Wyrok NSA z 18 marca 2015 r., I OSK 22/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2312/12

Skład

sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący
sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący, sprawozdawca
sędzia del. NSA Jacek Hyla przewodniczący
starszy asystent sędziego Dorota Chromicka protokolant

Sprawa

ze skargi A.C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2312/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A.C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 listopada 2012 r. nr [..]przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że A.C. ukończyła aplikację ogólną w dniu 30 listopada 2010 r. i w terminie ustawowym złożyła wniosek o przyjęcie na aplikację prokuratorską.

W dniu 29 grudnia 2010 r. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, działając na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. nr 26, poz. 157 ze zm.), zwanej dalej ustawą o KSSiP, i art. 104 § 1 i art. 268a k.p.a., wydał decyzję nr [..]o odmowie przyjęcia A.C. na aplikację prokuratorską.

W uzasadnieniu organ wskazał, że o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przy uwzględnieniu limitów miejsc na tych aplikacjach. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS nr 2, poz.

10. oraz zarządzeniem, z tej samej daty, w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS nr 2, poz.
11. wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej aplikacji. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ustalił miejsce strony na 190 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów. Wobec wyczerpania limitu miejsc na aplikacji prokuratorskiej organ odmówił przyjęcia A.C. na aplikację prokuratorską.

Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania A.C., decyzją z dnia 15 lutego 2011 r. nr [..], utrzymał w mocy opisaną na wstępie decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości stała się przedmiotem skargi A.C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 680/11 oddalił skargę.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 129/12 uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2011 r. nr [..]decyzją Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia 29 grudnia 2010 r. nr 1908/2010. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury – w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. nr 203, poz. 1192), należy interpretować zgodnie z regułami wykładni językowej, w świetle których przepis ten stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i ze wszystkich praktyk odbytych w czasie trwania aplikacji ogólnej.

A.C. w piśmie z dnia 10 września 2012 r. podtrzymała swój wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji prokuratorskiej i oświadczyła, że nadal spełnia kryteria określone w art. 22 pkt 1-4 ukssip. Wniosła przy tym o przyjęcie jej na tę aplikację z następnym rocznikiem, rozpoczynającym szkolenie w 2013 r.

Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury decyzją nr [..]z dnia 3 października 2012 r., działając na podstawie art. 23 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 6 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, odmówił przyjęcia A.C. na aplikację prokuratorską.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że aby wykonać wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało sporządzić listę symulacyjną i w ten sposób ustalić miejsce, które A.C. zajęłaby na liście klasyfikacyjnej aplikantów, gdyby została ona sporządzona zgodnie z rozumieniem art. 26 ust. 3, zaprezentowanym przez Sąd. Opracowana w dniu 27 kwietnia 2012 r. symulacja listy klasyfikacyjnej aplikantów pierwszego rocznika aplikacji ogólnej wykazała, że A.C. uzyskałaby łącznie 109,9 pkt i zajęłaby 161. miejsce.

W oparciu o tak skonstruowaną listę klasyfikacyjną oraz wnioski aplikantów pierwszego rocznika aplikacji ogólnej złożone w trybie art. 28 ust. 1 ukssip, zostały opracowane w dniu 27 kwietnia 2012 r. dwie listy kandydatów, którzy zostaliby przyjęci na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską. Na aplikację sędziowską mogłyby zostać przyjęte osoby, które na symulacji listy klasyfikacyjnej znalazły się na miejscach do 90. pozycji, natomiast na aplikację prokuratorską mogłyby zostać przyjęte osoby, które na symulacji listy klasyfikacyjnej znalazły się na miejscach do 159. pozycji. Osiągnięta przez A.C. 161. pozycja na symulacji listy klasyfikacyjnej nie pozwoliła na umieszczenie jej na opracowanej na potrzeby niniejszej sprawy liście kandydatów przyjętych na pierwszy rocznik aplikacji prokuratorskiej. Przyjęta metoda symulacji pozwoliła na porównanie wyników osiągniętych przez A.C. z wynikami innych aplikantów aplikacji ogólnej i na tej podstawie stwierdzono, że zajęłaby ona pozycję niepozwalającą na zakwalifikowanie się na aplikację prokuratorską.

