Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Łd 876/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę Gminy Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...], którą organ odwoławczy:
po pierwsze, uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w części dotyczącej punktu 2 oraz 3 i w tym zakresie orzekł: o zobowiązaniu M. M. oraz B. K. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta [...] odszkodowania za podlegającą na rzecz M. M. - w 1/2 części i B. K.- w 1/2 części zwrotowi nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha - w wysokości [...] zł (pkt 2) i o rozłożeniu kwoty [...] zł na 10 równych rat rocznych, to jest każda w łącznej wysokości [...] zł: dla M. M. - [...] zł oraz dla B. K.- [...] zł, z których pierwsza rata płatna będzie w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja podlegać będzie wykonaniu a kolejne 9 rat będzie uiszczanych wraz z każdorazowo naliczonymi odsetkami w terminie odpowiadającym dacie pierwszej raty co do dnia i miesiąca, w kolejnych następujących po sobie 9 latach. W razie zaś zwłoki lub opóźnienia w uiszczeniu należności zastosowanie będą miały odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, przy czym roszczenia Miasta [...] z tytułu zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania będą podlegały zabezpieczeniu hipotecznemu (pkt 3), po drugie, w pozostałym zakresie (to jest w zakresie orzeczenia o zwrocie nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha położoną w [...]) -utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Miasto [...] zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie:
- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wyroku (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to jest:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnych ustaleń i niewłaściwej oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, co z kolei doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców właściciela, podczas gdy nie został orzeczony zwrot nieruchomości a nieruchomość "dowłaszczona" od początku znajdowała się poza zakresem inwestycji - osiedla mieszkaniowego,
- art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi Miasta [...], podczas gdy należało ją uwzględnić ze względu na uzasadnione podstawy skargi oraz niezgodne z prawem orzeczenie organu,
- art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi pomimo, że organy administracyjne w toku postępowania naruszyły art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., które polegało na braku rozpatrzenia w sposób wszechstronny i wyczerpujący sprawy, co skutkowało przyjęciem, że przedmiotowa działka objęta wnioskiem o zwrot podlega zwrotowi, czym organy orzekające naruszyły przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz braku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego dotyczącego zaistnienia przesłanek do zwrotu nieruchomości określonych w art. 137 ust. 1 u.g n,
- art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi pomimo, że Wojewoda [...] swoim rozstrzygnięciem naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek utrzymania w mocy wadliwej decyzji Starosty;
- obrazę przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z naruszeniem:
- art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 i art. 137 ustawy z dnia sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości i że dopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie działki nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], nabytej przez Skarb Państwa na wniosek byłej właścicielki na podstawie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która to działka nie nadawała się do dalszego racjonalnego zagospodarowania, w sytuacji, w której odmówiono zwrotu pozostałych działek nabytych równocześnie przez Skarb Państwa na cele uzasadniające wywłaszczenia, a także na przyjęciu, że dopuszczalny jest zwrot działki nr [...] pomimo, że na jej części znajduje się obecnie ogólnodostępna, asfaltowa droga oraz infrastruktura techniczna tj. kanalizacja sanitarna, kanalizacja deszczowa, wodociąg i gazociąg,
- "art. 137 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędne przyjęcie, na skutek nieuwzględnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, że przedmiotowa nieruchomość podlega zwrotowi, podczas gdy nieruchomość wywłaszczona na określony cel i nieruchomość wywłaszczona na żądanie właściciela należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną",
- art. 136 ust. 4 ustawy z dnia sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami- poprzez jego niezastosowanie w stosunku do przedmiotowej "dowłaszczonej" działki.
- art. 2a ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - poprzez błędne uznanie, że przedmiotowa nieruchomość w części zajęta i przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną, może podlegać zwrotowi,
- art. 141 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uwzględnienie wniosku o rozłożenie odszkodowania na 10 rat.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżące Miasto [...] wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
Ponadto skarżący wnosił również o (cyt.): "rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - na podstawie art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. K. wnosiła o jej oddalenie oraz przychylała się do wniosku o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego, do którego autor skargi kasacyjnej zaliczył: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 i art. 137, art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 2a ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych i "art. 137 Kodeksu postępowania administracyjnego" oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, w postaci: art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. (samodzielnie i w powiązaniu z art. 7, 8, 77§ 1 oraz art. 80 k.p.a.) i art. 138 § 1 k.p.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych przede wszystkim wyjaśnić należy, że oparcie zarzutu tylko na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. (a w odniesieniu do organu odwoławczego - art. 138 § 1 k.p.a.) nie mogło odnieść żadnego skutku, bowiem przepisy te mają wyłącznie charakter wynikowy, a co oznacza, że wydanie na ich podstawie wyroku (decyzji odwoławczej) jest uzależnione od oceny materialnoprawnej przyjętej przez sąd administracyjny (organ w postępowaniu administracyjnym odwoławczym).
