Wyrok NSA z 26 września 2018 r., I OSK 2156/16

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 245/16 po rozpoznaniu skargi D. R.

1. uchylił decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. (bez numeru) wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. o przyjęciu na studia i odmowie przyjęcia na studia, 2. stwierdził nieważność decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. (bez numeru), 3. stwierdził nieważność postanowienia Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. (bez numeru) o wznowieniu z urzędu postępowania rekrutacyjnego, 4. uchylił decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...].

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Medycznego w [...] po rozpatrzeniu odwołania D. R. od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego UM w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchylającej, po wznowieniu postępowania decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. o przyjęciu D. R. na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim i odmawiającej przyjęcia D. R. na te studia działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 169 ust. 15 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) uchyliła:

1) decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego UM w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.;
2) postanowienie Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo- Lekarskiego UM w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie wznowienia postępowania rekrutacyjnego D. R. na studia na Wydziale Wojskowo-Lekarskim;
3) umorzyła w całości postępowanie rekrutacyjne D. R. na studia na Wydziale Wojskowo-Lekarskim UM w [...], które to postępowanie na mocy ww. postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. prowadzone było przez Komisję Rekrutacyjną Wydziału Wojskowo-Lekarskiego UM w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że zarówno postanowienie o wznowieniu postępowania, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały przez niewłaściwy organ, gdyż zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 2 uchwały Senatu UM w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na pierwszy rok studiów prowadzonych w języku angielskim na UM w [...] w roku akademickim 2014/2015 na poszczególnych kierunkach i formach kształcenia, postępowanie rekrutacyjne na studia w języku angielskim w przypadku kierunku lekarskiego prowadzone jest przez Międzywydziałową Komisję Rekrutacyjną. Tymczasem postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania rekrutacyjnego oraz decyzję w I instancji wydała Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału Wojskowo-Lekarskiego.

Organ administracji wyjaśnił, że D. R. została przyjęta w roku akademickim 2008/2009 na 4 - letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim UM w [...]. Warunkiem przyjęcia na powyższy kierunek było wykazanie zaliczenia określonych przedmiotów w poprzednich instytucjach (uczelniach). Skarżąca ubiegając się o przyjęcie na studia złożyła transkrypt dokumentujący zaliczenia przedmiotów z dziedzin medycznych, pochodzący z [...] University w [...] ([...]). W ciągu 4 lat studiów skarżąca uzyskała wszystkie zaliczenia i zdała wymagane egzaminy. Po odbyciu przez skarżącą studiów, a przed wydaniem dyplomu ich ukończenia, w toku ponownej weryfikacji dokumentacji powzięto wątpliwości, co do autentyczności złożonego przy ubieganiu się o przyjęcie na studia transkryptu dokumentującego zaliczenia określonych przedmiotów medycznych. W celu wyjaśnienia powyższego, zwrócono się do [...] University w [...] i ustalono, że skarżąca złożyła w toku rekrutacji przerobiony transkrypt, który nie zawierał informacji o uzyskaniu przez nią z 10 przedmiotów ocen F i E (ocena niezadawalająca i bardzo słaba).

Wobec powyższego wstrzymano wydanie dyplomu skarżącej i złożono do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa fałszerstwa dokumentu. Skarżąca nie przyznała się do przerobienia dokumentu, natomiast do popełnienia tego czynu i przedłożenia przerobionego dokumentu w procesie rekrutacyjnym przyznał się jej mąż P. R. Postępowanie karne w stosunku do D. R. zostało umorzone, natomiast w stosunku do P. R. Sąd Rejonowy dla [...] w [...], VI Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...] umorzył warunkowo na okres 1 roku próby postępowanie karne.

Organ administracji wyjaśnił, że warunki i tryb rekrutacji na I rok studiów stacjonarnych do Uniwersytetu Medycznego w [...] w roku akademickim 2008/2009 oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach określała uchwała Nr [...] Senatu UM w [...] z dnia [...] maja 2007 r. Kalendarz i sposób rekrutacji kandydatów na studia medyczne w Oddziale Studiów w Języku Angielskim w roku akademickim 2008/2009 został przedstawiony do akceptacji Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] w dniu [...] lutego 2008 r.

Rekrutację na studia lekarskie prowadzone w języku angielskim prowadziła 5 - osobowa Komisja Rekrutacyjna dla Oddziału Studiów w Języku Angielskim powołana na posiedzeniu Rady Wydziału Wojskowo - Lekarskiego UM w dniu [...] stycznia 2008 r., której przewodniczącym był Prodziekan ds. Studiów w Języku Angielskim prof. dr hab. n. med. J. W. Uchwałą nr [...] Senatu UM w [...] z dnia [...] października 2009 r. w sprawie zmian organizacyjnych zniesiono alokowany na Wydziale Wojskowo - Lekarskim Oddział Studiów w Języku Angielskim. Studenci tego Oddziału pozostali nadal studentami Wydziału Wojskowo-Lekarskiego. Akta postępowania rekrutacyjnego wskazują, że dokumenty skarżącej były weryfikowane [...] maja 2008 r. Podpis osoby weryfikującej dane jest nieczytelny. Arkusz dokumentacji postępowania rekrutacyjnego - "Analiza nadesłanych dokumentów" zawiera tylko uwagę (niepodpisaną) dotyczącą stanu zdrowia i wieku kandydatki oraz stwierdzającą, że jest ona specjalistą medycyny homeopatycznej.

