzy:
- 1) posiadają obywatelstwo polskie lub
- 2) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub
- 3) są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
W ubezpieczeniu wyodrębnia się:
- 1) ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie;
- 2) ubezpieczenie emerytalno-rentowe, o czym stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie spełnia zatem jednej z trzech przesłanek określonych w § 2 w/w rozporządzenia, od których łącznego spełnienia uzależnione jest skuteczne ubieganie się o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.
Bez znaczenia zatem, w świetle przepisu § 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. ustanawiającego przesłanki przyznania określonej w nim pomocy w formie zasiłku celowego, pozostaje okoliczność, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 8,63 ha, w którym powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r., skoro, co jest okolicznością niesporną, nie jest on rolnikiem, w rozumieniu wyżej cytowanych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Trafnie w tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, organy rozpoznające sprawę odmówiły przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.
Sąd wojewódzki dodał, że odrębną natomiast od sprawy niniejszej pozostaje kwestia możliwości uzyskania przez skarżącego innej formy pomocy, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku ze szkodą spowodowaną w gospodarstwie rolnym skarżącego przez powódź w 2010 r. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, organ rozpoznający sprawę nie miał obowiązku, rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego z dnia 13 września 2010 r. o zasiłek celowy w związku z powodzią w 2010 r. rozpatrywać niniejszej sprawy w aspekcie możliwości udzielenia skarżącemu bez stosownego w tym względzie wniosku, innej formy pomocy w związku ze szkodą jaka wystąpiła w gospodarstwie rolnym skarżącego wskutek powodzi w 2010 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył C.W. zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- 1) naruszenie przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie i brak rozważenia zgodności przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia RM z 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. z delegacją ustawową wynikającą z przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji zastosowanie przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia RM w niniejszej sprawie i przyjęcie, że skarżący nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, w związku z czym nie spełnia przesłanek skutecznego ubiegania się o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego;
- 2) naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez ich niewłaściwe zastosowanie i nierozważenie przyznania skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż z przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wynika dla Sądów uprawnienie do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podstawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami - odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie (vide wyrok Sądu Najwyższego z 9.06.2005 r., V KK 41/2005), w związku z czym Sąd rozpatrujący konkretną sprawę administracyjną może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, którym powyższa norma została naruszona.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, rozporządzenie RM z 13 lipca 2010 r. w zakresie, w jakim przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia uzależnia uzyskanie pomocy społecznej od spełnienia warunku podlegania ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, wydane zostało z przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien odmówić jego zastosowania w niniejszej sprawie. Okoliczność, że skarżący pobiera rentę z ZUS nie oznacza, że nie jest on rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz jedynie nie podlega on temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, bo cel ubezpieczenia społecznego wynikający z tych przepisów został już osiągnięty - skarżący pobiera rentę, w związku z czym ma zapewnione zabezpieczenie. Skoro zatem zbędne jest podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z mocy ustawy, to skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku podlegania takiemu obowiązkowi.
Dodano, iż w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zaniechał poczynienia jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie wysokości renty pobieranej przez skarżącego, jak również nie poczynił ustaleń w przedmiocie rozmiaru szkód spowodowanych przez powódź, mimo że w aktach sprawy znajduje się protokół Zespołu Komisji w gminie Sośnie oszacowania szkód spowodowanych przez powódź w okresie od 18 maja 2010 r. do 18 czerwca 2010 r. z dnia 15 lipca 2010 r., z którego wynika, że straty te w odniesieniu do gospodarstwa skarżącego wyniosły 66,1 % rocznej produkcji.
Zaniechanie powyższych ustaleń stanowi naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., bowiem przyjąć należy, że rozpatrzenie sprawy nastąpiło z pominięciem interesu strony oraz interesu społecznego z uwagi na fakt, że skutki powodzi bez wątpienia mają wpływ na poziom życia skarżącego i funkcjonowanie jego gospodarstwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niekonstytucyjności przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r.w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010r. (Dz. U. Nr 132, poz.889) z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr. 175, poz. 1362 ze zm. z 2009r.).
Zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust.1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej.
Przyznanie Radzie Ministrów tak szerokich kompetencji w zakresie określania warunków programu pomocy społecznej, na co wskazuje użyte w przepisie sformułowanie "szczegółowe warunki" upoważniało ją do ustalenia wymagań jakie muszą zostać spełnione przez rodzinę rolniczą, która ubiega się o przyznanie pomocy w związku z powodzią, w tym uzależnienia tej pomocy od wymogu podlegania przez co najmniej jedną osobę w rodzinie ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Cytowane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie o pomocy społecznej, a to oznacza że pomoc w nim przewidziana adresowana jest do osób najuboższych, w celu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Dlatego właśnie w zamyśle prawodawcy było skierowanie pomocy do tych spośród rolników, których powódź dotknęła w największym stopniu, a więc takich, którzy utrzymują się jedynie z rolnictwa. Takie osoby podlegają bowiem z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Pozostali rolnicy, ubezpieczeni na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), mają - poza pracą w rolnictwie - inne źródła dochodów, które umożliwiają im pokrycie strat związanych powodzią w większym stopniu aniżeli osobom utrzymującym się wyłącznie z roli.
Zróżnicowanie prawa do świadczeń z pomocy społecznej rolników, którzy ponieśli straty w wyniku powodzi, zależne od rolniczego ubezpieczenia społecznego z mocy ustawy, dotyczy jedynie uprawnienia do wypłaty jednorazowego zasiłku pieniężnego. Zasiłki te wypłaca się bowiem ze środków budżetu państwa, a nie ze składek osób, którym one przysługują, co stanowi podstawową różnicę w odniesieniu do instytucji ubezpieczeń społecznych. Z tego względu również można uznać, że ograniczenie pomocy pieniężnej w stosunku do rolników ubezpieczonych z mocy ustawy jest uzasadnione (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. o sygn. akt P 20/07, OTK-A 2008/2/31, Dz. U. z 2008 r. Nr 57, poz. 350).
Mając na uwadze powyższe nie sposób dopatrzyć się niezgodności § 2 ust. 1 rozporządzenia z art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu art. 7 Kpa w zw. z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez nierozważenie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na podstawie tego ostatniego przepisu, zarzut ten należy ocenić jako nietrafny.
Przede wszystkim trzeba przypomnieć, że świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby ubiegającej się o ich przyznanie.
W rozpoznawanej sprawie zakończonej wydaniem przez SKO we Wrocławiu zaskarżonej decyzji postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2010r. o przyznanie mu zasiłku celowego w związku z powodzią w 2010r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r.
Organy administracji publicznej zobowiązane były do załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego. Skarżący nie składał innych wniosków, w szczególności wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Brak takiego wniosku uniemożliwiał załatwienie sprawy w sposób inny niż określony we wniosku z dnia 13 września 2010r.
W wyroku z dnia 23 lipca 2010r. I OSK 523/10 Lex 694355 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym wynikające z art. 40 ustawy o pomocy społecznej wsparcie w postaci zasiłku celowego trzeba odróżnić od wsparcia specjalistycznego, o jakim mowa w art. 24 ust. 2 tej ustawy, na podstawie którego zostało wydane, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r.
Chybiony jest zatem zarzut, iż wydając zaskarżone decyzje, organy nie uwzględniły przepisów dotyczących przyznania pomocy społecznej na zasadach ogólnych, ograniczając się jedynie do zastosowania przepisów rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o czym była wcześniej mowa, w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż skarżący we wniosku z 13 września 2010r. wnosił o przyznanie zasiłku celowego na podstawie ww. rozporządzenia, zatem w związku z faktem, iż podanie to nie budziło żadnych wątpliwości co do jego przedmiotu, zasadnie Sąd I instancji uznał, iż organy były związane zakresem żądania strony i rozpoznały je stosownie do jego treści,
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.