Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 9 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2156/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1174/13 oddalił skargę A.D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 16 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Szef Służby Celnej decyzją z dnia 16 kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 19 grudnia 2012 r. nr [...], którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm., dalej jako "ustawa o Służbie Celnej") w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a."), zwolniono A.D. ze służby w Izbie Celnej w [...]: Urząd Celny w Lublinie, z dniem doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji podał, że w sprawie jest niesporne, że A.D. został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 1 października 2010 r. na okres 3 miesięcy, a następnie decyzją z dnia 28 grudnia 2010 r. okres ten został przedłużony do czasu zakończenia postępowania karnego. Na dzień wydania decyzji o zwolnieniu wyżej wymienionego ze służby, istniały przesłanki wymagane przepisem art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia A.D. w pełnieniu obowiązków służbowych oraz nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia. Postępowanie karne prowadzone przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie o sygn. akt [...], w którym A.D. jest oskarżony o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego z art. 228 § 1 Kodeksu karnego i inne, nie zostało zakończone.

Szef Służby Celnej, odnosząc się do zarzutu odwołującego się, że nie pozostaje on w zawieszeniu, gdyż przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie w sprawie przedłużenia zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i sprawa zwolnienia go ze służby zależy od tego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji o zwolnieniu odwołującego się ze służby decyzje zawieszające go w pełnieniu obowiązków służbowych nie zostały w sposób prawomocny wyeliminowane z obrotu prawnego. Odwołujący do dnia zwolnienia ze służby był zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych ponad 24 miesiące.

Ponadto wskazał, że wpływ postępowania sądowego w sprawie przedłużenia zawieszenia A.D. w pełnieniu obowiązków służbowych na postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby był przedmiotem analizy organu w związku z rozważaniem zgłoszonej przez niego kwestii zawieszenia przedmiotowego postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Organ uznał, że w sprawie zwolnienia ze służby nie występują przesłanki nakładające obowiązek zawieszenia postępowania z urzędu, a w szczególności określona w tym przepisie przesłanka zagadnienia wstępnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że przez zagadnienie wstępne rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego. Chodzi o zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest warunkiem koniecznym wydania decyzji przez organ administracji.

W rozpoznawanej sprawie tego typu zależność nie zachodzi. Rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie zwolnienia A.D. ze służby nie jest zależne od rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy w przedmiocie przedłużenia zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych, nie stanowiło ono zagadnienia wstępnego. Stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Organy rozpatrujące kwestię zawieszenia postępowania administracyjnego ustaliły, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy zagadnieniem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, o którym przesądzałaby treść przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną decyzji w sprawie oraz że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji o zwolnieniu odwołującego się nie byłoby możliwe.

Wniesienie przez A.D. skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawie dotyczącej przedłużenia zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych nie miało wpływu na skuteczność zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby. Skoro nadal jest on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych, to jest to jednoznaczne z dalszym istnieniem przyczyny będącej podstawą zawieszenia. Decyzja o zawieszeniu odwołującego się nabyła walor ostateczności i funkcjonuje w obrocie prawnym. Organ jest związany jej treścią do czasu wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Dyrektor Izby Celnej w [...] wykazał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zwolnienie A.D. ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Zasadnie stwierdził, że w sytuacji powszechnie znanych problemów kadrowych tej formacji, dalsze pozostawanie w służbie zawieszonego funkcjonariusza celnego, który nie pełni obowiązków służbowych ponad 24 miesiące, stanowi realne i istotne zagrożenie dla interesu społecznego, gdyż zakłóca wykonywanie służby i w znacznym stopniu wpływa na możliwość rzetelnego wywiązywania się przez Służbę Celną z powierzonych jej zadań. Z akt sprawy wynika, że w Izbie Celnej w [...] wraz z podległymi jednostkami istniały braki kadrowe. Na dzień 30 września 2012 r. plan etatów wynosił 1864, natomiast jego wykorzystanie 1802,5, w tym 9 funkcjonariuszy celnych zawieszonych w pełnieniu obowiązków służbowych.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. - art. 105 pkt 10 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej w [...] odmawiającego zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w sytuacji, gdy nie zostało zakończone postępowanie w przedmiocie skuteczności zawieszenia go w obowiązkach;
2. - art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 100 § 2 K.p.a., poprzez niezawieszenie postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby i uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do samodzielnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w sytuacji, gdy organ nie wskazał żadnej przesłanki dla istnienia możliwości rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a nie zostało prawomocnie rozstrzygnięte postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie skuteczności zawieszenia skarżącego w obowiązkach, jak również w przedmiocie trafności postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania o zwolnieniu skarżącego ze służby.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podał, że przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że nie istnieje obowiązek zwolnienia skarżącego ze służby. Zdaniem skarżącego, okoliczność, czy zawieszenie nastąpiło skutecznie, czy też nie (i ewentualnie od kiedy) jest zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie tylko dla możliwości wydania korzystnej dla niego decyzji. Kwestia, czy jest on nadal zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych i w jakim dokładnie okresie nie została bowiem rozstrzygnięta.