Arkusz z rozmowy kwalifikacyjnej z [...] czerwca 2008 r. zawiera adnotację "popieramy przyjęcie..." i jedną lub dwie nieczytelne parafki. W dniu [...] lipca 2008 r. do D. R. zostało skierowane pismo w języku angielskim informujące ją o przyjęciu na studia. Pismo, mające formę listu akceptacyjnego podpisane zostało przez Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej. Powyższe pismo, na rozprawie w dniu [...] stycznia 2015 r. pełnomocnik organu wskazał jako decyzję o przyjęciu na studia i wyjaśnił, że nie była wydana formalnie inna decyzja o przyjęciu skarżącej na studia. Obecnie takie decyzje są wydawane.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 149 § 1, art. 150 § 1 k.p.a., art. 169 pkt 10 w zw. z art. 270 ust. 1 ustawy Prawo szkolnictwie wyższym, Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna wznowiła z urzędu postępowanie rekrutacyjne D. R. zakończone decyzją o przyjęciu w roku akademickim 2008/2009 na studia, wskazując w uzasadnieniu, że D. R. została przyjęta na studia w dniu [...] lipca 2008 r., wykazując że posiada zaliczenia z określonych przedmiotów medycznych i przedkładając przerobiony transkrypt z [...] University w [...] w [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna orzekła o uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. o przyjęciu D. R. na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim UM w [...] i odmówiła przyjęcia D. R. na te studia. W uzasadnieniu powołano się na zasady rekrutacji na rok akademicki 2008/2009, w których określone zostały kryteria przyjęcia na 4-letnie studia lekarskie. Podano, że transkrypt nie zawierał informacji o 10 przedmiotach z ocenami E i F (słabe i niedostateczne), co wskazuje, że D. R. była słabą studentką. Usunięcie tych ocen doprowadziło do przedstawienia akademickiej kariery D. R. w znacznie lepszym, niż rzeczywiste, świetle.

Ponadto okazała się ona osobą mało wiarygodną. Decyzję podpisało 5 członków komisji, w tym jako przewodniczący prof. dr. hab. I. M. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik D. R. zarzucił naruszenie art. 169 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez odmówienie przyjęcia skarżącej na studia w sytuacji, gdy spełniała ona warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię oraz zastosowanie wobec niej warunków, które nie były stosowane do innych; naruszenie przepisów postępowania art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a., w tym dowolną ocenę materiału dowodowego, brak wskazania podstawy prawnej kryteriów przyjęcia na studia; naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. i art. 146 § 2 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania, gdy nawet na skutek wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej. Pełnomocnik odwołującej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wznowieniowego ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyjęciu D. R. na studia oraz o udostępnienie regulaminu w sprawie rekrutacji na studia w języku angielskim na rok akademicki 2008/2009 i przedstawienie nazwisk członków Komisji, aktu ich powołania, gdyż podpisy na dokumentach rekrutacyjnych są nieczytelne.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Uczelniana Komisja Rekrutacyjna, w skład której wchodził prof. dr. hab. I. M., wydała opisaną we wstępie zaskarżoną do Sądu decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. pełnomocnik D. R. wskazał na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz naruszenie przepisów postępowania (jak w odwołaniu) nadto naruszenie § 1 ust. 1 i § 6 ust. 2 pkt 2 uchwały nr [...] Senatu UM w [...]

"w sprawie warunków i trybu rekrutacji na pierwszy rok studiów prowadzonych w języku angielskim na UM w [...] w roku akademickim 2014/2015 na poszczególnych kierunkach i formach kształcenia" przez przyjęcie, że w sprawie właściwa jest Międzywydziałowa Komisja Rekrutacyjna, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziło do stwierdzenia, że to ta Komisja jest właściwa do wznowienia postępowania w sprawie przyjęcia D. R. na studia w roku akademickim 2008/2009.

Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. W pierwszej kolejności podniósł, że skarżąca nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi. Na mocy zaskarżonej decyzji ze względów formalnych uchylono postanowienie w przedmiocie wznowienia i decyzję organu

I instancji. Pełnomocnik organu administracji stwierdził, że w tych okolicznościach nie sposób doszukać się interesu prawnego D. R. w zaskarżeniu decyzji Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] sierpnia 2014 r. Skarga została wniesiona przez osobę, która nie może być skarżącym wobec brzmienia art. 50 § 1 p.p.s.a. Równocześnie z ostrożności procesowej pełnomocnik organu wskazał, że zarzuty skargi są niezasadne. Wskazał, że dla osób wchodzących w skład Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej obowiązuje zakaz bycia członkiem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej. Zakaz ten odnosi się do komisji powołanych na dany rok akademicki. Gdy chodzi o zarzut dotyczący właściwości organu w postępowaniu wznowieniowym podkreślał, że ustalając właściwość organu należy uwzględnić ewentualną zmianę przepisów w zakresie właściwości organu. Zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej powoduje przeniesienie kompetencji w zakresie rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który uzyskał swe uprawnienia wskutek zmiany przepisów. Tym samym Międzywydziałowa Komisja Rekrutacyjna jest właściwa w zakresie postępowania wznowieniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi D. R. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 987/14 uchylił zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. (bez numeru) oraz postanowienie Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. (bez numeru) o wznowieniu z urzędu postępowania rekrutacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że stan faktyczny w sprawie w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia nie jest sporny, a rozbieżności dotyczą jego oceny prawnej. Postępowanie, w którym została wydana zaskarżona decyzja jest postępowaniem nadzwyczajnym (wznowienie postępowania), którego przedmiotem jest kontrola decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji o przyjęciu skarżącej na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim w roku akademickim 2008/2009.

Sąd wyjaśnił, że ustawa z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 572, dalej "p.s.w.") w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 (decyzje w sprawach przyjęcia na studia) oraz w art. 196 ust. 3 (decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie) podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przewidziane przez ustawodawcę odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. przesądza o szczególnym charakterze tych postępowań przed organami szkoły wyższej i o dopuszczalności jedynie pewnych odstępstw od zasad zawartych w k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy jednoczesnym zachowaniu autonomii szkoły wyższej (wyrok TK z 8 listopada 2000 r., SK 19/99 - OTK nr 7, poz. 258). Oznacza to, że organy orzekające były związane rygorami procedury administracyjnej i reguły te, zdaniem Sądu, zostały naruszone.

Sąd wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zachodzi jedna z podstaw wskazanych w pkt 1-8 tego przepisu. Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie organ wskazał podstawę wznowienia z pkt 1 art. 145 § 1 k.p.a., który stanowi: "dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe". Art. 145 § 1 k.p.a. jednoznacznie ogranicza dopuszczalność wznowienia postępowania od spełnienia przesłanki zakończenia sprawy decyzją ostateczną. W związku z tym należało rozważyć, czy można przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie przyjęcia skarżącej na studia taka decyzja została wydana.

W dacie przyjęcia skarżącej na studia tj. w lipcu 2008 r. art. 169 i art. 207 p.s.w. obowiązywał w brzmieniu pierwotnym. Art. 207 ust. 1 stanowił m.in., że od decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8 (w obecnym brzmieniu ust. 10 i 11), decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Art. 169 ust. 1 określał podstawowe warunki, jakie musi spełnić osoba, która chce być dopuszczona do odbywania studiów w uczelni, stanowiąc, że może to być osoba, która ma:

1/ świadectwo dojrzałości - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie, 2/ tytuł magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędny i spełnia warunki określone na podstawie ust. 2 - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia drugiego stopnia oraz spełnia warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię.

Natomiast art. 169 ust. 2 stanowił, że senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach. Uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego.

Zgodnie z art. 169 ust. 7 p.s.w., w przypadku gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzały komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmowały decyzje w sprawach przyjęcia na studia. Jak stanowił ust. 8, od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust.

2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna.

Jak wnika z dokumentów udostępnionych przez organ, w roku akademickim 2008/2009 warunki i tryb rekrutacji na I rok studiów stacjonarnych regulowała uchwała Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] nr [...] z [...] maja 2007 r., która w § 2 przewidywała, że Uniwersytet Medyczny przeprowadza rekrutację na

I rok studiów stacjonarnych w roku akademickim 2008/2009 na kierunkach i specjalnościach objętych programem nauczania UM w [...], w szczególności m.in. na Wydziałach: Lekarskim - kierunek lekarski, Wojskowo-Lekarskim - kierunek lekarski /.../. Oddział Studiów w Języku Angielskim wchodził w skład Wydziału Wojskowo-Lekarskiego do [...] października 2009 r. tj. podjęcia przez Senat uchwały nr [...]

Uchwała ta określała, że postępowanie rekrutacyjne prowadzą wydziałowe komisje rekrutacyjne, które prowadzą odrębne postępowanie rekrutacyjne dla każdego wydziału, kierunku studiów oraz specjalności. Od decyzji wydziałowej komisji rekrutacyjnej służyło odwołanie do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej (§ 4 i 21 uchwały). W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania obowiązywania tej uchwały tylko z tego powodu, że nie znajduje się na stronie internetowej uczelni.