Niezasadny okazał się także zarzut oparty na art. 133 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej zaś sprawie akta administracyjne zostały do Sądu Wojewódzkiego nadesłane i na ich podstawie oraz na podstawie akt sądowych został wydany zaskarżony wyrok. Okoliczność natomiast, że wyrok ten nie był satysfakcjonujący dla skarżącej Gminy nie uzasadniała jeszcze stanowiska, iż w/w przepis został naruszony przez Sad I instancji i to jeszcze w sposób istotny.
Nie można było również twierdzić, że Sąd Wojewódzki w istotny sposób uchybił art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało bowiem wszystkie wymagania, przewidziane tym przepisem. W motywach wyroku Sąd Wojewódzki przedstawił stan faktyczny sprawy i zarzuty podniesione w skardze oraz wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało zaś, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w sprawie z wniosku Z.M. i B. K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], organy obu instancji już kilkakrotnie się wypowiadały a przede wszystkim poprzednio wydana w tej samej sprawie (w ujęciu materialnoprawnym) przez Wojewodę [...] decyzja (decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]) była przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (wyrok z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1052/12) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 17.października 2014 r. sygn. akt I OSK 1206/13). Zawarte zaś w tych wyrokach oceny i zalecenia co do dalszego postępowania – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - były wiążące dla organów i dla orzekających obecnie Sądów. Podnieść przy tym trzeba, że strona skarżąca nie zgłosiła, wśród zarzutów kasacyjnych, zarzutu opartego na art. 153 p.p.s.a. Oznaczało to, że Naczelny Sąd Administracyjny był zobligowany aktualnie przyjąć, iż zakres tego związania (wynikający z treści w/w/ wyroków) był taki, jak określił to Sąd Wojewódzki.
Sąd I instancji stwierdził, iż w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Łd 1052/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że faktem jest, iż w orzecznictwie i doktrynie dominuje pogląd, zgodnie z którym wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek byłego właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także innej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, gdyż nieruchomość wywłaszczoną w części na określony cel, a w części na żądanie właściciela należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną. Dlatego też żądanie zwrotu jedynie części tej nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek byłego właściciela, nie może być uwzględnione, jeżeli w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej na określony cel, zachodzą negatywne przesłanki zwrotu. Tym niemniej w rozpoznawanej sprawie – zdaniem poprzednio orzekającego składu Sądu Wojewódzkiego - organom obu instancji umknął bez wątpienia fakt, że Z. M. i B. K., wnioskiem o zwrot objęli całą nieruchomość przy ul. [...] a zatem żądanie zwrotu nie ograniczało się wyłącznie do tej części nieruchomości, która została nabyta na wniosek byłej właścicielki - w trybie art. 50 ust. 4 ustawy z 1958 r. - co mogło błędnie sugerować wydzielenie przez Starostę do odrębnego postępowania kwestii zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w części dotyczącej działki nr ewid. [...](dawnej działki nr [...]). Ponadto – w ocenie tegoż Sądu - organ nie dostrzegł również, że w przypadku dawnych działek nr [...] i [...] cyt.): cel wywłaszczenia, co nie budzi żadnych wątpliwości, nie został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1, a zasadniczą przyczyną odmowy ich zwrotu było niedające się usunąć trwałe zagospodarowanie. Zaistniała zatem podstawa prawna do zwrotu nieruchomości i tylko z uwagi na inną, niezwiązaną z celem wywłaszczenia okoliczność, zwrot ten nie nastąpił". W związku z tym, poprzednio orzekający skład Sądu Wojewódzkiego, uznał, że biorąc powyższe pod uwagę brak było podstaw do twierdzenia, iż przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. nie ma w tej sprawie zastosowania, skoro działka nr [...]nie została w żaden sposób zagospodarowana (i taki stan trwa do chwili obecnej), bowiem już w momencie jej nabycia przez Skarb Państwa wiadome było, że jest ona "zbędna". Sąd ten podkreślił w tym miejscu jednocześnie, że budowa infrastruktury technicznej na przedmiotowej działce (w szczególności sieci wodociągowej i gazowej) z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz następców prawnych dawnego właściciela, może mieć jednak wpływ przy ustaleniu wysokości odszkodowania, które będą musieli oni zwrócić. W takiej zatem sytuacji Sąd Wojewódzki w omawianym wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. uznał, że odmowa zwrotu działki nr [...](poprzednio działki nr [...]) naruszała w sposób mający wpływ na wynik sprawy dyspozycję art. 136 ust. 3 u.g.n., a także podważała konstytucyjnie chronione prawo własności i zasady demokratycznego państwa prawnego. (cyt.): "Nie do przyjęcia w <> jest wszak sytuacja, w której w przypadku zaistnienia ustawowej przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie w ustawowym terminie celu wywłaszczenia, odmawia się zwrotu jej części tylko z tego powodu, że była ona <> dla realizacji celu wywłaszczenia już w dacie jej nabycia przez Skarb Państwa".
