Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lutego 2015 r. oddalił skargę Z. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z [...] września 1995 r. M. i Z. małż. N. zwrócili się do Wojewody O. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. z [...] sierpnia 1980 r. orzekającej o przejęciu na własność Państwa, jako opuszczonego, stanowiącego własność Z. N. gospodarstwa rolnego o pow. 29,07 ha wraz z zabudowaniami położonego w S., obejmującego działki ewidencyjne nr [...]. Zdaniem wnioskodawców nieruchomość została bezpodstawnie przejęta jako opuszczona, gdyż do czasu wydania decyzji o przejęciu gospodarstwo było użytkowane przez dwóch kolejnych użytkowników, w związku z czym nie spełniało przesłanki uzasadniającej jego przejęcie.
Po dwukrotnym uchyleniu przez organ odwoławczy wydanych w sprawie decyzji odmawiających wszczęcia postępowania, Wojewoda O. postanowieniem z [...] maja 2013 r. odmówił M. N. wszczęcia postępowania w sprawie uznając, że nie posiada legitymacji procesowej do zainicjowania postępowania. Natomiast rozpatrując wniosek złożony przez Z. N. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. z [...] sierpnia 1980 r. uznając, że kontrolowana decyzja nie jest obaczona wadą rażącego naruszenia przepisów prawa, na podstawie których została wydana.
Od decyzji Wojewody O. z dnia [...] listopada 2014 r. odwołanie wniósł Z. N., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 161).
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody O. z [...] listopada 2013 r. Organ odwoławczy, wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, iż na podstawie umowy darowizny z [...] kwietnia 1964 r. Z. N. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 28,9910 ha położonego w S. W związku z planowanym wyjazdem do Niemiec, właściciel czynił starania o przejęcie gospodarstwa przez Skarb Państwa, bądź o zrzeczenie się własności gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 179 Kodeksu cywilnego. Na podstawie decyzji zezwalającej na wyjazd stały do RFN był on bowiem zobligowany do przedłożenia zaświadczenia o uregulowaniu spraw mieszkaniowych i majątkowych.
W związku z tym oraz w związku z otrzymaną odmową udzielenia zezwolenia na zrzeczenie się gospodarstwa, Z. N. wraz z małżonką, zawarł w dniu [...] lutego 1976 r. z M. i J. małż. K. umowę dzierżawy przedmiotowego gospodarstwa. W dniu [...] lutego 1976 r. na podstawie udzielonego notarialnie pełnomocnictwa, umocował adwokata do zbycia nieruchomości obejmującej gospodarstwo rolne w S. o obszarze około 29,07 ha. Kolejnym pełnomocnictwem z [...] maja 1979 r. Z. N. upoważnił dzierżawców gospodarstwa - M. i J. K. do przekazania w dalszą dzierżawę ww. gospodarstwa na okres nieograniczony W.P. Z dołączonej do odwołania umowy dzierżawy z [...] czerwca 1979 r. wynika, że małżonkowie K., działając na podstawie udzielonego im przez Z. N. pełnomocnictwa, zawarli z M. i W. małż. P. umowę dzierżawy przedmiotowego gospodarstwa na okres piętnastu lat z klauzulą automatycznego przedłużenia umowy po tym okresie na czas nieokreślony. Umowa była nieodpłatna. Dzierżawcy zobowiązani byli jedynie do uiszczania podatków i świadczeń w naturze ustalonych przez odpowiednie organy administracji państwowej.
Następnie, organ stwierdził, że - jak zapisano w protokole z [...] sierpnia 1980 r., sporządzonym przy udziale naczelnika i pracowników Urzędu Gminy D. na okoliczność lustracji stanowiącego własność Z. N. gospodarstwa rolnego we wsi S. - ani właściciel gospodarstwa ani jego małżonka i dzieci nie zamieszkują w gospodarstwie od 1976 r. Użytkownikiem gospodarstwa był J. K., który opuścił gospodarstwo w 1976 r. Obecnie użytkownikiem jest W. P. Z uwagi na zmiany użytkowników gospodarstwo to nie było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Część gruntów nie była w ogóle uprawiana, a część źle zagospodarowana (zaperzona). Łąka obejmująca działkę [...] nie była koszona. Na działce [...] o pow. 4,31 ha część plantacji rzepaku oraz na działce nr [...] o pow. 6,02 ha obsianej łubinem wysiew praktycznie kwalifikuje się do zaorania. Pouczono W. P. o konieczności zagospodarowania i użytkowania wszystkich gruntów z gospodarstwa zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych oraz o wiążących się z niestosowaniem przepisów tej ustawy karach obciążających również użytkownika.