W okresie kiedy komputeryzacja nie była jeszcze tak powszechna wymóg podania uchwały do publicznej wiadomości uważany był za spełniony także w przypadku wywieszenia uchwały na tablicy ogłoszeń. Nie ma także podstaw do wywodzenia, że uchwała ta nie ma miała zastosowania do skarżącej, gdyż dotyczyła tylko naboru na studia prowadzone w języku polskim. Niewątpliwie bowiem dotyczyła rekrutacji na

I rok studiów stacjonarnych w roku akademickim 2008/2009 na Wydziale Wojskowo-Lekarskim, w ramach którego funkcjonował Oddział Studiów w Języku Angielskim. Zatem określony w niej tryb postępowania, w tym fakt, że rekrutację prowadziła Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna, odwołanie od decyzji tej komisji przysługiwało do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, a decyzję podejmował Rektor po rozpatrzeniu wniosku Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, miał do skarżącej zastosowanie w 2008 r. Okoliczność, że te zarzuty skarżącej nie są zasadne, nie zmienia ostatecznej oceny o zasadności wniesionej skargi. Zdaniem Sądu w świetle przytoczonych wyżej przepisów p.s.w. i uchwały Senatu UM w [...] nr [...] nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie wydziałowej komisji rekrutacyjnej o przyjęciu kandydata na studia powinno nastąpić w formie decyzji, do której odpowiednie zastosowanie miały przepisy k.p.a. Taka decyzja, jak wynika z zebranego we sprawie materiału, nie została jednak wydana i nie funkcjonuje w obrocie prawnym, choć faktyczne przyjęcie skarżącej na studia nastąpiło i skarżąca studiowała przez 4 lata.

W ocenie Sądu, decyzji w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. nie stanowi pismo z [...] lipca 2008 r. sporządzone w języku angielskim, skierowane do D. R. i informujące o przyjęciu jej na studia, podpisane przez Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej. Pismo to, wskazane na rozprawie przez pełnomocnika organu nie może być uznane za decyzję, gdyż nie posiada cech decyzji administracyjnej, która stanowi władcze rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach w przepisanej prawem formie. Przede wszystkim zaś nie może ono zostać uznane za decyzję administracyjną dlatego, że zostało sporządzone wyłącznie w języku angielskim. Zgodnie z art. 27 zd.

1 Konstytucji RP w Rzeczpospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Obowiązująca od 9 maja 2000 r. ustawa z 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jednolity Dz. U. z 2011, nr 43, poz. 224 ze zm.) precyzuje obowiązki wszystkich organów i instytucji publicznych gdy chodzi o używanie języka polskiego. Art. 4 ustawy stanowi, że język polski jest językiem urzędowym m.in. konstytucyjnych organów państwa (pkt 1), organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji (pkt 2), terenowych organów administracji publicznej (pkt 3), instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych (pkt 4), organów instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i 3 (pkt 5) /../. Jak stanowi ponadto art. 5 ust. 1 ustawy podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium RP dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika wymóg dokonywania w ramach uczelni publicznej czynności urzędowych w języku polskim, co powoduje, że pismo skierowane do skarżącej [...] lipca 2008 r. może być potraktowane wyłącznie jako pismo informacyjne, nie zaś jako decyzja administracyjna. Dokument sporządzony w języku innego państwa, nie może być uznany za dokument urzędowy polskiego podmiotu wykonującego zadania publiczne na terytorium RP, a Uniwersytet Medyczny w [...] jest polską uczelnią publiczną. Nawet jeżeli list z [...] lipca 2008 r. informuje o treści rozstrzygnięcia, to nie spełnia wymogów formalnych, a fakt, że jest sporządzony w języku angielskim wyklucza uznanie go za decyzję.

W ocenie Sądu nie można także za decyzję w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a uznać adnotacji poczynionej w dokumentacji postępowania rekrutacyjnego "popieramy przyjęcie", zamieszczonej pod rubryką "Skład komisji przeprowadzającej rozmowę kwalifikacyjną" pod którą znajdują się dwie parafki (wg pełnomocnika organu członków Komisji Rekrutacyjnej dr n. med. J. J. oraz mgr M. B.), gdyż ten dokument nie spełnia podstawowych dla formy decyzji wymagań określonych w k.p.a., który do decyzji o przyjęciu na studia ma odpowiednie zastosowanie. Sąd podkreślił również, że znajdująca się poniżej rubryka "Decyzja Komisji Rekrutacyjnej (data i podpisy)" jest niewypełniona.