A.C. od powyższej decyzji wniosła odwołanie, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 29 ust. 2 ukssip polegające na odmowie przyjęcia jej na aplikację prokuratorską z uwagi na zajęcie 161. miejsca na symulacyjnej liście klasyfikacyjnej aplikantów, bez uwzględnienia zawartej w tym przepisie regulacji nakazującej Dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wydanie decyzji o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje;
2. naruszenie § 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. nr 107, poz. 895) w związku z art. 26 ust. 3 ukssip, poprzez uwzględnienie przez Dyrektora Krajowej Szkoły przy sporządzeniu listy klasyfikacyjnej oceny ze sprawdzianu przeprowadzonego w dniu 19 kwietnia 2010 r., która to ocena zdaniem Skarżącej została wydana w sposób nieprawidłowy.

Decyzją z dnia 8 listopada 2012 r. nr [..]Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, podzielając stanowisko Dyrektora, organ podał, że zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w przypadku uwzględnienia skargi, o której mowa w ust. 5 tego artykułu, przepis art. 23 ust. 4 nie jest stosowany wprost, lecz "odpowiednio". Określenie "odpowiednio" oznacza stosowanie unormowania przewidzianego w art. 23 ust. 4 powołanej powyżej ustawy w sposób uwzględniający specyfikę unormowań regulujących tryb postępowania Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy wydawaniu decyzji o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską, zawartych w art. 29 omawianej ustawy. Decydująca jest tu nadal kolejność umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na aplikację (art. 29 ust. 2).

Odpowiednie stosowanie art. 23 ust. 4 ukssip w ramach unormowania przewidzianego w art. 29 ukssip nakazuje Dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (po uwzględnieniu skargi aplikanta przez sąd administracyjny) niezwłoczne wydanie decyzji o przyjęciu na aplikację sędziowską lub na aplikację prokuratorską, niemniej jednak jest on obowiązany uczynić to z zachowaniem zasad przyjmowania na aplikacje specjalistyczne przewidzianych w art. 29 ukssip, tj. z zachowaniem obowiązujących wówczas limitów przyjęć na te aplikacje, z uwzględnieniem sposobu liczenia punktów decydujących o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej oraz złożonych w powyższym przedmiocie wniosków aplikantów.

A.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisu art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkol Sądownictwa i Prokuratury, polegające na odmowie przyjęcia skarżącej na aplikację prokuratorską z uwagi na zajęcie 161. miejsca na symulacyjnej liście klasyfikacyjnej aplikantów aplikacji ogólnej (sporządzonej w związku z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 129/12) bez uwzględnienia przywołanej powyżej regulacji, nakazującej Dyrektorowi Szkoły wydanie decyzji o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 wskazanego aktu prawnego, do miejsca wyczerpania limit przyjęć na te aplikacje;
2. naruszenie § 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorski! (Dz. U. nr 107, poz. 895) w zestawieniu z art. 26 ust. 3 ukssip, poprzez uwzględnieni przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy sporządzaniu lisi klasyfikacyjnej aplikantów oceny uzyskanej przez skarżącą ze sprawdzianu, który odbył się w dniu 19 kwietnia 2010 r., bez skorygowania jej niekompletności, o c wnioskowała Skarżąca pismami z dnia 22 czerwca 2010 r. i z dnia 27 wrześni 2010 r., wyrażającej się całkowitym zaniechaniem przez Komisję – wbrew przyjętym założeniom – oceny według kryterium merytorycznego (obok płaszczyzny formalnej i językowej) jej pracy pisemnej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości i utrzymanej nią decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury i przekazanie sprawy Dyrektorowi Szkoły do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 129/12, uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 680/11 oraz zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2011 r. nr [..]i decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia 29 grudnia 2010 r. nr [..], orzekające o odmowie przyjęcia A.C. na aplikację prokuratorską.

