Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 793/09, oddalił skargę J. K., wniesioną na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwaną dalej K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wypowiedzenia przez J. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na mocy art. 105 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż postępowanie w sprawie złożonego przez J. K. w dniu 11 września 2007 r. wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stało się bezprzedmiotowe wskutek wydania przez Ministra Obrony Narodowej w dniu [...] sierpnia 2007 r. decyzji nr [...] o zwolnieniu go ze służby z dniem 31 października 2007 r. i przeniesieniu z tym dniem do rezerwy z powodu niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, na podstawie art. 112 pkt 3 oraz art. 115 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.).
Organ wskazał, że złożenie wypowiedzenia nie wstrzymywało wykonania wcześniejszej decyzji w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wydanej na innej podstawie prawnej i w efekcie wypowiedzenie takie było bezskuteczne. Przesądzające w tym względzie było, że wypowiedzenie przez oficera stosunku zawodowej służby wojskowej w dniu 11 września 2007 r. nastąpiło już po doręczeniu mu w dniu 13 czerwca 2007 r. decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 kwietnia 2007 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 marca 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 12 grudnia 2008 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ kadrowy nie rozpatrzył złożonego przez niego w dniu 11 września 2007 r. wypowiedzenia stosunku służbowego i naruszenie tym samym przepisu art. 114 ust. 1, art. 118 ustawy pragmatycznej oraz § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483).
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu bezsporne jest, iż okoliczności rozstrzyganej sprawy wskazują na niewątpliwą bezprzedmiotowość postępowania wywołanego złożonym przez J. K. w dniu 11 września 2007 r. wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które nie dawało podstawy do zwolnienia ze służby na podstawie art. 118 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ kadrowy skorzystał bowiem przed dokonaniem przez skarżącego wypowiedzenia z możliwości zwolnienia go ze służby na innej podstawie prawnej i wydał w tym przedmiocie w dniu [...] kwietnia 2007 r. decyzję nr [...] (pkt 10), doręczoną skarżącemu w dniu 13 czerwca 2007 r., a następnie utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...].
Sąd pierwszej instancji dodał, że Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ umarzając przedmiotowe postępowanie nie naruszył art. 114 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ w dacie dokonania przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego pozostawała w obrocie prawnym już decyzja zwolnieniowa z dnia 26 kwietnia 2007 r.
Nie zakwestionował wyrażonego w art. 114 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, prawo żołnierza zawodowego do wypowiadania w każdym czasie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Stwierdził jednak, że granice korzystania z tego uprawnienia wyznaczają przepisy tej ustawy. Skoro organ skorzystał z możliwości jaką daje mu ustawa w przepisie art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej i zwolnił żołnierza ze służby wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, to dokonanie przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego po tym fakcie jest nieskuteczne.
Zatem skoro organ miał podstawy do przyjęcia, że dokonane wypowiedzenie stosunku służbowego nie było skuteczne, to zaistniały podstawy prawne do wydania decyzji umarzającej postępowanie w tym przedmiocie.
Od powyższego wyroku J. K. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości.
W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:
- 1) art. 151 P.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi na decyzje wydaną z naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. bezpodstawnie utrzymującą w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego;
- 2) art. 151 P.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi na decyzję wydaną z naruszeniem art. 110 K.p.a. bezpodstawnie utrzymującą w mocy decyzję, w której uzasadnieniu stwierdzono, iż decyzja administracyjna pozostaje w obrocie prawnym od dnia jej wydania, nie zaś od dnia jej doręczenia stronie.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 112 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na uznaniu, iż żołnierz zawodowy może zostać zwolniony na podstawie decyzji o zwolnieniu ze służby wskutek niewyznaczenia go na kolejne stanowisko służbowe, także w sytuacji, gdy wcześniej zanim doręczono mu decyzję, skorzystał on z prawa wypowiedzenia stosunku służbowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż nie można uznać za bezprzedmiotową sprawy dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego, gdzie skarżący złożył wypowiedzenie zanim została doręczona mu ostateczna decyzja o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Stwierdzono, że po pierwsze: wniesienie odwołania wstrzymuje zgodnie z art. 130 § 2 K.p.a. wykonanie zaskarżonej decyzji, a tym samym nie wywołuje ona skutków prawnych, a po drugie dlatego, że decyzja staje się ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 K.p.a., gdy nie przysługuje już od niej żaden środek odwoławczy w postępowaniu administracyjnym, a po trzecie decyzja wywołuje dopiero skutki prawne z dniem jej doręczenia. Skoro zatem decyzja o zwolnieniu ze służby stała się ostateczna dopiero z dniem doręczenia skarżącemu decyzji wydanej w drugiej instancji, to od tego dnia nie wywołała ona żadnego skutku prawnego.