W. P. oświadczył wówczas, że przyczyną takiego stanu rzeczy jest nieuregulowany stan prawny gospodarstwa. Z chwilą jego uregulowania doprowadzi gospodarstwo do stanu wysokiej kultury rolnej w ciągu 3 lat.
Minister wyjaśnił, że materialną podstawę prawną kontrolowanej decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...] sierpnia 1980 r. stanowiły przepisy art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Biorąc pod uwagę powyższe przepisy Minister wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w gospodarstwie nie zamieszkiwał właściciel ani nikt z członków jego rodziny. Z. N. na podstawie udzielonych zezwoleń wyjechał wraz z rodziną na stałe do Niemiec w lutym 1976 r. Pozostawione przez niego gospodarstwo było początkowo dzierżawione przez M. i J. K. na podstawie zawartej w dniu [...] lutego 1976 r. umowy dzierżawy.
Jednak wymienieni również zdecydowali się na wyjazd do Niemiec, w związku z czym na podstawie udzielonego im przez Z. N. pełnomocnictwa z [...] maja 1979 r. zawarli w dniu [...] czerwca 1979 r. z W. i M. małżonkami P. umowę dzierżawy gospodarstwa. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu dotyczącym przejęcia danej nieruchomości jako opuszczonej istotnym był stan faktyczny gospodarstwa (stan jego zagospodarowania) a nie jego stan prawny. Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że gospodarstwo rolne o pow. 29,07 ha nie było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Z protokołu z [...] sierpnia 1980 r. jednoznacznie wynika, że z ogólnej powierzchni gospodarstwa, która wynosiła 29,07 ha większość nie była uprawiana w ogóle albo źle uprawiana kwalifikując się do zaorania. Zły stan zagospodarowania potwierdzają również wyjaśnienia przesłuchanych do protokołu świadków w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa.
Minister dał wiarę złożonym przez W. P., M. F. i B. Z. wyjaśnieniom, gdyż są spójne, wzajemnie się uzupełniają i odzwierciedlają ustalony stan faktyczny. Wyjaśnienia świadków, zdaniem Ministra, odzwierciedlają ustalony protokołem z [...] sierpnia 1980 r. stan gospodarstwa wskazujący na jego niewłaściwe użytkowanie. Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania pomijając dowód na okoliczność zawarcia przez Z. N. umowy dzierżawy gospodarstwa z W. P., organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji nie mógł odnieść się do umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 1979 r., gdyż nie dysponował jej treścią, mimo że występował do organów administracji i strony o nadesłanie wszelkich dowodów pozwalających dokonać ustaleń w sprawie. Wnioskodawca, choć dysponował dowodem, nie udostępnił go organowi. Tym niemniej, zdaniem organu, dowód ten nie zmienia stanu sprawy istotnego dla jej rozstrzygnięcia, a więc stanu faktycznego w zakresie zagospodarowania nieruchomości.
Na opisaną wyżej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd podkreślił, że procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem postępowanie takie nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd wskazał, że weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z [...] sierpnia 1980 r. wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Przepis ten stanowił podstawę do przejmowania mienia dwojakiego rodzaju:
- 1) gospodarstw rolnych i działek określonych w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r.,
- 2) wszelkich innych gospodarstw rolnych opuszczonych przez właścicieli.
