Uzasadnienie
7 UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2248/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2012 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], Prezydent m.st. Warszawy przyznał G. S. zasiłek stały od dnia 1 września 2011 r. do dnia 30 września 2013 r. w wysokości 195 zł miesięcznie, zaś decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] zmienił tę decyzję poprzez zmianę wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 maja 2012 r. wynosiła ona 328,33 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r., z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, uzasadniającego przyznanie wnioskowanego świadczenia. Organ stwierdził, że w dniu 23 lipca 2012 r. ZUS potwierdził informację o przyznaniu, z dniem 1 listopada 2011 r., G. S. renty inwalidzkiej, a dochód skarżącego po uzyskaniu renty wynosi 542,18 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które wynosi 351 zł, wobec tego, mimo iż dochód na osobę w rodzinie skarżącego jest niższy od kryterium dochodowego i wynosi 203,39 zł, to wysokość jego dochodu powoduje, że zasiłek stały mu nie przysługuje.
Jednocześnie Prezydent stwierdził, że zasiłek stały wypłacony w okresie nabycia uprawnień do renty inwalidzkiej, tj. od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 30 czerwca 2012 r., w łącznej kwocie 1826,66 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym i zgodnie z art. 99 ustawy o pomocy społecznej podlega potrąceniu z renty inwalidzkiej przez ZUS.
W odwołaniu od powyższej decyzji G. S. stwierdził, że decyzją z dnia 8 lutego 2012 r. otrzymał z ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy z wyrównaniem od listopada 2011 r. w wysokości 498,72 zł, następnie w wyniku waloryzacji od marca 2012 r. wysokość renty zwiększyła się do kwoty 542,18 zł., a na skutek złożonego odwołania otrzymał wyrównanie renty od daty złożenia wniosku, tj. od dnia 1 września 2011 r. Podniósł też, że w październiku 2011 r. informował pracownika OPS o fakcie złożenia wniosku do ZUS, zatem w jego ocenie naliczenie mu tak wysokiej kwoty do zwrotu poprzez potrącanie z renty inwalidzkiej jest niesprawiedliwe i krzywdzące, szczególnie gdy jego sytuacja zdrowotna i rodzinna jest trudna.
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że dochód G. S. przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, która to okoliczność skutkowała brakiem podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że Prezydent nieprawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do kwestii nienależnie pobranego świadczenia i jego zwrotu, gdyż kwestia ewentualnie zaistniałego nienależnie pobranego świadczenia nie mogła być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
W skardze na powyższą decyzję G. S. zarzucił organowi naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), które w dacie orzekania już nie obowiązywało; naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 106 ust. 4 u.p.s. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i nieprzekazanie jej do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji ze wskazaniem obowiązku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego; oraz naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, gdyż organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w ramach uzupełnienia dowodu w trybie art. 136 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w jego ocenie prawidłowo organy obu instancji uznały, że dochód G. S. po uzyskaniu renty wynosi 542,18 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie (tj. 351 zł) i mimo iż spełnia on drugą przesłankę (tj. dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego i wynosi 203,39 zł), to zasiłek celowy mu nie przysługuje, gdyż kryterium dochodowe zostało przekroczone u samego świadczeniobiorcy. W przypadku osób pozostających w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej) dochód osoby uprawnionej oraz dochód na osobę w rodzinie musi być niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Gdyby zatem jedynym źródłem utrzymania rodziny było świadczenie osoby uprawnionej do zasiłku stałego, którego wartość jest co najmniej równa kwocie 351 zł, to osoba taka nie otrzyma przedmiotowego świadczenia, pomimo że spełnione jest kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Sąd podkreślił, iż zmiana sytuacji dochodowej G. S. obligowała Prezydenta m.st. Warszawy do skorygowania decyzji z dnia [...] września 2011 r., przyznającej skarżącemu zasiłek celowy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. S., reprezentowany przez adwokata z urzędu, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", bowiem Sąd ten, pomimo występowania przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 3, 5 i 7 k.p.a. nie stwierdził nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 r. Autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku, a w uzasadnieniu wskazał: zarówno decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 r. jak też decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. są dotknięte wadą formalno-prawną skutkującą ich nieważnością.