W zaskarżonym obecnie wyroku Sąd I instancji wyjaśnił także, iż oddalając, wniesioną od w/w wymienionego wyroku, skargę kasacyjną Miasta [...], Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 17 października 2014 r. (sygn. akt I OSK 1206/13) w pełni zaakceptował pogląd, (cyt.): " iż budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz następców prawnych dawnego właściciela". Powtórzył też, że w orzecznictwie i w doktrynie prezentowane jest stanowisko, iż art. 136 ust. 3 u.g.n. nie stosuje się do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także pozostałej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, bowiem nieruchomość wywłaszczoną na określony cel i nieruchomość wywłaszczoną na żądanie właściciela należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną. Odwołując się jednak do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (wyroki z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 oraz z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05), zwrócił jednak wrócił jednak uwagę, że zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną jako konsekwencja art. 21 ust. 2 Konstytucji. Ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny stanął przy tym na stanowisku, że realizacja tej zasady wyraża się w tym, iż w razie zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, właściwy organ jest zobowiązany zawiadomić o tym poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, którym przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości. Naruszenie tego obowiązku przez organ, a co właśnie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie może bowiem prowadzić do podważenia konstytucyjnego prawa żądania zwrotu nieruchomości i uzasadniać przerzucenia skutków tego naruszenia na poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych.
W tym kontekście – zdaniem zatem Naczelnego Sadu Administracyjnego orzekającego w sprawie o sygn. akt I OSK 1206/13 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo wskazał, że skoro na dawnych działkach nr [...] i [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia, a Gmina [...] od 1999r. zaczęła planować inną inwestycję, niż wskazana w decyzji wywłaszczeniowej, to w tej sytuacji należało uznać, że zaistniały przesłanki zwrotu. Organ z naruszeniem prawa nie powiadomił bowiem zainteresowanych o możliwości zwrotu nieruchomości i rozpoczął realizację innej inwestycji, która ze względu na trwałość naniesień pozbawiła byłych właścicieli szansy na zwrot wywłaszczonych działek [...] i [...]. Niemożność zwrotu wywłaszczonych działek nie mogła zaś pozbawić następców prawnych byłych właścicieli żądania zwrotu nieruchomości wykupionej - w trybie art. 50 ust.4 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – z tego powodu, iż nieruchomość wywłaszczona w części na określony cel, a w części na żądanie właściciela, należy traktować jako całość ściśle z sobą powiązaną. W rezultacie Sąd ten stwierdził, iż (cyt.): "Skoro zaistniały przesłanki do zwrotu działek wywłaszczonych, to tym samym powstała możliwość zwrotu działki wykupionej na wniosek właściciela".
Biorąc powyższe stanowisko pod uwagę, obecnie orzekający Sąd Wojewódzki stwierdził (cyt.); " że - wbrew wywodom skargi wniesionej przez Gminę Miasto [...] - organy trafnie przyjęły, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jako nieruchomości "dowłaszczonej". Niewątpliwie kwestie te zostały stwierdzone przez Sąd w sposób jednoznacznie wiążący, co wynika wprost z przywołanej oceny prawnej WSA w Łodzi, zawartej w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1052/12, znajdującej potwierdzenie ww. wyroku NSA, która wiąże także skład orzekający w niniejszej sprawie" a pogląd ten – jak wyżej wspomniano – był również wiążący dla składu orzekającego. Uzupełniająco zatem jedynie dodać przy tym wypada, że dokonana w poprzednich w/w wyrokach wykładnia przepisów prawa materialnego oraz zalecenia, co do dalszego sposobu postępowania była w pełni czytelna i nie pozostawiała organom możliwości wydania orzeczenia w przedmiocie zwrotu nieruchomości o odmiennej od przyjętej w zaskarżonej decyzji treści. Podkreślenia bowiem wymaga, że po wydaniu wyroku z dnia 17 października 2014 r. nie zmienił się ani stan prawny w oparciu, o który została wydana zaskarżona decyzja ani nie zmieniły się w tej sprawie okoliczności faktyczne.
