Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk oddalił skargę B. A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył następujący stan sprawy:
W dniu [...] września 2008 r. B. A. W. złożyła w Urzędzie Miejskim w Łomży - Biurze d/s Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci M. i M., a także dodatków do tego zasiłku z tytułu ich kształcenia i rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Do wniosku dołączyła zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Łomży o wysokości dochodów uzyskanych w roku podatkowym 2007 oraz kopię orzeczenia o niepełnosprawności dzieci.
Kierownik Biura d/s Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych w Łomży, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Łomży, decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że B. A. W. nie spełnia warunków wymaganych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, przewidzianych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie bowiem z regulacją ustawową (art. 5 ust.
2) dochód rodziny uprawniający do uzyskania świadczeń nie może przekroczyć kwoty 583 zł miesięcznie w przeliczeniu na jedną osobę, tymczasem w rodzinie wnioskodawczyni dochód ten wynosił 743,47 zł, a zatem przekroczył kwotę progową o 160,47 zł. Z uwagi na brak uprawnień do przyznania świadczenia głównego brak również było podstaw do przyznania prawa do wnioskowanych dodatków do zasiłku.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. A. W. wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zastosowanie tego przepisu w sposób nieuwzględniający okoliczności posiadania przez nią dwojga dzieci z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, co prowadzi do jej dyskryminacji oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału w sposób wyczerpujący, co skutkowało brakiem analizy sytuacji majątkowej jej rodziny w porównaniu z sytuacją rodziny posiadającej jedno niepełnosprawne dziecko. W obszernym uzasadnieniu odwołująca się zaakcentowała, że art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy rodzin posiadających jedno dziecko niepełnosprawne, tymczasem w jej rodzinie jest dwoje takich dzieci. Z tego powodu regulacja ta nie może mieć bezpośredniego zastosowania w jej sytuacji faktycznej, gdyż prowadzi do dyskryminacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest prawidłowość zastosowania przez organ pierwszej instancji przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł miesięcznie. Przepis ten wprowadza odstępstwo od ogólnej zasady przewidzianej w art. 5 ust. 1 ustawy, który przewiduje, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód ten nie przekracza kwoty 504 zł. W ocenie Kolegium już chociażby z zestawienia treści tych dwóch przepisów wynika, że rodziny w których jest dziecko niepełnosprawne są w rozpatrywanym zakresie w lepszej sytuacji w stosunku do pozostałych rodzin (wysokość dochodu takich rodzin może być wyższa o 79 zł).
Zdaniem Kolegium zasiłek rodzinny przysługuje przy kwocie dochodu nie przekraczającego kwoty 583 zł zarówno tym rodzinom, w skład których wchodzi tylko jedno dziecko niepełnosprawne, jak również tym rodzinom, które wychowują więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne. Gdyby bowiem ustawodawca chciał w jakikolwiek sposób przyznać korzystniejsze warunki przyznawania świadczeń rodzinnych rodzinom mającym więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, to uczyniłby to bądź formułując w inny sposób treść art. 5 ust. 2 ustawy (np. ustalając wyższe progi dochodowe dla rodzin z liczbą dzieci niepełnosprawnych większą od jednego), bądź też formułując inne, dodatkowe przepisy w tym zakresie. Brak takich regulacji uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w ramach interpretacji celowościowej, byłoby to bowiem nadinterpretacją przepisów, skutkującą stwierdzeniem przez organ wyższego stopnia nieważności takiej decyzji jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).
Kolegium odpierając zarzut luki prawnej w powyższym zakresie zwróciło uwagę na szereg nowelizacji, które nie wprowadziły zmian regulujących w sposób odmienny sytuację rodzin z liczbą dzieci niepełnosprawnych większą od jednego.