Następnie Sąd I instancji wskazał, iż stosownie bowiem do treści art. 29 ust. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w przypadku uwzględnienia skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego na wydaną przez Ministra Sprawiedliwości decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską przepis art. 23 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Zdaniem Sądu, uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny opisanych na wstępie decyzji Ministra Sprawiedliwości i Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie, wyczerpało przesłankę "uwzględnienia skargi", o której mowa w art. 29 ust. 6 powołanej ustawy. Z tego względu, w dalszym procedowaniu organu znajdował zastosowanie przepis art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP przewidujący, że w przypadku uwzględnienia skargi, o której mowa w ust. 3 Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje niezwłocznie decyzję o przyjęciu na aplikację ogólną, którą aplikant odbywa zgodnie z indywidualnym programem ustalonym przez Dyrektora Krajowej Szkoły.

Sąd I instancji wyjaśnił, że odesłanie zawarte w art. 29 ust. 6 ustawy, nakazujące odpowiednie stosowanie przepisu art. 23 ust. 4 ustawy, odnosi się do skutków uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny oraz wynikającego z tego faktu obowiązku Dyrektora Krajowej Szkoły niezwłocznego wydania decyzji o przyjęciu na aplikację. "Odpowiednie" stosowanie tego ostatniego przepisu odnosi się jedynie do kwestii przeniesienia regulacji dotyczącej aplikacji ogólnej zawartej w tym przepisie, do aplikacji specjalistycznej i w żadnym wypadku nie nakazuje – jak przyjął to organ – dokonywania jakichkolwiek nowych wyliczeń i tworzenia list symulacyjnych. Wskazane powyżej przepisy przewidują szczególny tryb procedowania w sprawie przyjęcia na aplikację. Zawarty w art. 23 ust. 4 ustawy nakaz niezwłocznego wydania decyzji o przyjęciu na aplikację jest jednoznaczny i kategoryczny. W żadnym wypadku nie dopuszcza ponownego prowadzenia postępowania w oparciu o przesłanki wskazane w art. 29 ust. 2 ustawy. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie przewidują żadnych wyjątków zezwalających na odstąpienie od przewidzianej w art. 23 ust. 4 szczególnej procedury przyjęcia na aplikację. Sąd stwierdził ponadto, że organ dokonał swoistej nadinterpretacji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem w jego uzasadnieniu nie zawarto żadnych wskazań co do dalszego postępowania w rozpoznawanej sprawie, a jedynie wyrażono stanowisko co do wystawionej oceny.

W treści analizowanych przepisów ustawodawca zawarł jasne i czytelne rozwiązanie, które organ powinien bezzwłocznie zastosować w przypadku uwzględnienia skargi – Dyrektor Krajowej Szkoły winien niezwłocznie wydać decyzję w przedmiocie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Rozstrzygnięcie organu w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepis art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 ma charakter związany odnośnie przyjęcia na aplikację specjalistyczną.

Sąd I instancji zauważył, że zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie, w zaskarżonych decyzjach wskazali jako motywy rozstrzygnięcia uzyskane przez skarżącego miejsce na liście kwalifikacyjnej opracowanej dnia 27 kwietnia 2012 r. w wyniku symulacji dla aplikantów pierwszego rocznika aplikacji ogólnej 2009/2010. Okoliczność ta nie miała jednak, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żadnego prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 153 P.p.s.a. przez błędne odczytanie oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r., I OSK 129/12 i nieuzasadnione przyjęcie, że zastosowanie się do wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawnej nie wymaga powtórnego badania przez organy administracji przesłanek przyjęcia A.C. na aplikację specjalistyczną, w tym przesłanki związanej z ilością punków uzyskanych w trakcie aplikacji ogólnej obliczoną stosownie do zasady, że o kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk odbytych w trakcie aplikacji ogólnej;

Ponadto organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.