Powyższe więc prowadzi do wniosku, że zarzuty procesowe, oparte na art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., tak samo jak i zarzuty prawnomaterialne, w postaci: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 i art. 137, art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami a także art. 2a ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych – w realiach rozpoznawanej sprawy – nie miały żadnej doniosłości prawnej.
Skład orzekający pragnie w tym miejscu wyraźnie zaakcentować, iż ma świadomość, że pogląd materialnoprawny, wyrażony w tej sprawie w poprzednio wydanych wyrokach Sądów obu instancji - w świetle istniejącej od wielu lat linii orzeczniczej dotyczącej zasad zwrotu tej części nieruchomości, która była objęta tzw. "dowłaszczeniem", jest poglądem odosobnionym. Z uwagi zaś na fakt, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2014 r. (sygn. akt I OSK 1206/13) został wydany już po dacie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), oceniającego zgodność z Konstytucją RP art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., może również budzić kontrowersje, tym niemniej skoro ocena prawna, wyrażona w powołanym wyżej wyroku z dnia 17 października 2014 r., była w tym przypadku wiążąca, to w takiej sytuacji niedopuszczalne było analizowanie obecnie, czy orzekanie o zwrocie na rzecz M.M. - w 1/2 części i B. K. - w 1/2 części nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej aktualnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...]o pow. [...] ha, było uzasadnione. Tego rodzaju postępowanie prowadziłoby bowiem w istocie rzeczy do dokonywania oceny, która w tym przypadku została już przeprowadzona i prawnie wiązała.
Dodać też trzeba, że całkiem niezrozumiały okazał się zarzut, zaliczony przez autora skargi kasacyjnej do grupy zarzutów prawnomaterialnych, a w którym zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie (cyt.): "art. 137 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędne przyjęcie, na skutek nieuwzględnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, że przedmiotowa nieruchomość podlega zwrotowi, podczas gdy nieruchomość wywłaszczona na określony cel i nieruchomość wywłaszczona na żądanie właściciela należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną". Przepis art. 137 k.p.a., po pierwsze, ma bowiem charakter wyłącznie procesowy, gdyż reguluje uprawnienie strony do cofnięcia odwołania a po drugie, kwestia dotycząca składania odwołania nie była w tej sprawie w ogóle poruszana.
Przechodząc natomiast do zagadnienia związanego z rozstrzygnięciem reformatoryjnym Wojewody [...], to jest z rozłożeniem na raty kwoty [...] zł, którą uczestnicy postępowania zobowiązani zostali zwrócić Gminie w ciągu 10 lat, wyjaśnić należy, że po myśli art. 141 ust. 1 u.g.n., należności, o których mowa w art. 140, mogą być na wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
W zaskarżonej zaś decyzji Wojewoda [...], uwzględniając wniosek wnioskodawców, ze względu na znaczną wysokość orzeczonej tytułem zwrotu kwoty zwaloryzowanego a wypłaconego byłej właścicielce nieruchomości odszkodowania, w rozłożył spłatę tej należności na raty, płatne w stosunku rocznym przez dziesięć lat. W takiej sytuacji nie można było zatem twierdzić, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie naruszała prawo materialne, w postaci niewłaściwego zastosowania art. 141 ust. 1 u.g.n. Organ orzekał bowiem na wniosek stron (nie z urzędu), określił warunki rozłożenia spłaty należności na raty, wyznaczając, mieszczący się w omawianym przepisie, termin dla ich uiszczania.
Jak wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżące Miasto [...] podnosiło również, że organ (poza stwierdzeniem, że za rozłożeniem należności na raty przemawia znaczna wysokość odszkodowania) nie wyjaśnił, dlaczego uwzględnił wniosek strony i dlaczego wypłata ustalonego odszkodowania rozłożona została aż na 10 lat. Przy tego rodzaju jednak argumentacji nie był wystarczający zarzut obrazy prawa materialnego w postaci art. 141 ust. 1 u.g.n. Należało bowiem także w tym zakresie sformułować zarzuty procesowe. Tymczasem, jak wynika z treści skargi kasacyjnej tego rodzaju zarzuty skarżąca Gmina wprawdzie podniosła, ale ograniczyła je tylko do kwestii zwrotu nieruchomości.
W tych warunkach, uznając skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.