Wskazał, że z rozstrzygnięć sądowych wydanych w sprawie zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych wynika:

1. - z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 206/11, uchylającego zaskarżoną decyzję z dnia 17 lutego 2011 r., że została ona wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. W konsekwencji oznacza to, że organ nie rozpoznał jeszcze środka zaskarżenia wniesionego przez skarżącego co do przedłużenia zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego;
2. - z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2023/11, że zapewne sprzeczne z Konstytucją są przepisy art. 188 ust. 1, art. 188 ust. 4 i art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, a zatem decyzja z dnia 17 lutego 2011 r. będzie uznana za decyzję bezwzględnie nieważną. Przy czym w przypadku uznania niekonstytucyjności także art. 188 ust. 4 tej ustawy, stan zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych nie będzie istniał.

Ponadto skarżący podał, że toczy się również postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące słuszności odmowy zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby. W jego ocenie, skoro żadne z wyżej wymienionych postępowań nie zostało ostatecznie rozstrzygnięte, wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby jest niezrozumiałe i rażąco błędne. Zwłaszcza w sytuacji, gdy w sprawie występuje zagadnienie wstępne, które z zasady stanowi podstawę do zawieszenia postępowania do czasu jego rozstrzygnięcia (art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny powinien rozstrzygnąć zagadnienie wstępne i stwierdzić, czy skarżącemu skutecznie przedłużono okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, czy też nie. Przy czym powyższe rozstrzygnięcie będzie możliwe dopiero po dokonaniu przez Trybunał Konstytucyjny oceny konstytucyjności przepisów art. 188 ust. 1, 4 i 5 ustawy o Służbie Celnej. W niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego i dokonanie oceny, czy i od kiedy skarżący jest zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych, nie może zostać rozstrzygnięte inaczej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 206/11. W szczególności organ nie może uznać, że stan zawieszenia skarżącego nadal trwa.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy istniała podstawa do zwolnienia skarżącego ze służby w oparciu o art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie przedłużenia zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych, jak i w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, nie zostały zakończone.

Sąd pierwszej instancji przytaczając treść powołanego przepisu wyjaśnił, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby ma charakter fakultatywny i jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych ogranicza się do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydawaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W sprawie jest niesporne, że w dacie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby, czyli w dniu 5 listopada 2012 r., jak i wydania decyzji w tym przedmiocie, tj. w dniu 19 grudnia 2012 r. łączny okres zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych przekroczył 12 miesięcy i nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia, gdyż toczące się przeciwko niemu postępowanie karne nie zostało zakończone. Spełnienie tych przesłanek pozwalało organowi na zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie wskazanego przepisu ustawy o Służbie Celnej. Przepis art.105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie określa daty wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby jak i terminu jego zakończenia. Postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby prowadzi się nie tylko w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z zachowaniem wymienionych w nim zasad (art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej), ale również przy uwzględnieniu pozostałych przepisów ustawy o Służbie Celnej, w szczególności art. 103 tej ustawy.