1. art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (dalej: u.k.s.s.p.) poprzez błędną wykładnię tych przepisów i nieuzasadnione przyjęcie, że w przypadku uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi aplikanta aplikacji ogólnej na decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację specjalistyczną, organy administracji obowiązane są w każdym przypadku przyjąć tego aplikanta na aplikację specjalistyczną;
2. art. 20 i 22 u.k.s.s.p. w zw. z art.
3. ust. 6 u.k.s.s.p. w zw. z art. 23 ust. 4 u.k.s.s.p. przez niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 6 i art. 23 ust. 4 oraz niezastosowanie art. 20 i 22 u.k.s.s.p., a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że po uwzględnieniu skargi przez sąd administracyjny w trybie art. 29 ust. 6 u.k.s.s.p. organy administracyjne nie mają obowiązku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do spełniania przez kandydata na aplikację specjalistyczną przesłanek przyjęcia na tę aplikację, wymienionych w art. 20 i 22 u.k.s.s.p., zwłaszcza przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej aplikantów na dostatecznie wysokiej pozycji.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że pogląd Sądu I instancji o konieczności językowego rozumienia dyspozycji art. 23 ust. 4 u.k.s.s.p., stosowanego "odpowiednio" z mocy art. 29 ust. 6 u.k.s.s.p. uznać należy za nietrafny, albowiem jego akceptacja prowadzi do absurdalnych rezultatów.

Nie może budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie NSA spowodowało konieczność ponownego ustalenia punktacji przez organ wedle zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa, jednak jego treść nie mogła oznaczać po stronie organu jakiegokolwiek automatyzmu, łączonego z obowiązkiem przyjęcia skarżącej na aplikację prokuratorską. Podstawą decyzji administracyjnej mogą być bowiem tylko prawidłowo wyłożone normy prawa materialnego oparte o ustalenia faktyczne sprawy. Należy zatem przyjąć, że nie każde naruszenie prawa przez organy administracyjne, skutkujące uwzględnieniem skargi, o której mowa w art. 29 ust. 5 u.k.s.s.p. będzie tego rodzaju naruszeniem, które w każdym wypadku winno skutkować wydaniem decyzji o przyjęciu aplikanta na aplikację specjalistyczną.

Pomijając, że zaaprobowanie stanowiska przyjętego w wyroku Sądu I instancji godziłoby w zasadę równości wobec prawa, bowiem każde uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, powodowałoby przyjęcie osoby zainteresowanej na aplikację prokuratorską lub sędziowską, niezależnie od uzyskanej punktacji i przyjętego limitu miejsc, podczas gdy miejsce na liście determinowane jest wynikiem punktowym, według którego różnicuje się kandydatów, to oznaczałoby również, że organy administracyjne w ponownie prowadzonym postępowaniu nie mogłyby badać także, czy kandydat nadal spełnia wszystkie przesłanki formalne rozpoczęcia aplikacji specjalistycznej, takie jak: posiadanie obywatelstwa polskiego i korzystanie z pełni praw cywilnych i obywatelskich (art. 22 pkt 1 u.k.s.s.p), posiadanie nieposzlakowanej opinii (art. 22 pkt 2 u.k.s.s.p.), brak skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowego (art. 22 pkt 3 u.k.s.s.p.), brak prowadzenia przeciwko kandydatowi postępowania karnego o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe (art. 22 pkt 4 u.k.s.s.p.), czy wreszcie posiadanie zdolności do pełnienia obowiązków sędziego lub prokuratora (art. 28 ust. 2 u.k.s.s.p.).

Reasumując organ podniósł, że w wypadku stosowania art. 23 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 6 u.k.s.s.p. niezbędne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy kandydat na aplikanta aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej spełnia wszystkie ustawowe przesłanki przyjęcia na tę aplikację.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 1785/13 zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, uznając, że rozstrzygnięcie, jakie zostanie podjęte w sprawie o sygn. akt I OSK 1360/13, będzie miało wpływ na wynik niniejszej sprawy (art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, na podstawie art. 187 § 3 P.p.s.a. przejął sprawę o sygn. akt I OSK 1360/13 do rozpoznania i wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I OPS 2/14 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzje organów obu instancji.

Z uwagi na ustanie przyczyny zawieszenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1785/13 podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był zatem granicami skargi kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd I instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jednakże w niniejszej sprawie z zestawienia zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej oraz z treści jej uzasadnienia wynika, że sformułowane w środku odwoławczym zarzuty powinny być rozpoznane łącznie. Zmierzają one bowiem w istocie do zakwestionowania dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładni art. 29 ust. 6 i art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i ich niewłaściwego zastosowania.

