Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 18/15, oddalił skargę D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 4 kwietnia 2014 r. Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] zawiadomił D. K. o wszczęciu postępowania w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zawiadomienie to zostało wysłane na adres przy ul. [...] w Warszawie i odebrane przez adresata.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją [...] z dnia [...] maja 2014 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 9 i art. 8b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) i art. 104 k.p.a. orzekł o uznaniu D. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że D. K. nie stawił się na wezwanie w Referacie Świadczeń Rodzinnych Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego, w związku z czym zostało wobec niego wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podano, że zgodnie z oświadczeniem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne w sprawie D. K. w ciągu ostatnich sześciu miesięcy egzekucja świadczeń alimentacyjnych nie przekraczała 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zostały zatem spełnione przesłanki uznania D. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Powyższą decyzję wysłano do D. K. na adres przy ul. [...] w Warszawie, została ona odebrana przez K. B. (na potwierdzeniu odbioru znajduje się adnotacja "teściowa").
D. K. w dniu [...] maja 2014 r. wniósł odwołanie od w/w decyzji wskazując, że rosnące zadłużenie nie wynika z jego uchylania się od spłat alimentacyjnych, bowiem komornik "pobiera z 1700 zł na jedno dziecko, czyli K. K., a na drugie czyli D. K. nie pobiera nic".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2014 r., [...], po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję D. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, jak również polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie; b) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), polegające na uznaniu D. K. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pomimo braku przesłanek do dokonania takiego ustalenia.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazano, że D. K. nie ma meldunku i że pisma wysyłane przez organ I instancji na adres przy ul. [...] w Warszawie były wysyłane na adres miejsca jego pracy, w związku z czym nie były doręczone w sposób prawidłowy.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. oddalił skargę.
Sąd wskazał, że regulacja art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oznacza, iż wystąpienie którejkolwiek z przesłanek pozytywnych w niej wskazanych stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Kolegium zasadnie stwierdziło, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie z nim wywiadu alimentacyjnego oraz odebranie od niego oświadczenia majątkowego. Wskazano, że wezwanie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania alimentacyjnego zostało do skarżącego wysłane na adres "ul. [...] w Warszawie". Na ten sam adres zostało wysłane zawiadomienie o wszczęciu postępowania, odebrane przez skarżącego, oraz wysłana została decyzja organu I instancji, odebrana przez K. B. Ten sam adres jako adres zamieszkania wskazał również skarżący składając odwołanie od tej decyzji, jak również składając w dniu 20 maja 2014 r. oświadczenie majątkowe oraz składając inne pisma w rozpatrywanej sprawie. Sąd zaznaczył, że doręczenie powyższych pism było skuteczne. Sąd podał, że również w skardze do sądu administracyjnego został wskazany adres przy ul. [...] jako adres skarżącego.
Sąd I instancji podkreślił, że skoro skarżący nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, powinien zadbać o kontakt z organami pomocy społecznej, które za niego ten obowiązek wykonywały, w tym powinien podać tym organom aktualny adres, na który powinna być kierowana do niego korespondencja. Skoro tego obowiązku nie dopełnił, to zasadnie organy administracji uznały go za uniemożliwiającego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. W ocenie Sądu została zatem spełniona jedna z przesłanek wskazanych w pkt 1-3 w/w przepisu.
Ponadto Sąd stwierdził, że trafnie Kolegium przyjęło, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 5 ust. 3a powołanej ustawy, jako, że z informacji uzyskanej od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. wynika, iż egzekucja jest całkowicie bezskuteczna. W okresie ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu z obowiązku alimentacyjnego w kwocie co najmniej 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Zdaniem Sądu I instancji oznacza to, że pozytywne przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 5 ust. 3 w/w ustawy, uprawniały organ I instancji do wszczęcia postępowania w sprawie uznania D. K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz do uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 z późń. zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należy uznać skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pomimo braku przesłanek do dokonania takiego ustalenia,
- art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu I i II instancji pomimo, że decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że pismo z dnia 18 września 2013 r. zawierające wezwanie do zgłoszenia się do w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania w Referacie Świadczeń Rodzinnych Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...], ul. [...], zostało doręczone do miejsca pracy skarżącego, a skarżący nie odbierał wysyłanego zawiadomienia, jak również pismo to nie zostało mu przekazane przez osobę, która je odebrała, co powinno skutkować uznaniem, że w/w pismo nie zostało skarżącemu doręczone.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący zawsze się stawiał na wezwania Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia Dzielnicy [...], nie wiedział zaś, że ma się stawić w Referacie Świadczeń Rodzinnych Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...]. Podkreślił, że gdyby został prawidłowo powiadomiony, stawiłby się w urzędzie w wyznaczonym terminie. Wskazano także na postawę skarżącego, który czyni wszelkie starania, aby wypełniać ciążący na nim obowiązek alimentacyjny – w miarę możliwości przekazuje on bowiem środki finansowe na spłatę zobowiązań alimentacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.
Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.
Zarzuty procesowe dotyczą naruszenia art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art.77 §1 i art.80 k.p.a., które – według skarżącego kasacyjnie - polega na nieuwzględnieniu okoliczności, że pismo z dnia 18 września 2013 r. zostało wysłane i doręczone do miejsca pracy skarżącego, lecz nie zostało mu przekazane. Odnośnie do tak określonych zarzutów procesowych stwierdzić trzeba, że są one bezzasadne. Z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, że skarżący wskazał jako miejsce zamieszkania: ul. [...], Warszawa. Okoliczność ta wynika przede wszystkim z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 22 maja 2013 r. Ponadto w toku całego postępowania korespondencja była doręczana na wskazany wyżej adres i odbierana przez skarżącego (zawiadomienie o wszczęciu postępowania, decyzje organów obu instancji). Adres zamieszkania – ul. [...] Warszawa, skarżący wskazał także w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, w kwestionariuszu wywiadu alimentacyjnego z dnia 20 maja 2014 r. oraz w oświadczeniu z tej samej daty. Na podany przez skarżącego adres zostało wysłane pismo z dnia 18 września 2013 r. zawierające wezwanie do zgłoszenia się w celu przeprowadzenia wywiadu, złożenia oświadczenia majątkowego oraz dostarczenia wskazanych w wezwaniu dokumentów. Pismo to pomimo dwukrotnego, prawidłowego awizowania przesyłki nie zostało podjęte przez skarżącego. Zgodnie z art.44 k.p.a. jest to tzw. doręczenie zastępcze. Pismo z dnia 18 września 2013 r. zostało zatem wysłane na prawidłowy adres i zgodnie z przepisami k.p.a. uznane za doręczone skutecznie.
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art.5 ust.3 i art.5 ust.3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów został sformułowany jako błędna wykładnia, polegająca na przyjęciu, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy uznać skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zarzut ten nie został rozwinięty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poza wskazaniem na trudną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego. Nie zakwestionowano natomiast braku zaistnienia którejkowiek z przesłanek wymienionych w dyspozycji przepisów art.5 ust.3 i art.5 ust.3 a wymienionej ustawy. Z akt sprawy wynika, że przesłanki do zastosowania wskazanych przepisów zostały spełnione. Wbrew wyrażonemu w skardze kasacyjnej stanowisku jej autora sytuacja życiowa dłużnika alimentacyjnego wedle treści tych przepisów nie ma znaczenia dla ich zastosowania. Dlatego również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie mogły zostać uwzględnione.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.