Sąd wyjaśnił, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że forma w jakiej orzeka organ o prawach i obowiązkach strony postępowania administracyjnego jest istotnym elementem aktu administracyjnego. Bez znaczenia jest nazwa. Kryterium decydującym, kwalifikującym akt organu do kategorii decyzji administracyjnej będzie zewnętrzne, władcze jednostronne rozstrzygnięcie o prawach lub obowiązkach jednostki spełniające posiadanie minimum elementów przewidzianych przez przepisy prawa procesowego. W ocenie Sądu, nie ma podstaw do uznania, że Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna podejmując w sensie materialnym decyzję o przyjęciu skarżącej na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim, wydała rozstrzygnięcie w formie przewidzianej w k.p.a.

Ponadto Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie w aktach postępowania rekrutacyjnego pod adnotacją "popieramy przyjęcie" znajdują się dwa podpisy. Brak natomiast pozostałych podpisów członków Komisji, która powołana została w 5 - osobowym składzie. Istniejące w dokumentacji podpisy (parafki) nie pozwalają na ustalenie osób, które je złożyły. Nie został także złożony przez pełnomocnika organu protokół z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej, na którym ewentualnie podejmowana była decyzja o przyjęciu D. R. na studia. Ponieważ wznowienie postępowania jest dopuszczalne jedynie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a w rozpoznawanej sprawie Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna takiej decyzji na piśmie nie wydała, i wydanie takiej decyzji nie zostało utrwalone w aktach w formie protokołu (art. 14 § 2 k.p.a.) zadaniem Sądu brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wznowieniowego.

Niezależnie od powyższych rozważań Sąd stwierdził również, że decyzja Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej UM w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. podlegała także uchyleniu na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. ponieważ przy jej wydaniu doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż w jej składzie był prof. dr hab. n. med. I. M., który był przewodniczącym Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej wydającej decyzję w I instancji. Zaistniała zatem przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., co rodzi po stronie Sądu obowiązek uchylenia decyzji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Medycznego w [...], zaskarżając go w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i odrzucenie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż D. R. ma interes prawny we wniesieniu przedmiotowej skargi i w konsekwencji przyjęcie skargi do rozpoznania;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. i w związku z art. 145 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organ naruszył art. 145 § 1 k.p.a. przez wznowienie postępowania rekrutacyjnego D. R., mimo braku decyzji ostatecznej w sprawie przyjęcia skarżącej na studia i w konsekwencji uchylenie decyzji organów obu instancji i poprzedzającego je postanowienia o wznowieniu;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 107 kpa, art. 14 § 2 k.p.a. i art. 4 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim przez przyjęcie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyjęcia skarżącej na studia i w konsekwencji uchylenie decyzji organów obu instancji i poprzedzającego je postanowienia o wznowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt

I OSK 1438/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że za decyzję o przyjęciu skarżącej na studia należało uznać pismo z [...] lipca 2008 r. sporządzone w języku angielskim, skierowane do D. R., informujące ją o przyjęciu na studia i podpisane przez Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej ponieważ zawiera ono wszystkie konstytutywne elementy decyzji administracyjnej, a mianowicie: oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ wydający decyzję, a w jego wyniku skarżąca uzyskała status studenta Uniwersytetu Medycznego w [...].

Sąd wskazał, że nie można podzielić poglądu, że pismo to nie może zostać uznane za decyzję administracyjną, skoro zostało sporządzone wyłącznie w języku angielskim. Naruszenie art. 4 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim przesądza jedynie o wadliwości tej decyzji, a rolą Sądu I instancji była ocena, jakiego rodzaju jest to naruszenie prawa, czy wpływa ono na nieważność decyzji, a jeżeli nie, to czy ma ono wpływ na wynik sprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że postępowanie kwalifikacyjne w sprawie przyjęcia D. R. na studia medyczne w Uniwersytecie Medycznym w [...] zostało zakończone decyzją ostateczną, co sprawia, że tą przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 k.p.a. ab initio) należy uznać za spełnioną.

Ponownie rozpatrując skargę D. R. na decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powołanym we wstępie wyrokiem

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów, niż zostały w niej podniesione.

W pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że niniejsza sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., wydanego na skutek skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 10 lutego 2015r. sygn. III SA/Łd 987/14. Wobec powyższego zastosowanie znajduje art. 190 p.p.s.a., który stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnych zakresie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że NSA w sprawie I OSK 1438/15 orzekając o konieczności przeprowadzenia przez WSA w Łodzi ponownej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przesądził, że pismo z [...] lipca 2008 r. sporządzone w języku angielskim, skierowane do D. R., informujące ją o przyjęciu na studia i podpisane przez Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej jest decyzją ponieważ zawiera ono wszystkie konstytutywne elementy decyzji administracyjnej, a mianowicie: oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ wydający decyzję, a w jego wyniku skarżąca uzyskała status studenta Uniwersytetu Medycznego w [...].