W niniejszej sprawie zasadnicza kwestia dotyczy tego, czy w świetle art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi A.C. na decyzję o odmowie przyjęcia na aplikację prokuratorską oznaczało, że Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury był zobowiązany do wydania decyzji o przyjęciu jej na aplikację, bez potrzeby ponownego badania wniosku i prowadzenia w tym celu postępowania wyjaśniającego, w tym bez ponownej weryfikacji przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej aplikantów na dostatecznie wysokiej pozycji.

Zauważyć należy, iż kwestia wykładni powołanych wyżej przepisów występująca w niniejszej sprawie jest tożsama z przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 maja 2014 r., I OSK 1360/13, składowi siedmiu sędziów tego Sądu do rozstrzygnięcia zagadnieniem prawnym budzącym poważne wątpliwości, a mianowicie: czy w świetle przepisu art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, niezależnie od przyczyny uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na decyzję o odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską, Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury jest zobowiązany do wydania decyzji o przyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską, bez potrzeby ponownego badania wniosku kandydata i prowadzenia w tym celu postępowania administracyjnego?

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przejął sprawę o sygn. akt I OSK 1360/13 do rozpoznania i wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I OPS 2/14 uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu tego wyroku podał m.in., " dla rozpoznawanej sprawy kluczowa jest kwestia wykładni art. 29 ust. 6 i art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Zgodnie z art. 29 ust. 6 tej ustawy, w przypadku uwzględnienia skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję Ministra Sprawiedliwości, wydaną na skutek odwołania od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską, przepis art. 23 ust. 4 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 23 ust. 4 tej ustawy, w przypadku uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje niezwłocznie decyzję o przyjęciu na aplikację ogólną, którą aplikant odbywa zgodnie z indywidualnym programem ustalonym przez Dyrektora Krajowej Szkoły..." Wskazał, że " Nie kwestionując potrzeby ustalenia treści omawianych przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w oparciu o inne rodzaje wykładni niż językowa, podkreślenia wymaga, że przepis art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 tej ustawy wyraźnie nakłada obowiązek wydania przez Dyrektora Krajowej Szkoły decyzji o przyjęciu na aplikację, a nie decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację. Należy jednak mieć na uwadze, że specyfika spraw, w których rozstrzyga się o przyjęciu na aplikację, na podstawie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, polega na tym, że podstawę rozstrzygnięć stanowią lista kwalifikacyjna – w przypadku aplikacji ogólnej albo lista klasyfikacyjna – w przypadku aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej, ogłaszane w Biuletynie Informacji Publicznej. Z tą szczególną podstawą rozstrzygnięcia należy wiązać szczególne unormowanie przyjęte w art. 23 ust. 4 ustawy, które polega na tym, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje decyzję o przyjęciu na aplikację. Oznacza to, że w razie wadliwego sporządzenia listy klasyfikacyjnej (listy kwalifikacyjnej), w tym co do liczby punktów uzyskanych przez aplikanta (kandydata na aplikację ogólną) i jego miejsca na liście oraz uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny z tego powodu, ma być podjęta decyzja o przyjęciu na aplikację, ponieważ nie jest możliwe sporządzenie nowej listy i określenie na nowo sumy punktów uzyskanych przez poszczególne osoby i ich miejsc na liście. Nie w każdym jednak przypadku uwzględnienia skargi Dyrektor Krajowej Szkoły zobowiązany jest więc do wydania decyzji o przyjęciu na aplikację specjalistyczną. Brak jest podstaw do wydania takiej decyzji w przypadku, gdy do uwzględnienia skargi doszło z przyczyn formalnych, np. w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach".

