Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2004 r./II SA 1471-1472/03/, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa S. na: 1/ decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 marca 2003 r. (...) w przedmiocie wypłaty świadczeń w związku ze zwolnieniem ze Służby Więziennej; 2/ na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 marca 2003 r. (...) w przedmiocie przyznania nagrody rocznej - uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje z dnia 5 i 9 września 2002 r. oraz stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu w całości.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej (...) z dnia 7 sierpnia 2002 r. o zwolnieniu Krzysztofa S. ze służby. Skarżący wskazywał, że ta decyzja nie była mu prawidłowo doręczona a zatem nie weszła do obrotu prawnego. W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. /II SA/Wa 1080/04/ uchylił postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 listopada 2002 r. (...) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zwalniającej funkcjonariusza ze Służby Więziennej. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r. /OSK 213/04/ w którym Sąd stwierdził, że brak jest dowodów skutecznego doręczenia ww. decyzji o zwolnieniu i uchylił wyrok NSA z dnia 8 maja 2003 r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Kierując się wytycznymi NSA Wojewódzki Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma - adnotacji doręczyciela o pozostawieniu na drzwiach skarżącego lub w jego skrzynce pocztowej informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym - tak jak przewiduje to Kpa, a pismo Z Urzędu Pocztowego tej sprawy nie wyjaśnia. W postępowaniu administracyjnym tych wątpliwości nie wyjaśniono. Zgodnie z art. 144 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd jest związany oceną stanu faktycznego i prawnego wyrażoną w orzeczeniu. Skoro zatem w sprawie II SA/Wa 1080/04 Sąd uznał, że w aktach brak dowodów doręczenia decyzji z 7 sierpnia 2002 r. o zwolnieniu Krzysztofa S. ze Służby, to należało uznać, że nie weszła ona w sposób prawidłowy do obrotu a zatem nie mogła wpływać na kształtowanie kolejnych praw i obowiązków.
Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości. W skardze kasacyjnej zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego - art. 44 Kpa w związku z art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez uznanie, że brak jest dowodów skutecznego doręczenia decyzji Z dnia 7 sierpnia 2002 r. o zwolnieniu Krzysztofa S. ze Służby Więziennej, ponieważ w aktach brak jest na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma - adnotacji doręczyciela o pozostawieniu na drzwiach lub w skrzynce pocztowej informacji o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym; 2/ naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania - art. 144 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany w przedmiotowej sprawie oceną stanu faktycznego i prawnego wyrażoną w wyroku WSA z dnia 19 października 2004 r. /II SA/Wa 1080/04/ mimo nieprawomocności tego wyroku; 3/ naruszenie przepisów postępowania - art. 134 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie orzeczenia niekorzystnego dla skarżącego i wnosił o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu Pełnomocnik Ministra wyjaśnił, że Minister Sprawiedliwości wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 19 października 2004 r. /II SA/Wa 1080/04/, zarzucając że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu wyroku, WSA nie zrealizował wytycznych NSA a zwłaszcza nie wypowiedział się czy przesłanki doręczenia zastępczego - z punktu widzenia Kpa i wykładni prawnej NSA - zostały spełnione, z jaką datą doszło do skutecznego doręczenia decyzji nr 583 z dnia 7 sierpnia 2002 r. o zwolnieniu skarżącego ze Służby Więziennej a także, czy odwołanie od tej decyzji było wniesione w terminie i czy w związku z tym zachodziła konieczność rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 16 listopada 2004 r. przyjęto, za wyrokiem z dnia 19 października 2004 r., błędne ustalenia pozostające w sprzeczności z art. 44 Kpa i innymi przepisami dotyczącymi funkcjonowania urzędów pocztowych i nie rozstrzygnięto podstawowych, wskazanych w wykładni dokonanej w wyroku NSA z dnia 18 maja 2004 r., kwestii dotyczących skuteczności doręczenia decyzji o zwolnieniu. Ponadto stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w kwestii związania nieprawomocnym wyrokiem było wadliwe. WSA błędnie przyjął, że jest związany wyrokiem wydanym w innej sprawie - II SA/Wa 1080/04 tylko dlatego, że był on ogłoszony podczas gdy tylko wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia /art. 170 i art. 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ a wskazany wyrok nie jest prawomocny. W uzasadnieniu podniesiono również że Sąd wydał orzeczenie na niekorzyść skarżącego, zobowiązując go w istocie do zwrotu pobranych świadczeń.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Krzysztof S. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej, podnosząc że wyrok jest prawidłowy i tylko on może oceniać czy jest dla niego niekorzystny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 144 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany w przedmiotowej sprawie oceną stanu faktycznego i prawnego wyrażoną w wyroku WSA z dnia 19 października 2004 r. /II SA/Wa 1080/04/ mimo tego, że wyrok ten nie był prawomocny, jest zasadny. Przepisy art. 170 i art. 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej- w związku z art. 168 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi potwierdzają zasadność naruszenia powołanego przepisu. Uchylając zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2004 r. decyzje Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 marca 2003 r. w przedmiocie wypłaty świadczeń w związku ze zwolnieniem ze Służby Więziennej oraz w przedmiocie przyznania nagrody rocznej Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł się na nieprawomocnym wyroku WSA z dnia 19 października 2004 r. i zawartych w jego uzasadnieniu ustaleniach, uznając je za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wynikające z art. 144 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związanie sądu wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia oznacza, że zmiana tego wyroku jest możliwa tylko w razie wniesienia środka odwoławczego. Wyrok z dnia 19 października 2004 r., na którym oparł się sąd, był wyrokiem nieprawomocnym. Orzeczenie sądu, w myśl art. 168 par. 1, staje się prawomocne jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy i tylko wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej /art. 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. W rozpoznawanej sprawie przesądzenie treści zaskarżonego wyroku w oparciu o nieprawomocny wyrok w innej sprawie było przedwczesne. W sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego przepis art. 125 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość zawieszenia postępowania.
Pojęcie "toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego" należy odnosić do całego postępowania, a zatem postępowania przed I instancją, postępowania po wydaniu orzeczenia prowadzonego przez sąd I instancji oraz postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Etap postępowania po wydaniu orzeczenia przez sąd I instancji a przed uprawomocnieniem się wyroku należy zatem obejmować pojęciem "toczącego się postępowania" z wynikającymi z tego konsekwencjami prawnymi. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny był związany wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. ale zarazem, w uwagi na nieprawomocność wyroku w sprawie ze skargi Krzysztofa S. na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i toczące się w tej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne, nie mógł wywodzić z tego faktu konsekwencji prawnych przesądzających rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi Krzysztofa S. na decyzje dotyczące świadczeń w związku ze zwolnieniem ze Służby Więziennej.
Zarzut naruszenia art. 44 Kpa poprzez uznanie, że brak jest dowodów skutecznego doręczenia decyzji o zwolnieniu może być uznany za zasadny tylko w zakresie w jakim odniósł się do niego Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu dotyczącym spraw ze skargi Krzysztofa S. na decyzje dotyczące świadczeń. Ponieważ wyrok na którym oparł się Sąd był nieprawomocny te ustalenia były przedwczesne i w tym zakresie doszło do naruszenia powołanego przepisu. Nie jest natomiast zasadny zarzut pogorszenia sytuacji skarżącego Krzysztofa S. w sytuacji gdy, zdaniem skarżącego, jego interes prawny naruszony nie został.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.