Przepis art. 103 ust. 3 cyt. ustawy przewiduje możliwość przedłużenia zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, o ile w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca, poprzez art. 105 pkt 10 w powiązaniu z art. 103 ust. 3 omawianej ustawy dał organom Służby Celnej możliwość zwolnienia ze służby tych funkcjonariuszy celnych, którzy z uwagi na wyjątkowo długi okres zawieszenia i toczące się w dalszym ciągu postępowanie karne, nie mogą pełnić służby do czasu jego zakończenia. Powyższa regulacja uwzględnia zarówno procesową jak i ustrojową odrębność postępowania karnego od postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w dacie podejmowania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, decyzje o zawieszeniu i o przedłużeniu zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. W sprawie nie wystąpiły przesłanki nakładające na organ obowiązek zawieszenia postępowania z urzędu, a w szczególności określona w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przesłanka zagadnienia wstępnego. Wniesienie przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego na decyzję w przedmiocie przedłużenia zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych nie miało wpływu na skuteczność skarżonej decyzji o zwolnieniu ze służby. Decyzja o zawieszeniu skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych jest ostateczna, funkcjonuje w obrocie prawnym i organ był związany jej treścią.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że z art. 188 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej wynika, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku wydania decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych nie wstrzymuje wykonania decyzji.

Odnosząc się do kwestii możliwości wydania przez organ decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej w sytuacji, gdy postępowanie sądowe w sprawie przedłużenia zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych nie zostało zakończone podał, że decyzja w przedmiocie przedłużenia zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 206/11 uwzględniający skargę na w/w decyzję, na który powołuje się skarżący, został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. sygn. I OSK 1527/13.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 3 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 854/13 oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego.

Z kolei odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego zgodności przepisów ustawy o Służbie Celnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt P 27/12 odpowiedział na zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 2032/11 pytania prawne i orzekł, że art. 188 ust. 1 i 4 ustawy o Służbie Celnej w zakresie, w jakim dotyczy zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jest zgodny z art. 78 w związku z art. 2 Konstytucji RP, jak również, że art. 188 ust. 1 i 4 w związku z art. 188 ust. 5 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 2 Konstytucji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, zostały wydane w granicach uznania administracyjnego i nie noszą cech dowolności. Organy obu instancji w wystarczający sposób wykazały, że ponad 24-miesięczne zawieszenie skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych powoduje niemożność właściwego wykonywania przez Służbę Celną nałożonych na nią zadań. Organ odwoławczy trafnie zauważył, iż ustawodawca w art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej przyznał funkcjonariuszowi celnemu ochronę przed zwolnieniem jednocześnie ustalając, że gwarancje w tym zakresie mają charakter czasowy i maksymalnie rozciągają się na okres 12 miesięcy zawieszenia. Oznacza to, że zwolnienie zawieszonego funkcjonariusza ze służby jest niedopuszczalne przed upływem tego okresu. Po upływie tego okresu właściwy organ może zwolnić zawieszonego funkcjonariusza ze służby, z tym, że zobowiązany jest ustalić, czy spełniona została druga z ustawowych przesłanek zwolnienia określona w tym przepisie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy oraz wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.). Prawidłowo ustaliły, że upłynął ponad 24-miesięczny okres zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych oraz nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia. Wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W należyty sposób wyważyły interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.) i zasadnie przyjęły, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny tzn. dobro Służby Celnej.

Prawidłowo stwierdziły, że interes skarżącego w pozostawieniu go w Służbie Celnej nie mógł zyskać przewagi nad interesem i dobrem służby. Przedłużająca się z powodu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych nieobecność skarżącego dezorganizowała pracę w jednostce, w której pełnił on służbę i utrudniała prawidłową realizację zadań nałożonych na Służbę Celną.