Sąd wskazał, że decyzja ta została sporządzona wyłącznie w języku angielskim, co stanowi naruszenie art. 4 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim i przesądza jedynie o wadliwości tej decyzji, a rolą Sądu I instancji była ocena, jakiego rodzaju jest to naruszenie prawa, czy wpływa ono na nieważność decyzji, a jeżeli nie, to czy ma ono wpływ na wynik sprawy. Przedstawione stwierdzenia wyznaczyły zatem w istocie kierunek postępowania w niniejszej sprawie.

Sąd wyjaśnił, że w obecnym postępowaniu kontroli sądowej podlega jednak także decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w [...], która uchyliła decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego UM w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., postanowienie Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo- Lekarskiego UM w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie wznowienia postępowania rekrutacyjnego D. R. na studia na Wydziale Wojskowo-Lekarskim i umorzenie w całości postępowania rekrutacyjnego D. R. na studia na Wydziale Wojskowo-Lekarskim UM w [...].

W ocenie Sądu decyzja Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej UM w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a. gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ponieważ w jej składzie był prof. dr hab. n.med. I. M., który był przewodniczącym Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej wydającej decyzję w I instancji. Zaistniała zatem przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co rodzi po stronie Sądu obowiązek uchylenia decyzji.

Sąd stwierdził nieważność decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. gdyż zaszły przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Decyzja organu I instancji została wydana przez niewłaściwy organ. Wydała ją Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...], a zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 2 uchwały nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w sprawie warunków i trybu rekrutacji na pierwszy rok studiów prowadzonych w języku angielskim na Uniwersytecie Medycznym w [...] w roku akademickim 2014/2015 na poszczególnych kierunkach i formach kształcenia w przypadku kierunku lekarskiego postępowanie rekrutacyjne na studia w języku angielskim prowadzone jest przez Międzywydziałową Komisję Rekrutacyjną.

Z tego samego powodu Sąd stwierdził nieważność postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia [...] grudnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że został zobowiązany na mocy art. 190 p.p.s.a. przez Naczelny Sąd Administracyjny do wyjaśnienia - z uwagi na to że decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. była sporządzona w języku angielskim - to jakiego rodzaju jest to naruszenie prawa czy wpływa ono na nieważność decyzji, a jeżeli nie to czy ma ono wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu to, że decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. została sporządzona w języku angielskim stanowiło naruszenie prawa, a to art. 27 Konstytucji RP, a także art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2011 r., nr 43 poz. 224 ze zm.) i art. 5 ust. 1 tej ustawy i miało to wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. W tym właśnie języku funkcjonują wszystkie organy państwowe, wydawane są akty prawne, toczy się życie publiczne. Ta konstytucyjna zasada wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przy podejmowaniu czynności urzędowych przed wszystkimi organami państwa. Powtórzeniem konstytucyjnej zasady jest art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), a jej rozwinięciem przepis art. 5 ust. 1 ww. ustawy stanowiący, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności urzędowych, jednakże - jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt II SA 4033/01 (publ.: Wokanda 2002/12/39) - pomocna w wyjaśnieniu tej kwestii może być uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., sygn. akt W 7/96 (publ.: OTK 1997, nr 2, poz. 27), dotycząca unormowań dekretu z dnia 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 324).

Zgodnie z poglądem Trybunału Konstytucyjnego, zachowującym aktualność pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o języku polskim, czynności urzędowe to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje również czynności procesowe podejmowane przez organy administracji publicznej (inne podmioty prowadzące postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji w języku polskim). Oznacza to, że czynności procesowe winny być dokonywane w języku polskim. Organ administracji publicznej (inny podmiot wykonujący zadania publiczne) ma obowiązek dokonywania w języku polskim zarówno czynności ustnych, jak i prowadzenia w tym języku dokumentacji postępowania, co oznacza prawną powinność posługiwania się w postępowaniu administracyjnym tłumaczeniami dokumentów.

Czynność urzędowa organu polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania tłumaczenia dokumentu. Nie zmienia to faktu, że dowodem będzie nadal treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Tłumaczenie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu, jaka jest treść tego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1613/06, publ.: LEX nr 351041, wyrok NSA z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt I GSK 1088/07, publ.: LEX nr 495351).

Wynik badania dokumentu powinien być jednoznaczny, gdyż dopiero wówczas możliwe jest stwierdzenie, czy i w jakim zakresie przeprowadzony dowód wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Uchybienie obowiązkowi wykonywania czynności urzędowych w języku polskim stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1651/06, LEX nr 351091, wyrok NSA z dnia 9 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1414/06, LEX nr 351111).

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że organ I instancji jako podmiot wykonujący zadania publiczne winien był prowadzić postępowanie administracyjne - zakończone zaskarżoną decyzją - w języku polskim. Wymóg ten dotyczy całego postępowania. Sporządzenie decyzji w języku angielskim uniemożliwia Sądowi zweryfikowanie stanowiska organu. Innymi słowy decyzja ta nie poddaje się kontroli Sądu.