Na powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła B. A.W. podnosząc zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 26 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. ratyfikowanego w dniu 3 marca 1977 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 38, poz. 167) w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 9 i art. 11 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych otwartego do podpisania w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 169) w związku z art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wskazała na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez organy tych przepisów poprzez przyjęcie, że w zakresie w jakim zrównuje on przewidziany jako warunek nabycia zasiłku rodzinnego limit dochodu rodziny, której członkiem jest jedno dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, z dochodem rodziny posiadającej dwoje (lub więcej) niepełnosprawnych dzieci jest on zgodny z powołanymi wyżej zasadami konstytucyjnymi i może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnymi dziećmi.
Podniosła także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 ust. 1, art. 136 Kpa poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, skutkujące brakiem analizy sytuacji majątkowej strony w porównaniu z sytuacją rodziny posiadającej w rodzinie jedno niepełnosprawne dziecko, a także całkowite pominięcie przy podjęciu decyzji interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nakazującego rozpatrzyć szczególny przypadek skarżącej w sposób odpowiadający celowi ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest zapewnienie rodzinie środków utrzymania na poziomie wyższym niż potrzeby egzystencjalne.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Ponadto wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 823/07 ze względu na tożsamość przedmiotową i formalną obu spraw oraz o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, czy przepis art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim zrównuje przewidziany jako warunek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego limit dochodu rodziny, której członkiem jest jedno dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, z dochodem rodziny posiadającej dwoje (lub więcej) niepełnosprawnych dzieci, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Udzielając odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wszczętego na skutek skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 823/07. Postępowanie sądowe zostało podjęte w dniu 15 czerwca 2009 r. Następnie postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, jednocześnie Sąd ten zawiesił postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne.
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09 Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z art. 2, art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim art. 5 ust. 2 tej ustawy nie różnicuje poziomu dochodu na osobę w rodzinie, jako przesłanki uzyskania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków, w zależności od tego, czy w rodzinie jest jedno dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź więcej dzieci niepełnosprawnych. W tej sytuacji postanowieniem z dnia 9 czerwca 2011 r. Sąd pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie sądowe.
Po rozpoznaniu zaś sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a w pisemnych motywach wyroku z dnia 26 lipca 2011 r. wskazał na wstępie, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczeniem rodzinnym jest m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku. Prawo do zasiłku i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 ustawy). Podstawową przesłanką nabycia uprawnienia do zasiłku rodzinnego jest spełnienie kryterium dochodowego. Świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł (art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy).
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że od dnia 1 września 2006 r. progi dochodu na osobę w rodzinie, których przekroczenie wyklucza możliwość uzyskania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków, wyznaczają wydawane kolejno na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy przepisy wykonawcze i przedmiotowe progi nie uległy zmianie w stosunku do określonych wcześniej w ustawie i nadal wynoszą odpowiednio 504 zł i 583 zł. Wysokość progów określona przepisami wykonawczymi znajduje swoje odniesienie w ustawie o świadczeniach rodzinnych, odpowiednio w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zaś zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy dochodem są m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołując § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) wskazał, że organy dokonały ustaleń w zakresie uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej dochodu opierając się na dokumencie uznanym przez ustawodawcę za dokument autorytatywny w tych sprawach. Za prawidłowe uznał także dokonane przez organ wyliczenia matematyczne, zgodnie z którymi dochód roczny rodziny skarżącej w 2007 r. wyniósł 35.686,77 zł, miesięczny zaś 2.973, 90 zł, a miesięczny w przeliczeniu na osobę 743,47 zł. Sąd zwrócił uwagę, że powyższa kwota miesięcznego dochodu w przeliczeniu na osobę nie była kwestionowana przez skarżącą.
W świetle powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły, iż dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny skarżącej w 2007 r. przekraczał kryterium ustawowe, co musiało skutkować odmową przyznania żądanego świadczenia, a w konsekwencji odmową przyznania prawa do dodatków do tego świadczenia.
Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09 wydany w rozpoznawanej sprawie, Sąd pierwszej instancji stwierdził bezzasadność zarzutów skargi odnoszących się do braku konstytucyjności art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżyła B. A. W., reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżając ten wyrok w całości, z powołaniem się na podstawę z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 156, poz. 1270 ze zm.), w skardze kasacyjnej podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
W oparciu o ten zarzut B. A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i rozpoznanie skargi, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił Sądowi pierwszej instancji, iż ten nie dokonał wszechstronnej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jedynie poprzestał na ocenie konstytucyjności tego przepisu dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09 w aspekcie zgodności z art. 2, art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślił przy tym, że choć Sąd pierwszej instancji związany był dokonaną przez Trybunał oceną prawną zawartą w w/w wyroku, to jednakże nie oznacza to, że sporna regulacja nie mogła podlegać ponownej ocenie konstytucyjności lub legalności w oparciu o inny wzorzec normatywny. Przede wszystkim w aspekcie zgodności z zawartą w art. 18 Konstytucji zasadą ochrony rodziny, w tym w szczególności rodziny posiadającej dzieci niepełnosprawne. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną nie jest do zaakceptowania wykładnia art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nie różnicuje rodziny posiadającej jedno dziecko niepełnosprawne i rodziny, która takich dzieci posiada więcej.
Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż rodzina posiadająca dwoje i więcej dzieci niepełnosprawnych musi ponosić większe koszty związane z ich utrzymaniem i rehabilitacją oraz koniecznością całodziennego, osobistego sprawowania nad nimi opieki przez jednego z rodziców, który musi zrezygnować z pracy zawodowej. Zwrócił także uwagę, że kwota 583 zł stanowiąca próg dochodowy w przypadku rodziny posiadającej dziecko niepełnosprawne nie uległa zmianie począwszy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 31 grudnia 2003 r. Tymczasem minimalne wynagrodzenie za pracę do dnia orzekania w sprawie uprawnienia skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego wzrosło z kwoty 824 zł do 1126 zł. W świetle tej argumentacji, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, norma art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykładana w zgodzie z art. 18 Konstytucji, w przypadku rodzin posiadających więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, powinna pomijać kryterium dochodowe, ustalone w tym przepisie oraz w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodziny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 230, poz. 903).
Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Trybunał Konstytucyjny nie rozpatrywali również kwestii w oparciu o jaki przepis prawa należy ustalać progi dochodu na osobę w rodzinie, których przekroczenie wyklucza możliwość uzyskania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków. W sytuacji bowiem przyjęcia, że próg ten jest ustalany na podstawie przepisów rangi podustawowej, sądy administracyjne mają uprawnienie do samodzielnej oceny jego konstytucyjności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi, realizowane w granicach podstawy naruszenia prawa materialnego, nie są usprawiedliwione.
W punkcie wyjścia rozważań należy stwierdzić, podzielając pogląd wnoszącego skargę kasacyjną, że dokonanie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09 oceny zgodności przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie oznacza, że przepis ten nie może podlegać ponownej ocenie w oparciu o inne wzorce normatywne. Związanie powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, wydanym w następstwie pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku rozpoznającego niniejszą sprawę, dotyczy bowiem zgodności art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z wymienionymi przepisami Konstytucji w zakresie, w jakim nie różnicuje poziomu dochodu na osobę w rodzinie, jako przesłanki uzyskania zasiłku rodzinnego i związanych z nim wydatków, w zależności od tego, czy w rodzinie jest jedno dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź więcej dzieci niepełnosprawnych.
Przepis art. 18 Konstytucji stanowiący, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, może więc stanowić dalszy wzorzec konstytucyjności art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Także w procesie wykładni tego przepisu należy uwzględnić normatywną treść wypływającą z art. 18 Konstytucji. Przepis ten umieszczony został w Rozdziale I Konstytucji określającym podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, a w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd, że art. 18 proklamujący zasadę ogólną, że rodzina znajduje się pod ochroną i opieką państwa stanowi podstawę do rekonstrukcji normy określanej jako programowa (wyrok z dnia 4 maja 2004 r., sygn. K 8/03). Przepis ten wyznacza cele państwa w tym zakresie, a na władzy ustawodawczej spoczywa obowiązek wypełnienia treścią konstytucyjnych terminów "ochrona" i "opieka" rodziny (wyrok z dnia 9 maja 2000 r., sygn. U 6/98).
