Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 27 kwietnia 2017 r., IV SA/Po 1048/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2016 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. W. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
- 1. prawa materialnego:
- a) art. 99 ust. 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka "uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia";
- b) art. 75 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędne przyjęcie, że zaświadczenie lekarskie nr [...] z [...] lipca 2016 r. wydane przez [...] Centrum Medycyny Pracy w [...], nie spełnia wymagania wymienionego aktu normatywnego;
- 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrole zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, że rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa procesowego:
- a) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z dokumentów w postaci orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] lipca 2016 r. wydanego przez [...] Centrum Medycyny Pracy w [...];
- b) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na niewywiązaniu się z obowiązku zawarcia w zaskarżonym akcie pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego i w zasadzie ograniczenie się do przytoczenia obszernych fragmentów aktów prawnych, bez dokonania ich wykładni i wskazania zakresu ich zastosowania;
- c) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokonania ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie jednak zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego zostały tak sformułowane, że pozostają ze sobą w związku, a zatem muszą być rozpatrzone łącznie.
Przede wszystkim zauważyć należy, że skarga kasacyjna nie wskazuje właściwie przepisu prawa materialnego, którego naruszenie zarzuca, ani postaci naruszenia tego przepisu. W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w chwili wydawania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.; dalej także u.k.p.) nie ma bowiem art. 99 ust. 2 lit b. Jest art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b) lub też powołany jako podstawa prawna decyzji organu I instancji art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b). Naczelny Sąd Administracyjny nie może się wprawdzie domyślać, naruszenie jakiej normy prawnej skarżący kasacyjnie zarzuca, ani jaką postać tego naruszenia ma na myśli, tym niemniej z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że chodzi o art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b) ustawy o kierujących pojazdami.
Z powyższego przepisu wynika, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W niniejszej sprawie zastrzeżenia takie Starosta [...] powziął na podstawie informacji od Prokuratora Rejonowego w [...] i załączonej przez niego opinii sądowo-psychiatrycznej, z której wynika, że M. W. będąc aresztowanym w 2011 r. przeszedł udar mózgu, a następnie przebywał na oddziale neurologicznym. Prokurator wyjaśnił, że biegli w swej opinii stwierdzili, iż wprawdzie M. W. nie jest osobą chorą psychicznie ani też upośledzoną umysłowo, jednak rozpoznali u niego zaburzenia depresyjno-lękowe na podłożu organicznym oraz zaburzenia neurologiczne po udarze mózgu. Biegli wyjaśnili również, że organiczne uszkodzenie mózgu u M. W. objawia się obniżeniem kontroli nad sferą emocjonalną objawiającą się drażliwością, stanami lękowymi i depresyjnymi, bólami i zawrotami głowy, zaburzeniami pamięci i koncentracji uwagi.
Regulacja zawarta w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami nie wskazuje precyzyjnie, jakie zastrzeżenia (poza tym, że uzasadnione) należy uznać za wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Nie ulega jednak wątpliwości, że chodzi tu o wiarygodne informacje, a za takie można uznać informacje zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez lekarzy specjalistów.
Skarżący kasacyjnie próbuje dowodzić, że w tym wypadku zastrzeżenia, co do stanu jego zdrowia nie są uzasadnione – co wyłączałoby możliwość skierowania go na badania lekarskie w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami – gdyż z zaświadczenia lekarskiego nr [...] z [...] lipca 2016 r. wydanego przez [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] wynika, że brak jest przeciwskazań do kierowania pojazdami przez M. W. Zauważyć jednak należy, że z powołanego zaświadczenia z [...] lipca 2016 r. wynika, że zostało ono wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis ten stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Tymczasem skarżący kasacyjnie nie jest osobą ubiegającą się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż posiada już prawo jazdy.
Do tej kategorii osób odnosi się art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Dodatkowo, w przypadku, o jakim mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badanie jest prowadzone na podstawie skierowania (zob. art. 75 ust. 2 pkt 2 u.k.p.), w praktyce wynikającego z decyzji administracyjnej, jak w niniejszej sprawie. Natomiast badanie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. prowadzone jest na wniosek osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnień do kierowania (art. 75 ust. 2 pkt 1 u.k.p.).
Badanie, o jakim mowa w zaświadczeniu z [...] lipca 2016 r., nie zostało zatem przeprowadzone w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., co potwierdza także osobne pismo [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] z [...] lipca 2016 r. Nie ma więc żadnej pewności, że wynik badania uwzględniał zastrzeżenia zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej załączonej przez prokuratora. Z tego względu wskazane zaświadczenie z [...] lipca 2016 r. nie może stanowić zaprzeczenia uzasadnionym zastrzeżeniom co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy (art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b u.k.p.). Przy czym, "Z przywołanych przepisów wynika, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie" (zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2744/16, LEX nr 2354046).
Mając to na uwadze zarzuty powołane w skardze kasacyjnej należało w całości uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. W takiej sytuacji w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.