Konkludując, Sąd stwierdził, iż podstawą uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. była wskazana powyżej wadliwość o charakterze formalnoprawnym, która uniemożliwiła dokonanie merytorycznej oceny tej decyzji. Z tego też względu przedwczesnym byłoby ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie organy zobligowane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Medycznego w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżony wyrok zaskarżył w części, tj. w zakresie pkt 4 uchylającego decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] i wyrokowi zarzucił:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], co było wynikiem naruszenia przepisów art. 134 i art. 135 p.p.s.a. polegającego na nieuzasadnionym zastosowaniu instytucji uregulowanej w przepisie art. 135 p.p.s.a., pomimo braku wykazania przesłanek dla jej zastosowania, w tym wykazania, że uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy;

2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. nr 43 poz. 224 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], co było wynikiem błędnego przyjęcia, że sporządzenie decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 2008 r. w języku angielskim stanowi naruszenie przepisów art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim, w wyniku czego decyzja nie poddaje się kontroli Sądu, co uzasadnia jej uchylenie, w sytuacji gdy sporządzenie w/w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. nie narusza powołanych przepisów ewentualnie nie jest to rodzaj naruszenia uzasadniający uchylenie przedmiotowej decyzji;

3/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd I instancji uzasadniając uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] ograniczył się do powołania orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, które to orzeczenia dotyczą badania treści dokumentów obcojęzycznych stanowiących dowody w postępowaniu administracyjnym, a tym samym powołane orzeczenia nie odnoszą się do stanu faktycznego istniejącego w niniejszej sprawie.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od D. R. na rzecz Uniwersytetu Medycznego w [...] kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał, że granice orzekania przez Sąd I instancji wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak wiązanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice orzekania przez Sąd I instancji obejmują dwa aspekty: orzekanie "wszerz" i "w głąb".

Pierwszy z tych aspektów oznacza, że sąd administracyjny bada sprawę "w całości", wykraczając poza zarzuty sformułowane w skardze. Drugi ze wskazanych aspektów oznacza natomiast, że sąd administracyjny nie może wychodzić poza zakres stosunku administracyjnoprawnego, a rozpoznając sprawę dokonuje oceny wszystkich rozstrzygnięć wydanych w jej trakcie.

Granice orzekania przez sąd administracyjny "w głąb" określa przepis art. 135 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane - ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał, że art. 135 p.p.s.a. nie przewiduje jednak całkowicie dowolnego stosowania przez sądy administracyjne uregulowanej w nim instytucji.

Warunkiem koniecznym skorzystania przez sąd z uprawnień określonych w art. 135 p.p.s.a. jest ustalenie, że stosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy jest niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W sytuacji, gdy warunek ten nie zostanie spełniony, stosowanie przez sąd administracyjny art. 135 p.p.s.a. będzie wyłączone (stanowisko takiej zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GSK 591/09), a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Tym samym zastosował instytucję uregulowaną w powołanym wyżej przepisie art. 135 p.p.s.a. w sposób całkowicie dowolny.

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zaznaczył, że o ile sąd administracyjny nie ma obowiązku wyjaśnienia dlaczego przy rozpoznawaniu sprawy nie skorzystał z możliwości, jakie stwarza art. 135 p.p.s.a., to w wypadku zastosowania przedmiotowego unormowania obowiązkiem sądu administracyjnego jest wykazanie przesłanek, jakimi kierował się podejmując tego rodzaju rozstrzygnięcie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że sporządzenie jej w języku angielskim stanowi o naruszeniu przepisów art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim. Zgodnie z wynikającą z przepisu art. 27 Konstytucji RP zasadą stosowanie języka polskiego jest obowiązkiem przy podejmowaniu czynności urzędowych przed organami państwowymi, a w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z podjęciem jakiejkolwiek czynności urzędowej przed organami państwa. Uniwersytet Medyczny w [...] jest uczelnią państwową utworzoną na mocy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1184), a uczelnie państwowe na mocy przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) są autonomiczne we wszystkich obszarach swojego działania.

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał, że przepis art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim nie nakłada na uczelnie państwowe obowiązku stosowania języka polskiego jako języka urzędowego.

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie podniósł, że Sąd I instancji wskazując, że sporządzenie decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 2008 r. w języku angielskim uniemożliwia Sądowi zweryfikowanie stanowiska organu, w wyniku czego decyzja nie poddaje się kontroli Sądu i w konsekwencji uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim odnosi się do uchylenia decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd I instancji. Taki sposób sporządzenia uzasadnienia nie spełnia wymogów, jakie wynikając przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.

Skarga kasacyjna obejmowała punkt 4 zaskarżonego wyroku tj. rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o przyjęciu D. R. na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania. Przypomnieć należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116).