W systemie prawa, obowiązującym w dacie wydania decyzji o przejęciu, pojęcie gospodarstwa rolnego zdefiniowane było w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304 ze zm.). Zgodnie z przywołanym przepisem za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie wymagało ustalenia, na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, czy przejęta na własność Państwa nieruchomość spełniała na dzień wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego. Tryb przejęcia był dopuszczalny bowiem tylko do opuszczonych gospodarstw rolnych, a nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Z dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania bezspornie wynika, że Z. N. wraz z rodziną wyjechał do Republiki Federalnej Niemiec i nie zamieszkiwał w S. Wskazuje na to protokół lustracji z [...] sierpnia 1980 r. gospodarstwa rolnego we wsi S., w którym stwierdzono, że ani właściciel gospodarstwa ani jego małżonka i dzieci nie zamieszkują na gospodarstwie od 1976 r. Wprawdzie niesporne jest, że gospodarstwo rolne zostało przekazane przez Z. N. w dzierżawę (umowa dzierżawy z dnia [...] lutego 1976 r. z M. i J. K., umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 1979 r. z małżonkami P.), jednakże istotne z punku oceny prawidłowości zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. jest to, czy gospodarstwo było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Tymczasem, zarówno ww. protokół lustracji gospodarstwa, jak i oświadczenia świadków (M. F., B. Z., W. P.) wskazują, że gospodarstwo na dzień przejęcia było gospodarstwem zaniedbanym. Już wówczas pouczono aktualnego użytkownika o konieczności zagospodarowania i użytkowania wszystkich gruntów z gospodarstwa. Skoro więc, gospodarstwo rolne w S., stanowiące własność Z. N. nie było należycie w większej części uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez użytkownika, to w ocenie Sądu, samo zawarcie umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego z W. i M. małżonkami P. na okres 15 lat z zastrzeżeniem przedłużenia tej dzierżawy na czas nieograniczony, nie miało wpływu na ocenę zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Wprawdzie, jak podnoszą skarżący, decyzja o przejęciu gospodarstwa w S. nie została doręczona Z. N., jednakże należy zwrócić uwagę, że skierowana została do mieszkającego w tym gospodarstwie W. P. – użytkownika przedmiotowego gospodarstwa.
Ponadto, zgodnie orzecznictwem sądów administracyjnych, pominięcie strony w postępowaniu administracyjnym nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Okoliczność ta może zaś stanowić podstawę do ubiegania się o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 k.p.a.
W świetle powyższego Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie przyjął, iż decyzja z [...] sierpnia 1980 r. nie została dotknięta którąkolwiek z wad nieważności normowanych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Reasumując, Sąd uznał, że organy administracji rozpatrujące przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Z. N., reprezentowany przez adwokata, podniósł następujące zarzuty:
- 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z osadnictwem rolnym w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą podstawy do przejęcia na własność Państwa, bez odszkodowania, gospodarstwa rolnego skarżącego, położonego w miejscowości S., obejmującego działki ewid. nr [...] o łącznej powierzchni 29,07 ha wraz z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi, podczas gdy brak było w zebranym materiale dowodowym podstaw do zastosowania tego przepisu;
- 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Naczelnika Gminy D. z dnia [...] sierpnia 1980 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego skarżącego na własność Państwa nie jest dotknięta wadą nieważności, podczas gdy w sprawie miało miejsce zastosowanie przepisu do stanu faktycznego w nim nieprzewidzianego, co stanowi zawsze rażące naruszenie prawa;
- 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany i rozpatrzony w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a zgromadzone dowody są wiarygodne i pozwalają na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, podczas gdy:
- - przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało odebrane skarżącemu na podstawie jednego dowodu, jakim był protokół lustracji, który był dowodem niewiarygodnym, sporządzonym na podstawie nieprawdziwych informacji, podanych przez osobę zainteresowaną otrzymaniem gospodarstwa skarżącego na własność;
- - Sąd nie dokonał oceny wiarygodności tego dowodu, osadzonej w okolicznościach sprawy, przytoczył tylko jego treść;
- - Sąd niezasadnie oparł się na dowodach świadków złożonych osiemnaście lat później, konieczność zatem przeprowadzenia dodatkowych dowodów świadczy tylko o braku wystarczającego materiału dowodowego w dniu wydania decyzji.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie tej skargi jako nieuzasadnionej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Kwestią sporną w analizowanym stanie faktycznym było zagadnienie, czy można było przyjąć, że decyzja z [...] sierpnia 1980 r. Naczelnika Gminy D. o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego stanowiącego własność Z. N., wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podkreślić zatem wypada, że stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza, i to w sposób rażący konkretny przepis prawa. Rażące naruszenie prawa polega na jego oczywistości, to jest "rzucającej się w oczy" sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne konsekwencje naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2731/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2016 r., I OSK 2519/14).