Sąd pierwszej instancji argumentację organów obu instancji uznał za przekonywującą, w dostateczny sposób uzasadniającą wydane rozstrzygnięcia i mającą potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji pozwalają na poznanie motywów, którymi kierowały się organy, orzekając o zwolnieniu skarżącego ze służby. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie zaistniały, wynikające z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, a organy wykazały, że interes służby, który jest tożsamy z interesem społecznym, przemawia za koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego, to zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.D., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:

1. 1. naruszenie prawa materialnego – art. 105 pkt 10 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 103 ust. 3 oraz art. 98 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej i art. 78 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w sytuacji, gdy organ nie rozważył możliwości przeniesienia go do służby cywilnej w urzędzie obsługującym Ministra właściwego do spraw finansów publicznych albo w jednostkach organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez tego Ministra;
2. 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie istniały powody do oddalenia skargi w sytuacji, gdy postępowanie karne w stosunku do skarżącego nie zakończyło się bez jego winy, zaś okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia faktycznie przesądzają o winie skarżącego co do popełnienia przestępstwa.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył możliwości przeniesienia skarżącego do służby cywilnej w urzędzie obsługującym Ministra właściwego do spraw finansów publicznych albo jednostkach organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez tego Ministra. Możliwość taką przewiduje przepis art. 98 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Biorąc pod uwagę wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawa obejmującą m. in. gwarancję niewyciągania negatywnych konsekwencji w sytuacji nieskazania prawomocnym wyrokiem za czyn zabroniony, takie oczekiwanie skarżącego było w pełni uzasadnione.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, nie do pogodzenia z tymi zasadami jest sytuacja, w której postępowanie karne przedłuża się, na co skarżący nie ma wpływu, a mimo tego traktuje się go jak winnego i wyciąga się w stosunku do niego negatywne konsekwencje w postaci zwolnienia ze służby.

Zdaniem skarżącego, uzasadnienia dla zwolnienia go ze służby nie może stanowić problem funkcjonowania tej służby i niewykonywania przez niego obowiązków, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w Izbie Celnej w [...] wraz z przyległymi jej jednostkami, istniały braki kadrowe w zakresie nieobsadzenia ponad 60 etatów. Okoliczność ta oraz wieloletnie doświadczenie skarżącego w służbie powinny przemawiać za jego pozostawieniem, a nie za zwolnieniem z tej służby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności rozważeniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wyjaśnić należy, iż art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter formalny. Powołany przepis określa obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej w przypadku, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1002/11). Uchybieniem, niepozostającym bez wpływu na rezultat kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, jest uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest formułowana bez szczegółowego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 685/09).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty, wskazano podstawę prawną oddalenia skargi i w dostateczny sposób wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest odmienne od prezentowanego przez skarżącego, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Analiza argumentacji uzasadniającej zarzut naruszenia powołanych przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje, iż uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja dotycząca zwolnienia A.D. ze służby, w ogóle nie rozważano okoliczności przyczyn niezakończenia w stosunku do niego postępowania karnego, jak i kwestii jego winy w popełnieniu przestępstwa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia wymienionych przepisów postępowania, sformułowany w oderwaniu od przedmiotu sprawy, jest chybiony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nietrafny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 105 pkt 10 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 103 ust. 3 oraz art. 98 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej i art. 78 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Autor skargi kasacyjnej, po pierwsze, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. nie określił formy naruszenia tych przepisów – przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, po drugie, nie zauważył, iż przepis art. 98 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Ponadto analiza uzasadnienia przedstawionych zarzutów wskazuje, że skarżący naruszenie powołanych przepisów z jednej strony upatruje w nierozważeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie możliwości zastosowania w sprawie możliwości przeniesienia go do służby cywilnej, zaś z drugiej strony nieuwzględnienie, "czy w sytuacji braku prawomocnego wyroku skazującego, warto pozbywać się ze służby wieloletniego funkcjonariusza o nieposzlakowanej opinii przebiegu tej służby, zwłaszcza w sytuacji wskazywanych przez Sąd braków kadrowych w tej służbie".

Jak wyżej podano, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonywał kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby wydanej na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Oznacza to, że w tej sprawie przedmiotem rozważań nie mógł uczynić kwestii uregulowanej w art. 98 ust. 1 cyt. ustawy, tj. możliwości przeniesienia skarżącego do służby cywilnej.

Z kolei autor skargi kasacyjnej, argumentując zarzut naruszenia przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby – art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie dostrzegł, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych i ich oceny.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.