Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2135/15

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 2927/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...], unieważniono nadziały gruntu dokonane z parcelacji majątku B., gm. [...], pow. [...], w tym nadział przypadający A. B.(pkt 7 orzeczenia).

Następnie, orzekając na wniosek M. M., J. B. i G. B. – jako spadkobierców A. B.- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia w części dotyczącej pkt 7, a rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ten sam organ, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy w/w własną decyzję.

W uzasadnieniu stanowiska Minister omówił specyfikę powstępowania nieważnościowego, w tym pojęcie rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i wyjaśnił, że z treści Dokumentu Nadania Ziemi z dnia [...] grudnia 1946 r. wynikało, że A. B. stał się właścicielem nieruchomości, w postaci działki nr 18/88 o pow. 0,1348 ha, rozparcelowanej z majątku B. w gminie [...] w powiecie wadowickim. Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...], unieważniono jednak nadziały gruntu dokonane z parcelacji tego majątku, w tym nadział przypadający A. B. (pkt 7 orzeczenia). Orzeczenie to zostało zaś wydane na podstawie art. 101 ust. 1 pkt b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz.

51) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 456). Zgodnie bowiem z § 3 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.(w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r.) do korzystania z reformy rolnej uprawnieni byli ci bezrolni, robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielnie gospodarstwo domowe, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. W związku z tym w kwestionowanym orzeczeniu podkreślono, iż skoro A. B. był szklarzem zamieszkałym w [...], gdzie posiadał własny budynek mieszkalny, to z tego powodu należało unieważnić przypadający mu nadział gruntu w postaci działki nr [...]. Orzeczenia tego A. B. nie kwestionował zatem stało się ono ostateczne i na jego podstawie wpisano w wykazie hipotecznym nr [...] Skarb Państwa – jako właściciela gruntu.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że były one nieuzasadnione. W trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji nie bada bowiem sprawy merytorycznie. Z uwagi na to, jeśliby nawet przyjąć, że A. B. nie był właścicielem, a tylko współwłaścicielem (wraz z żoną) domu w [...], i że nie był on szklarzem, a stolarzem, to i tak powyższe fakty stanowiłoby przesłankę do unieważnienia nadziału gruntu przypadającemu A. B. na podstawie powołanych wyżej przepisów.

Ponadto organ nadzoru zauważył, że fakt, iż innym osobom nie unieważniono nadziałów gruntu pomimo, że również dla nich praca na roli nie stanowiła zawodu dającego główne źródło utrzymania (byli to głównie stolarze i malarz, zamieszkali w [...]), nie mógł stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności pkt 7 orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...]. Każda bowiem sprawa podlegała oddzielnemu rozpatrzeniu i w niniejszym postępowaniu nie było możliwości badania innych spraw.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której twierdziła, że organ nadzoru popełnił szereg błędów, co – w ocenie skarżącej - świadczyło o braku staranności i dowodziło nienależytej znajomości przepisów zawartych w przytoczonych aktach prawnych. Jej zdaniem, kwestionowane w trybie nieważnościowym orzeczenie było także niezgodne z Konstytucją RP z dnia 17 marca 1921 r.

Skarżąca zwracała też uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołał się na art. 101 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r., tymczasem podstawą wydania orzeczenia nr [...] był art. 101 pkt b), który to przepis jednak nigdy nie istniał.

Odpowiadając na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona zasada.

Na wstępie Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, określonym w art. 156 k.p.a., kiedy wyjątkowo - wbrew zasadzie trwałości decyzji ostatecznych - z enumeratywnie wyliczonych przyczyn można uznać decyzję za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania takiej decyzji za nieważną. Przy czym ocena taka dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji, zaś organ nie jest - co do zasady - uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego, który zachodził w rozpoznawanej sprawie, Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że oceniając orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...] pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego, nie można było uznać, iż orzeczenie to rażąco naruszało prawo albo zostało wydane bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Przede wszystkim, zdaniem Sądu, skoro w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. nie podano dokładnego przepisu, będącego podstawą prawną wydania tego orzeczenia (powołano art. 101 pkt b rozporządzenia z 1928 r.), to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo zakwalifikował je jako orzeczenie wydane na podstawie art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem. Powyższe wynikało bowiem z treści uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r. Sąd odwołał się w tym miejscu do stanowiska prezentowanego przez judykaturę, jak i doktrynę, zgodnie z którym, decyzja, o której mowa w art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia z 10218 r. to decyzja, która nie opiera się na żadnym przepisie prawa w tym sensie, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisu prawnego uzasadniającego rozstrzygnięcie takiej sprawy decyzją administracyjną, bądź dopuszczającego takie rozstrzygnięcie sprawy, jakie zostało przyjęte.

Decyzją wydaną bez jakiejkolwiek podstawy prawnej będzie więc zawsze decyzja sprzeczna z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem prawa materialnego bądź formalnego a zatem przepis art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia z 1928 r. należy rozumieć nie tylko jako wydanie decyzji bez podstawy prawnej, lecz również jako wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się zaś do meritum sprawy, Sąd wyjaśnił, że wbrew stanowisku skarżącej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podważył w zaskarżonej decyzji faktu nadania A. B. ziemi w roku 1946. W uzasadnieniu decyzji było bowiem stwierdzenie, że A. B. został właścicielem działki nr [...] o pow. 0,1348 ha. Stosownie jednak do treści § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz.

51) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 456), do korzystania z reformy rolnej - jak wywodził Sąd - uprawnieni byli tylko ci bezrolni, robotnicy i pracownicy rolni oraz drobni dzierżawcy, którzy prowadzili samodzielne gospodarstwo domowe, a praca na roli stanowiła dla nich zawód, dający główne źródło utrzymania. W zaś uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...], które – jak podkreślił Sąd - nie zostało zakwestionowane przez samego zainteresowanego, wskazano, że A. B. był z zawodu szklarzem zamieszkałym w K., gdzie posiadał własny budynek mieszkalny. Zatem, nawet gdyby dać wiarę twierdzeniom skarżącej, że jej ojciec nie był z zawodu szklarzem, tylko stolarzem (egzamin mistrzowski ten zdał jednak dopiero [...] kwietnia 1954 r.), to z żadnego dokumentu zgromadzonego na potrzeby prowadzonego w latach 50-tych postępowania nie wynikało, że praca na roli stanowiła dla A. B. zawód, dający główne źródło utrzymania. Wręcz przeciwnie, z wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy wynikało, że ojciec jej był nękany domiarami (a więc wykonywał zawód rzemieślnika szklarza lub stolarza) a więc praca na roli nie stanowiła dla niego głównego źródła utrzymania. Sąd wskazał także w tym miejscu, że powyższy fakt potwierdziła również sama skarżąca, stwierdzając w powyższym piśmie (cyt.): "jak można było utrzymać się z 13 arów ziemi i jeszcze za nią płacić". Tym samym, w ocenie Sądu, zasadną była odmowa stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r., gdyż to rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, a w szczególności z art. 101 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r.

Poza tym, w związku z treścią skargi, Sąd wyjaśnił też, że w postępowaniu nadzorczym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się bowiem jedynie według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Prowadzone współcześnie postępowanie nie zastępuje zatem postępowania zwykłego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż w zaskarżonej decyzji Minister zawarł twierdzenie, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona stwierdziła, jakoby A. B. był współwłaścicielem domu wraz z żoną, podczas, gdy w tym czasie jeszcze nie był żonaty, Sąd wyjaśnił, że okoliczność ta pozostawała bez wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego, czy A. B. był właścicielem (jak podaje skarżąca w skardze z dnia 10 września 2014 r., str. 4), czy współwłaścicielem (z żoną – jak twierdził organ, czy matką jak podaje skarżąca w innym miejscu w/w skargi – str. 3), to i tak – zdaniem Sądu - powyższe stanowiło przesłankę do unieważnienia nadziału gruntu przypadającemu A. B. na podstawie powołanych wyżej przepisów.

Co do zarzutu natomiast, iż Minister błędnie powołał daty rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. 1 marca 1944 r. oraz błędnie przytoczył publikator rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 listopada 1947 r. - Dz. U. Nr 72, poz. 456 (wskazano poz. 466), w ocenie Sądu, uchybienia te stanowiły wyłącznie oczywiste omyłki pisarskie, które nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd podzielił także pogląd Ministra, że podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1950 r., w części dotyczącej pkt 7, nie mógł stanowić również fakt, że innym osobom (mieszkańcom [...]) nie unieważniono nadziałów gruntu pomimo, że dla nich również praca na roli nie stanowiła zawodu, dającego główne źródło utrzymania. W niniejszym postępowaniu nie było bowiem podstaw do badania innych spraw.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. M. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

1. 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności poprzez brak odniesienia się do podnoszonych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2014 r. przez skarżącą argumentów dotyczących braku wypłaty odszkodowania za unieważnienie uchwały Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] lutego 1947 r. dotyczącej nadziału gruntu na rzecz A. B. /B./ oraz pobieżne odniesienie się do zarzutów nierówności przy unieważnianiu rzeczonych nadziałów;
2. 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, co skutkowało pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji nieważnej, zamiast stwierdzenia jej nieważności ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;
3. 3) art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - poprzez niestaranne i pobieżne zbadanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że przyjęty w zaskarżonym orzeczeniu stan faktyczny odpowiada rzeczywistemu stanowi faktycznemu.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w analizowanej sytuacji nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które okazały się nieuzasadnione.

W analizowanym przypadku skarga kasacyjna – jak twierdził jej autor - została oparta na zarzutach istotnego naruszenia przepisów postępowania art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), przy czym w istocie zarzucała ona również obrazę prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), chociaż tego rodzaju zarzut nie był poprawnie – co do zasady – skonstruowany.

Odnosząc się do kwestii procesowych wskazać należy, że nietrafnie zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. jak również twierdzono, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zaskarżony wyrok spełnia powyższe wymagania. Sąd bowiem w sposób dokładny przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił podstawy prawne, na jakich została wydana zaskarżona decyzja. Nadmienić też trzeba, że wojewódzki sąd administracyjny nie ma obowiązku odnoszenia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze a jedynie do takich zarzutów, które mają wpływ na wynik sprawy.

W analizowanym stanie faktycznym kluczowe znaczenie miała okoliczność, że postępowanie, w którym została wydana zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności pkt 7 orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1950 r. nr [...], dotyczącego unieważnienia nadziału gruntu przypadającego A. B. (z tytułu parcelacji majątku B.), było prowadzone w trybie postępowania nadzorczego. Skutkowało to bowiem tym, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia z 1950 r. była dokonywana ocena tej decyzji wyłącznie przez pryzmat przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe determinowało zatem zarówno zakres postępowania dowodowego, prowadzonego przez organ nadzoru, jak i zakres oceny zaskarżonej decyzji, dokonywanej przez Sąd I instancji.

Z tych przyczyn skład orzekający podziela pogląd wyrażony przez Sąd Wojewódzki, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie był uprawniony ani do prowadzenia postępowania dowodowego w taki sposób i w takim zakresie w jakim być ono winno prowadzone w postępowaniu zwykłym, ani też, że na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie mogła wpływać okoliczność, iż w przypadku innych osób, dla których praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, nie zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej nadział ziemi w trybie przepisów o wprowadzeniu reformy rolnej. Skoro bowiem właściwy organ uznał, że Pełnomocnik dla Spraw Reformy Rolnej nie miał podstawy prawnej do wydania A. B. w dniu 28 grudnia 1946 r. Dokumentu Nadania Ziemi, bo beneficjent nie spełniał wymogów prawnych do jego uzyskania, to miał obowiązek do wydania decyzji administracyjnej, usuwającej z obrotu prawnego w/w wadliwą decyzję. Wypowiadanie się zaś w tej sprawie w kwestii analogicznych uprawnień osób trzecich, było niemożliwe, gdyż przekraczało granice rozpoznawanej sprawy.

Zagadnienie natomiast dotyczące możliwości uzyskania przez A. B., względnie jego spadkobierców, odszkodowania z powodu stwierdzenia nieważności decyzji naddziałowej z 1946 r. lub z tytułu spłacenia przez niego części hipoteki, która obciążała przyznaną mu nieruchomość, jest kwestią cywilną i w związku z tym również pozostaje poza zakresem przedmiotowego postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, skład orzekający uznał, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jak również art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. nie były zasadne.

Nie były usprawiedliwione również zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis art. 151 p.p.s.a. jest przepisem jedynie wynikowym a zatem mógłby zostać naruszony jedynie wtedy, gdyby sąd wojewódzki skargę oddalił a z treści uzasadnienia wyroku wynikałoby, że skargę uznał za uzasadnioną. Taka sytuacja nie zachodziła zaś w przedmiotowym stanie faktycznym.

W myśl natomiast art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W skardze kasacyjnej powiązano wprawdzie powyższy przepis z prawem materialnym, ale jedynie w postaci § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tymczasem powyższy przepis, zarówno w decyzji zaskarżonej, jak i decyzji będącej przedmiotem kontroli (orzeczenie z dnia [...] lipca 1950 r.) nie występował samodzielnie a jedynie w powiązaniu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (w przypadku decyzji zaskarżonej) i art. 101 ust. 1 pkt b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (w przypadku decyzji kontrolowanej). Te przepisy materialnoprawne zaś nie zostały w ogóle objęte zarzutami kasacyjnymi.

Powyższe oznacza, że skład orzekający nie miał możliwości odniesienia się do tak sformułowanego zarzutu.

Jedynie na marginesie zatem skład orzekający pragnie zwrócić uwagę, że zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja, towarzysząca temu zarzutowi, iż Sąd Wojewódzki naruszył § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. bo pojęcie "bezrolnego", jakim posługuje się w/w przepis oznacza każdą osobę, która nie posiada własnego gospodarstwa rolnego, nie jest uprawniona. Jak podaje bowiem Mały Słownik Języka Polskiego, Wyd. PWN, Warszawa 1995 r. (str. 45), "bezrolny" to: "nie posiadający własnej roli, gospodarstwa rolnego, bezrolny chłop, chłop nie mający własnego gospodarstwa". Pojęcie bezrolnego zatem odnosi się nie do każdej osoby, która nie ma gospodarstwa rolnego, ale do osób mieszkających na wsi i trudniących się rolnictwem. Przyjęcie bowiem wykładni § 3 w/w rozporządzenia, dokonanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że pojęcie "bezrolny" należy interpretować jedynie jako "nieposiadajacy gospodarstwa rolnego" prowadziłoby do absurdu. W takim wypadku za osoby bezrolne należałoby bowiem uznać również wszystkich mieszkańców miast niezależnie od profesji, zatem np.: nauczycieli, policjantów, lekarzy i.t.p.

Poza tym, wspomniany wyżej przepis dotyczył nie tylko osób bezrolnych, ale bezrolnych, dla których praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Tych warunków nie spełniał zaś A. B., który mieszkał (fakt bezsporny) w mieście, w którym posiadał własny dom (ew. na współwłasność) i był szklarzem (ew. stolarzem).

W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.