Wskazać również należy, że w postępowaniu toczącym się w trybie nieważnościowym organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, lecz jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji działa więc jako organ kasacyjny w oparciu o materiał dowodowy, który posłużył do wydania badanego orzeczenia.
Przekładając powyższe uwagi natury ogólnej na stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy należy podzielić konkluzję Sądu I instancji co do prawidłowości stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przyjęcia, że decyzja Naczelnika Gminy D. z [...] sierpnia 1980 r. obarczona była wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Przede wszystkim należy uznać za uzasadnioną ocenę, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z osadnictwem rolnym. Jak argumentuje skarga kasacyjna, jedynym dowodem, na podstawie którego Naczelnik Gminy wydał decyzję pozbawiającą własności skarżącego był protokół lustracji, Sąd zaś - jak podnosi skarżący - nie dokonał żadnej weryfikacji tego dokumentu. Powyższe stwierdzenie ukazuje niezrozumienie istoty problemu, jaki został zarysowany na tle przedstawionej sprawy.
Należy jeszcze raz podkreślić, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie dochodzi do ponownego rozpatrzenia sprawy, a jedynie sprawa jest rozważana pod kątem istnienia wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z przesłanek nieważności decyzji jest jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.). Powoływana wadliwość protokołu jako pozbawionego wiarygodności, czy też niewystarczająca - w ocenie strony - liczba dowodów pozwalająca na wydanie decyzji w sprawie, nie może sama przez się świadczyć o kwalifikowanym naruszeniu prawa.
Zauważyć przyjdzie, że złożone przez kilku innych, niezależnych świadków oświadczenia co do prowadzenia gospodarki na nieruchomości należącej wówczas do skarżącego, były spójne i wiarygodne. Z informacji tych wynikało, że nieruchomość dzierżawiona, czy poddzierżawiana różnym osobom nie była poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym, gospodarstwo to spełniało zatem warunki dla uznania go za opuszczone w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r. W świetle § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, za gospodarstwo takie uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Wobec dokonanych ustaleń w oparciu o zeznania świadków, brak było podstaw do konieczności pozyskiwania w tej mierze informacji z innych źródeł.
Konkluzja oświadczeń złożonych przez 3 świadków sprowadzała się do stwierdzenia, że gospodarstwo pozostające własnością Z. N., nie było w sposób należyty uprawiane, co uzasadniało przyjęcie, iż nie doszło do rażąco wadliwego zastosowania art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
Podobnej wadliwości nie sposób wyprowadzić z naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wadliwość sporządzonego protokołu lustracji, jaką upatruje skarżący w nieprawdziwości wynikających z niego informacji jako pozyskanych od osoby zainteresowanej odebraniem skarżącemu własności, na tym etapie postępowania nie może być rozpatrywana jako wada istotna, rażąca. Stwierdzić należy, że uzyskanie informacji od jednego z dzierżawców nieruchomości skarżącego, jako jedna z wielu czynności zmierzająca do ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji, wobec oświadczeń innych osób i zebranych w sprawie dowodów nie mogła stanowić o zaprzeczeniu stanu prawnego sprawy.
Z kolei zaś powoływana przez skarżącego okoliczność braku doręczenia decyzji Naczelnika Gminy D. z [...] sierpnia 1980 r. pozbawiająca go możliwości udziału w postępowaniu, nie mogła być w ogóle rozpatrywana w kontekście spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Okoliczność ta może być bowiem przesłanką do wznowienia postępowania, przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W świetle powyższego wąsko rozumiana interpretacja przesłanki wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie pozwalała na przyjęcie, że Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2014 r.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.