Tym samym wadą dotknięty jest zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazać należy, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent m.st. Warszawy uchylił jednie decyzję z dnia [...] września 2011 r. (a więc de facto decyzję historyczną), natomiast nie uchylił decyzji z dnia [...] maja 2012 r., która jest decyzją obowiązującą. W tej sytuacji wystąpił stan, który jest niedopuszczalny z punktu widzenia formalno-prawnego, tj. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. jak też w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Jeżeli zatem w sprawie nie występuje żaden z przypadków nieważności postępowania, wskazanych w § 2 art. 183 k.p.a., może być ona rozpoznana w takich ramach, jakie zakreślają podstawę skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, można ją było wobec tego rozpoznać w ramach jej zarzutów.
Skarga kasacyjna jakkolwiek jest zwykłym środkiem odwoławczym od wyroków lub postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych, jest jednak środkiem sformalizowanym, musi bowiem odpowiadać nie tylko wymaganiom przewidzianym dla każdego pisma procesowego, ale także dla tej tylko skargi. Wśród wymogów przewidzianych dla niej jest wskazanie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie – art. 176 p.p.s.a. Prawidłowemu zachowaniu tego warunku, który traktowany jest jako łączny, służy wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez fachowego pełnomocnika strony, adwokata lub radcę prawnego – art. 175 § 1 p.p.s.a. Niezachowanie ww. wymogu powoduje ujemne skutki z odrzuceniem skargi kasacyjnej włącznie.
Skarga kasacyjna G. S., sporządzona przez adwokata ustanowionego z urzędu, wskazuje podstawy, jednak nie można uznać, że zawiera również uzasadnienie (przytoczono je w części przedstawiającej stan sprawy w całości).
Przepisy p.p.s.a. regulujące kwestię skargi kasacyjnej nie zawierają unormowania dotyczącego uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej, wskazują tylko jakimi wymogom ma odpowiadać przytoczenie podstaw. Jednak konieczne jest aby uzasadnienie przytoczonych podstaw przynajmniej wskazywało na czym naruszenie przepisów miało polegać.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej G. S., sporządzonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, w istocie wymienia jedynie przepisy już wskazane w podstawach, nie wyjaśniając zupełnie w czym upatruje naruszenia art. 156 § 1 pkt 3, 5 i 7 k.p.a. Nie wyjaśnia się dlaczego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] września 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] sierpnia 2012 r., uchylająca decyzję tego Prezydenta z [...] września 2011 r. – zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu – dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną – art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (czy już wczesnej została uchylona decyzją z [...] września 2011 r.), były niewykonalne w dniu ich wydania i ich niewykonalność ma charakter trwały – art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (na czym ta niewykonalność i jej trwały charakter ma polegać), zawierają wadę powodująca ich nieważność z mocy prawa – art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. (jaki przepis, jakiego aktu o tym przesądza). Takie uzasadnienie podstaw uniemożliwiało jakiekolwiek odniesienie się do skargi kasacyjnej.
Ubocznie podkreślić należy, że założeniem skargi kasacyjnej, jak wynika z jej podstawy, jest nieważność zaskarżonych decyzji z przyczyn, które by można uznawać formalnymi, natomiast sprawa uchylenia decyzji z [...] września 2011 r. ma charakter materialny, w tym znaczeniu, że wobec zmiany sytuacji dochodowej strony, Prezydent m.st. Warszawy uznał, że G. S. nie spełniał przesłanki koniecznej do przyznania zasiłku stałego, wskazanej w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przy takim, jak powiedziano, założeniu skargi kasacyjnej, do meritum sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść, związany granicami skargi.
Wobec tego, że w skardze kasacyjnej przytoczone zostały podstawy, a ich uzasadnienie w istocie nie wyjaśniało postawionych zarzutów, skargę kasacyjną należało oddalić, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przyznanie wynagrodzenia adwokatowi działającemu z urzędu rozważy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.