Jednakże art. 18 Konstytucji nie wyczerpuje wszystkich ustrojowych unormowań odnoszących się do rodziny. Do tej chronionej konstytucyjnie wartości nawiązał ustrojodawca w art. 71 ust. 1 postanawiając, że Państwo w swej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. W ujęciu tego przepisu "dobro rodziny" obejmuje również aspekt materialny, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w powołanym na wstępie wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. P41/09 nie dopatrując się niezgodności art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 71 ust. 1 Konstytucji w zakresie określonym w tym orzeczeniu. Art. 18 Konstytucji jest więc wyrazem tej samej aksjologii, która inspirowała treść art. 71 ust. 1, tyle tylko, że w ostatnio powołanym przepisie zasada ochrony i opieki państwa nad rodziną znalazła swą konkretyzację w sposób szerszy, gdyż obejmuje także aspekt materialny.
Słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, odwołując się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, że ustawodawca dostrzegając potrzebę zastosowania preferencji dla rodzin z dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, korzystniej dla tych rodzin uregulował kryterium dochodowe. Ustawodawca wypełnił w tym zakresie treścią art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi zasadę ochrony państwa i opieki nad takimi rodzinami. Nie można w tej sytuacji podzielić argumentacji autora skargi kasacyjnej, że odstąpienie przez ustawodawcę od wprowadzenia dalszych preferencji dla rodzin z dwojgiem lub większą liczbą dzieci niepełnosprawnych narusza konstytucyjne postanowienia art. 18 (ochrony i opieki państwa nad rodziną).
Wskazać jedynie przyjdzie, że przepis ten nie określa praw przysługujących bezpośrednio obywatelowi, gdyż stanowi normę ujętą w postaci zasad polityki państwa, nie zaś jednostki, stąd nie może stanowić podstawy indywidualnego roszczenia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK 21/99). Ustawodawca realizując zaś tę zasadę polityki państwa dysponuje swobodą w wyborze formy i zakresu pomocy dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi. Z tych wszystkich względów nie można zgodzić się ze sformułowanym w skardze kasacyjnej zarzutem, że Sąd pierwszej instancji ustalając treść normy prawnej zawartej w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wziął pod uwagę czy też niewłaściwie zinterpretował zasadę ochrony państwa i opieki nad rodziną wyrażoną w art. 18 Konstytucji.
Odnosząc się z kolei do tej części zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną, w której błędną wykładnię art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych upatruje w tym, że nie uwzględnia wadliwego, niezgodnego z treścią art. 18 Konstytucji sposobu ustalania kryterium dochodowego należy stwierdzić, że także mechanizmy dotyczące ustalania progu dochodowego w przeliczeniu na członka rodziny zostały w ustawie o świadczeniach rodzinnych określone w sposób wpływający na sytuację materialną rodziny. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy kwoty, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 podlegają weryfikacji co 3 lata z uwzględnieniem wyniku badań progu wsparcia dochodowego rodzin. Weryfikacja tych kwot odbywa się z udziałem Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych (art. 19 ust. 1 ustawy). W sytuacji zaś nieuzgodnienia kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, ich wysokość ustalana jest w drodze rozporządzenia Rady Ministrów (art. 19 ust. 4 ustawy).
Ponownie odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09 należy wskazać, że prawodawca w ramach ustalonych zasad konstytucyjnych dysponuje pewnym marginesem swobody w ustalaniu progu egzystencjonalnego. W procesie wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych te mechanizmy ustalania kryterium dochodowego w przeliczeniu na członka rodziny miał w polu widzenia Sąd pierwszej instancji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Całokształt rozważań skłania do konkluzji, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut dokonania w zaskarżonym wyroku błędnej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18 Konstytucji okazał się nieusprawiedliwiony. Mając to na uwadze i wobec braku przyczyn branych pod rozwagę z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).