Usprawiedliwiony w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okazał się zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Stwierdzić trzeba, że przepis art. 135 p.p.s.a. zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania "w głąb" sprawy, pozwalając na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezgodnie z prawem. Stosowanie jednak tego przepisu jest ściśle powiązane z przesłanką "niezbędności dla końcowego załatwienia sprawy". Przepis ten nie reguluje zatem generalnej kwestii usuwania każdego zaistniałego w sprawie stanu naruszenia prawa, ale kwestię głębokości orzekania przy usuwaniu stanu naruszenia prawa.

Tym samym przepis ten nie nakłada na sąd administracyjny obowiązku kompleksowej oceny zgodności z prawem wszystkich wydanych w sprawie rozstrzygnięć, ale stanowi uprawnienie do orzekania "w głąb sprawy" z powiązaniu z ww. przesłanką. Stąd też, wyeliminowanie z obrotu prawnego innego niż zaskarżony do sądu aktu wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy bez tego załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy administracyjnej prowadzonej w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania, uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o przyjęciu D. R. na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim, co do której toczyło się postępowanie wznowieniowe, nie było niezbędne do końcowego jej załatwienia. W tym miejscu wyjaśnić należy, że Sąd rozpoznając złożoną w niniejszej sprawie skargę wyeliminował dwie decyzje oraz postanowienie, które zapadły w postępowaniu wznowieniowym z powodów formalnych - niewłaściwy skład Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w [...] oraz niewłaściwy organ do prowadzenia postępowania wznowieniowego. Uzasadniając zaś uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Sąd wskazał, że sporządzenie decyzji w języku angielskim uniemożliwia Sądowi zweryfikowanie stanowiska organu i decyzja ta nie poddaje się kontroli Sądu.

Wyjaśnić również należy, że uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o przyjęciu D. R. na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim sprzeczne jest z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1438/15, którym Sąd na podstawie art. 190 p.p.s.a. był związany. W powyższym wyroku NSA wskazał "(...) za decyzję o przyjęciu skarżącej na studia należało uznać pismo z [...] lipca 2008 r. sporządzone w języku angielskim, skierowane do D. R., informujące ją o przyjęciu na studia i podpisane przez Przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej ponieważ zawiera ono wszystkie konstytutywne elementy decyzji administracyjnej". Zdaniem NSA "(...) postępowanie kwalifikacyjne w sprawie przyjęcia D. R. na studia medyczne w Uniwersytecie Medycznym w [...] zostało zakończone decyzją ostateczną".

Sformułowanie zawarte w uzasadnieniu Sądu I instancji - "sporządzenie decyzji w języku angielskim uniemożliwia Sądowi zweryfikowanie stanowiska organu" - jest niezasadne ponieważ decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. zawiera tylko jednozdaniową informację o przyjęciu na studia, informację której żadna ze stron nie kwestionuje. Ponadto treść decyzji potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w opisanym powyżej wyroku.

Ponadto stwierdzić należy, że zaskarżone skargą kasacyjną rozstrzygnięcie Sądu (punkt 4 wyroku) narusza art. 134 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Orzeczeniem na niekorzyść skarżącego w rozumieniu powyższego przepisu jest każde orzeczenie, które mogłoby pogorszyć sytuację skarżącego w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem skargi. W rozpoznawanej sprawie skargę do WSA w Łodzi złożyła D. R., kwestionując jedynie rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu wznowieniowym. Skarżąca nie kwestionowała decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. o przyjęciu jej na studia, którą Sąd - stosując art. 135 p.p.s.a. - uchylił.

Wobec objęcia skargą kasacyjną jedynie punktu 4 zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny tylko w tych granicach dokonywał kontroli wyroku i uchylił punkt 4 zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie przekazał sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w Łodzi ponieważ uznał, że uchylenie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o przyjęciu D. R. na 4-letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim nie jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny punktu 4 zaskarżonego wyroku nie nakłada na WSA w Łodzi obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy ponieważ WSA w Łodzi w zaskarżonym wyroku dokonał kontroli decyzji objętych skargą. Zaś po przekazaniu akt administracyjnych, właściwy organ administracji winien umorzyć postępowanie wznowieniowe wobec wydania ostatecznej decyzji Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Międzywydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. o przyjęciu D. R. na 4 - letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim na rok akademicki 2008/2009 oraz odmowy przyjęcia D. R. na 4 letnie studia lekarskie prowadzone w języku angielskim na Wydziale Wojskowo-Lekarskim na rok akademicki 2008/2009.

Wobec znacznego stopnia skomplikowania sprawy pod względem formalnym oraz wielości wydanych rozstrzygnięć organów administracji oraz sądów administracyjnych istotnym wyjaśnieniem sprawy jest również uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt 2157/16.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie punktu 4 zaskarżonego wyroku, zaś na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2156/16

Metryka

Sentencja

W skrócie

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje