Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. /II SA/Wa 1080/04/, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że wyrokiem z dnia 8 maja 2003 r. /II SA 4114/03/Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę K. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że decyzja z dnia 7 sierpnia 2002 r. (...) została prawidłowo doręczona poprzez fikcję doręczenia, opartą o art. 44 Kpa. Skarżący zwracał uwagę że na druku doręczenia brak było adnotacji potwierdzających pozostawienie korespondencji w jego skrzynce, ale pismo naczelnika Urzędu Pocztowego w O. potwierdziło umieszczenie informacji w jego skrzynce pocztowej a treść tego pisma potwierdzają pieczątki na odwrocie pisma.
Od tegoż wyroku skargę kasacyjną złożył Krzysztof S. zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów art. 44, 58, 6 i 7 Kpa i art. 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że przedmiotowa decyzja została skarżącemu prawidłowo doręczona. Pismo Naczelnika wskazuje że przesyłka została dwukrotnie awizowana i jako niepodjęta zwrócona, natomiast brak dowodów świadczących o tym, że awizo zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Pismo Naczelnika nie mogło zastąpić czynności doręczenia wymaganych prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r. /OSK 213/04/ uchylił wyrok z dnia 8 maja 2003 r. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że brak jest dowodów skutecznego doręczenia decyzji z dnia 7 sierpnia 2002 r., na kopercie czy na innym dokumencie brak adnotacji by przesyłkę zostawiono na poczcie a informację o tym zostawiono w skrzynce na korespondencję lub na drzwiach adresata. Z pisma Naczelnika wynika, że wypowiedział się co do doręczenia przesyłki w dniu 9 sierpnia 2002 r., nie ma jednak dowodu aby przesyłka była pozostawiona w skrzynce w dniu 22 sierpnia 2002 r. W wyroku nie zajęto również stanowiska, co do skuteczności doręczenia w przypadku, gdy pozostawiono awizo w dniu 22 sierpnia 2002 r. a zatem doręczenie nastąpiłoby ze skutkiem w dniu 29 sierpnia 2002 r. Gdyby przyjąć że przesyłkę doręczono skutecznie w tym dniu, to należałoby rozpatrzyć kwestię, czy złożone odwołanie było wniesione w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpatrując skargę i uchylając postanowienie Ministra Sprawiedliwości, "realizując dyspozycję NSA "stwierdził że w aktach sprawy brak jest na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma - adnotacji doręczyciela o pozostawieniu w skrzynce lub na drzwiach skarżącego informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym - jak przewiduje to Kpa. Pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego w O. nie wyjaśnia tej sprawy. Organ nie wyjaśnił tych nieścisłości i także na rozprawie nie przedstawił dowodu uzupełniającego z dokumentów, który mógłby wyjaśnić tę kwestię.
Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie. Pełnomocnik Ministra zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 106 ust. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zarzucenie organowi, że nie przedstawił przed Wojewódzkim Sądem dowodu uzupełniającego z dokumentów, który mógłby wyjaśnić kwestię doręczenia decyzji o zwolnieniu ze Służby oraz art. 44 w związku z art. 58 Kpa poprzez uznanie, że w aktach sprawy brak jest na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma /decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 7 sierpnia 2002 r. / - adnotacji doręczyciela o pozostawieniu na drzwiach lub w skrzynce skarżącego informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym, jak przewiduje ten przepis.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykonał w istocie dyspozycji Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2004 r. bo w tymże wyroku NSA wskazał, że dla oceny czy doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie art. 44 Kpa konieczne jest zaistnienie dwóch przesłanek. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził czy zostały one spełnione i nie wypowiedział się w tej, jednej z najistotniejszych, kwestii mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Nie wyjaśnił nieścisłości związanych ze skutecznością doręczenia w dniu 29 sierpnia 2002 r. Skoro NSA nie przesądził o tym, czy doręczenie nastąpiło tego dnia to należało ustosunkować się także do tego z jaką datą doszło do skutecznego doręczenia decyzji: z datą 16 sierpnia 2002 r. /liczoną od dnia pierwszego awiza w dniu 9 sierpnia 2002 r. /, czy z datą 29 sierpnia 2002 r. /liczoną od dnia drugiego awiza w dniu 22 sierpnia 2002 r. /, nie wyjaśniono także czy odwołanie skarżącego od decyzji z dnia 7 sierpnia 2002 r. zostało złożone w terminie ustawowym.
W uzasadnieniu wskazano także, że Sąd naruszył przepis art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podkreślając że organ nie przedstawił dowodu uzupełniającego z dokumentów, bo jego adresatem jest sąd a nie strona lub organ. Uzyskanie kolejnego dowodu /oprócz pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego nr 4 w O. z dnia 21 października 2002 r. /było i jest niemożliwe, przedstawienie Sądowi nowego dowodu na rozprawie naruszałoby przepis art. 81 Kpa. Wojewódzki Sąd nie przeprowadził dowodów uzupełniających z dokumentu i nie wyjaśnił istotnych kwestii dotyczących spełnienia przesłanek doręczenia przedmiotowej decyzji o zwolnieniu K. S. ze Służby. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną doręczenie spełniało wszystkie przesłanki określone w art. 44 Kpa. Przesyłka została przez doręczyciela, wobec niemożności jej doręczenia w trybie art. 42 i 43 Kpa, złożona w Urzędzie Pocztowym a zawiadomienie o tym zostało złożone w dniu 9 sierpnia 2002 r. w skrzynce pocztowej.
Wyczerpuje to przesłanki skutecznego doręczenia w trybie art. 44 Kpa wskazane przez NSA. Powtórne złożenie awiza w skrzynce nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2002 r. Potwierdza to pismo Naczelnika oraz pieczątki na odwrocie koperty przedmiotowej przesyłki. Tryb jej doręczenia był zgodny z postanowieniami rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym /Dz.U. nr 40 poz. 173/, które nie przewiduje obowiązku odnotowywania czynności podejmowanych przez doręczyciela na obowiązującym formularzu/potwierdzeniu odbioru koloru żółtego/, których ewentualnego wyjaśnienia domaga się sąd. Ten tryb doręczeń jest odmienny od trybu doręczania pism sądowych, uregulowanego rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism urzędowych w postępowaniu cywilnym /Dz.U. nr 62 poz. 697 ze zm./.
W tej sytuacji ustalenia Sądu I instancji o braku dowodów na skuteczność doręczenia przesyłki pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym. Zasadniczą kwestią przesądzającą o skuteczności doręczenia jest fakt, iż decyzja z dnia 7 sierpnia 2002 r. o zwolnieniu ze Służby pozostawała w Urzędzie Pocztowym przez okres 7 dni od dnia awiza, a zawiadomienie o tym umieszczono w skrzynce na korespondencję, przez co spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego o którym mowa w art. 44 Kpa i w wyroku z dnia 18 maja 2004 r. Przepis ten nie wymaga dwukrotnego awizowania przesyłki, ponowna awizacja miała jedynie na celu umożliwienie skarżącemu odbioru przesyłki w drugim terminie. Fakt pozostawienia przesyłki w Urzędzie na okres 7 dni licząc od daty 1 awiza /9 sierpnia 2002 r. / wywołuje skutek prawny domniemania doręczenia decyzji nr 583 w dniu 16 sierpnia 2002 r. a nie w dniu 29 sierpnia 2002 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik K. S. wnosiła o jej oddalenie, podnosząc że zawiera ona zarzuty i twierdzenia sprzeczne z ustaleniami NSA, przepisami prawa i materiałem dowodowym a NSA przesądził, że w oparciu o zgromadzone dokumenty nie mogło dojść do skutecznego doręczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W istocie za podstawowy zarzut skargi, podniesiony w uzasadnieniu, należy uznać niezastosowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do dyspozycji zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r. i dopiero w tym kontekście zarzuty naruszenia wskazanych przepisów znajdują uzasadnienie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł nieścisłości wymagające wyjaśnienia co do drugiego awiza i brak adnotacji co do sposobu doręczenia w dniu 9 sierpnia 2002 r. ale zarazem stwierdził, że Urząd wypowiedział się co do doręczenia przesyłki w dniu 9 sierpnia 2002 r. Jeśliby przyjąć, że doręczenie przesyłki w dniu 22 sierpnia 2002 r. było prawidłowe to doręczenie nastąpiłoby ze skutkiem na dzień 29 sierpnia 2002 r. W aktach brakowało dowodu, zdaniem NSA, czy dla skuteczności tego doręczenia zachowane zostały przesłanki z art. 44 Kpa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należało zatem rozważyć, na płaszczyźnie przepisu art. 44 Kpa i zasad wynikających z rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym /Dz.U. nr 40 poz. 173/, czy wynikające z nich przesłanki skutecznego doręczenia - na gruncie zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza adnotacji doręczyciela - zostały spełnione i na jaki dzień. Takich ustaleń Sąd nie poczynił. Kwestie te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konkluzji uzasadnienia wyroku NSA stwierdzono również, że rozpoznając skargę Sąd I instancji winien ustosunkować się do kwestii czy zachodziła konieczność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, skoro - ewentualnie - został zachowany termin do wniesienia odwołania.
Od obowiązku ustosunkowania się do, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na postanowienie, kwestii nie mogło Sądu zwolnić "nieprzedstawienie przez organ dowodu uzupełniającego z dokumentów".
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 i art. 203 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./,orzeczono jak w sentencji.