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku rozważył charakter prawny listy kwalifikacyjnej,o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Wskazał, że "Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Dyrektor Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej, oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. Osoba, która ukończyła aplikację ogólną oraz spełnia kryteria określone w art. 22 pkt 1-4 tej ustawy, może w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej listy klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, złożyć do Dyrektora Krajowej Szkoły wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej. Ponadto, zgodnie z ust. 2 tego artykułu, kandydaci na aplikację specjalistyczną przedstawiają dodatkowo zaświadczenia o zdolności do pełnienia obowiązków sędziego lub prokuratora (art. 28 ust. 1 i 2 ustawy). Przepis art. 29 ust. 1 ustawy stanowi, że Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską. Decyzję tę, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje się uwzględniając kolejność umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Wiążący charakter listy klasyfikacyjnej wynika z tego, że umieszczenie kandydata na tej liście na miejscach w ramach wyznaczonych limitów przyjęć na aplikację sędziowską i prokuratorską na dany rok szkoleniowy łączy się z uprawnieniem do przyjęcia na aplikację."

Przede wszystkim należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie, do uwzględnienia skargi A.C. doszło na skutek stwierdzenia błędnego sposobu obliczania sumy punktów uzyskanych przez nią ze sprawdzianów i praktyk odbytych w czasie trwania aplikacji ogólnej, od której zależy kolejność na liście kwalifikacyjnej aplikantów, na skutek wadliwej wykładni przez organy przepisu art. 26 ust. 3 ustawy o KSSiP. Wydaną w tej sprawie po raz pierwszy decyzją z dnia 29 grudnia 2010 r. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury odmówił przyjęcia wyżej wymienionej na aplikację prokuratorską. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2011 r. Wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 680/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi kasacyjnej A.C., wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 129/12, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz obie poprzedzające go decyzje administracyjne. Powodem uwzględnienia skargi kasacyjnej było stwierdzenie naruszenia prawa, polegającego na błędnej wykładni przepisów odnoszących się do sposobu ustalania uzyskanych punktów i kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów. Ocena NSA odnosiła się wyłącznie do kwestii wykładni art. 26 ust. 3 zdanie 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 203 poz.1192).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni i właściwego zastosowania art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP. Trafnie przyjął, że w sprawie została wyczerpana przesłanka uwzględnienia skargi i brak było podstaw do ponownego prowadzenia przez organ postępowania w sprawie przyjęcia skarżącej na aplikację prokuratorską i do ponownego obliczania punktów na podstawie "symulacji" listy klasyfikacyjnej. Trafnie wskazał, że odpowiednie stosowanie art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP, o którym mowa w art. 29 ust. 6 tej ustawy, dotyczy jedynie kwestii "przeniesienia" regulacji dotyczącej aplikacji ogólnej zawartej w tym przepisie do aplikacji specjalistycznej i w żadnym razie nie nakazuje prowadzenia nowego postępowania i ustalania miejsca kandydata według tych nowych obliczeń i symulacji listy klasyfikacyjnej. Dodatkowo zauważyć należy, iż uprawnienia wynikające z ogłoszonej w 2010 r. listy klasyfikacyjnej aplikantów, którzy ukończyli aplikację ogólną 2009/2010 zostały już zrealizowane. Skutek związany z listą ogłoszoną w sprawie naboru w 2010 r. był jednorazowy. Zmiana listy i kolejności umieszczenia na liście aplikantów, którzy ukończyli aplikację ogólną 2009/2010, w drodze ponownego przeliczenia punktów nie jest zatem obecnie dopuszczalna. Na podstawie ogłoszonej listy w stosunku do osób, które swojego miejsca na liście nie zakwestionowały wnosząc skargę do sądu administracyjnego, zostały wydane decyzje o przyjęciu lub odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Z tych względów brak było podstaw do stworzenia przez organy w drodze "symulacji" nowej listy klasyfikacyjnej aplikantów.

Oznacza to, że uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 129/12 skargi kasacyjnej A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającego skargę na decyzję o odmowie przyjęcia na aplikację prokuratorską, powinno było doprowadzić do wydania decyzji o przyjęciu skarżącej na aplikację oraz wykonania przez Dyrektora Szkoły obowiązku ustalenia dla skarżącego, zgodnie z treścią art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP, indywidualnego programu aplikacji.

Z powyższych względów zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 ustawy o KSSiP jak i przepisu postępowania art. 153 P.p.s.a. okazały się niezasadne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.