Tym samym skarżący był uprawniony do złożenia wypowiedzenia zanim doręczono mu ostateczną decyzję o zwolnieniu. W konsekwencji zaś sprawa dotycząca wypowiedzenia nie miała charakteru bezprzedmiotowego.
W konkluzji skargi kasacyjnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania, kontrola kasacyjna ograniczona jest do oceny zarzutów stanowiących podstawy skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący podnosi zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. i art. 110 K.p.a. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie zastosował art. 151 P.p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja wbrew stanowisku Sądu narusza art. 105 § 1 K.p.a. Z zaprezentowanym poglądem nie można się zgodzić.
Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W literaturze przyjmuje się, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. Do elementów tych zalicza się podmiot, przedmiot i podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Brak jednego z ww. elementów przesądza o bezprzedmiotowości postępowania. W rozpoznawanej sprawie treść art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) wyznacza procesowe granice sprawy. Określa ona podmiot postępowania i rozstrzyga o sposobie traktowania tego przedmiotu w granicach toczącego się postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. W myśl natomiast ust. 5 tego przepisu zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza. J. K. dokonując pismem z dnia 11 września 2007 r. wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zainicjował postępowanie administracyjne w sprawie, której przedmiotem było zwolnienie z zawodowej służby wojskowej.
W tym miejscu należy przypomnieć, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż Minister Obrony Narodowej w dniu 31 sierpnia 2007 r. po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpoznanie sprawy wydał decyzję Nr [...], utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 26 kwietnia 2007 r., którą na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zwolnił ww. z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Decyzja ta została doręczona żołnierzowi w dniu 21 września 2007 r. i określała datę zwolnienia ze służby na dzień 31 października 2007 r.
Z powyższych ustaleń wynika, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 sierpnia 2007 r. nr [...] została wydana zanim J. K. złożył oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku służbowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przez wydanie decyzji rozumie się czynność organu administracji publicznej polegającą na podpisaniu decyzji zawierającej wymagane prawem elementy.
Decyzja z dnia 31 sierpnia 2007 r. jak podkreślono wcześniej została doręczona żołnierzowi w dniu 21 września 2007 r. i z tą datą stosownie do art. 110 K.p.a. wywołała określone skutki prawne, które polegały na zwolnieniu J. K. ze służby z dniem określonym w decyzji, tj. z dniem 31 października 2007 r. Data ta ma istotne znaczenie dla bytu postępowania administracyjnego uruchomionego na skutek wypowiedzenia przez skarżącego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, albowiem i to postępowanie miało na celu identycznie jak podjęte przez organ rozwiązanie stosunku służbowego i zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo o cenił, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy postępowanie administracyjne wywołane oświadczeniem skarżącego o wypowiedzeniu stosunku służbowego stało się bezprzedmiotowe.
Po zwolnieniu J. K. ze służby z dniem 31 października 2007 r. przestał istnieć przedmiot tego postępowania. Bezprzedmiotowa stała się sprawa zwolnienia skarżącego ze służby na skutek dokonanego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego, wobec wcześniejszego zwolnienia go ze służby na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 sierpnia 2007 r. nr [...].
W tym miejscu zasadne wydaje się odwołanie do tezy sformułowanej w uzasadnieniu wyroku Sadu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. III ARN 50/95 OSNAPiUS 1996 Nr 11, poz. 150, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postepowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 K.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco.
Powyższy przepis ma bowiem tylko zastosowanie w sytuacjach gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy z uwagi na zwolnienie J. K. ze służby z dniem 31 października 2007 r. sprawa związana z wypowiedzeniem stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego na podstawie art. 114 ust. 1 i ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych utraciła rację bytu.
Nietrafny jest również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 112 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie mając na uwadze skarżone do niego rozstrzygnięcie nie stosował bezpośrednio art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej, ani też nie oceniał prawidłowości zastosowania tego przepisu przez Ministra Obrony Narodowej. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Ministra Obrony Narodowej podjęta na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umarzająca postępowanie w sprawie wypowiedzenia przez żołnierza stosunku zawodowej służby wojskowej, a nie decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 sierpnia 2007 r. nr [...] o zwolnieniu J. K. z zawodowej służby wojskowej, wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejna kadencję – art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy. Z uwagi na to, iż w krótkim uzasadnieniu zarzutu niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisu wywodzi go się z błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, że żołnierz zawodowy może być zwolniony na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy, pomimo iż wcześniej zanim doręczono mu takową decyzję skorzystał z prawa wypowiedzenia stosunku służbowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.
Istotne jest bowiem wyłącznie to, że w okresie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza (bez względu na to kiedy skorzystał on z tego prawa) stosunek służbowy został już rozwiązany, co spowodowało, że sprawa zwolnienia ze służby wskutek dokonanego wypowiedzenia stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.