Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1147/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej także, jako: "WSA w Krakowie) odrzucił skargę M. B., H. C., A. B., C. O., E. A., B. J. (dalej, jako: "skarżący") na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania.
Sąd I instancji wskazał, że skarżący zostali wezwani do uzupełnienia, w terminie 7 dni po rygorem odrzucenia skargi, brakującej części wpisu od skargi poprzez uiszczenie kwoty 34.374,89 zł (zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powyższe wezwanie zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżących w dniu 9 października 2014 r. W zakreślonym terminie brakująca część wpisu nie została uzupełniona, stąd skargę należało odrzucić.
WSA w Krakowie ustalił wysokość wpisu stosunkowego na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze przez skarżących.
Na powyższe postanowienie skarżący reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:
- 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, dalej, jako: "rozporządzenie"), poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania należy wnieść wpis stosunkowy;
- 2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez ich nietrafne zastosowanie o odrzucenie skargi w sytuacji, gdy wpis od skargi został uiszczony w przewidzianej przepisami wysokości w terminie otwartym do jego uiszczenia;
- 3. naruszenie ww. przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi należycie opłaconej, co skutkowało zamknięciem skarżącym drogi do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że skarżący wnieśli do WSA w Krakowie skargę na decyzję w przedmiocie odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, wraz z którą uiścili wpis stały w kwocie 200 złotych. Sąd I instancji natomiast dokonał nieprawidłowej oceny charakteru sprawy i w konsekwencji przyjął za podstawę niewłaściwe przepisy w kwestii ustalenia wysokości wpisu od wniesionej skargi. W tej sprawie problemem przedstawionym do rozstrzygnięcia jest ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Wartość przyjęta przez Sąd I instancji za podstawę ustalenia wysokości wpisu od skargi jest wyłącznie kwotą szacunkową, nieocenioną kategorycznie przez podmiot uprawniony.
Niezależnie od powyższego skarżący wskazali, że Sąd administracyjny powinien kierować się jednoznacznym stanowiskiem przedstawionym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09.
Przytaczając treść art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), wskazano, że w myśl przepisów Konstytucji RP wywłaszczenia może nastąpić wyłącznie za słusznym odszkodowaniem, określenie wysokości którego stanowi konstytutywny element decyzji administracyjnej, mocą której stwierdzane jest wywłaszczenie konkretnej nieruchomości. Ustalenie przez Sąd I instancji wysokości wpisu stosunkowego we wskazane wysokości pozbawia skarżących możliwości realizacji podstawowego, zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu (art. 77 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Konkludując skarżący podnieśli, że w analogicznych sprawach toczących się w WSA w Krakowie skarżący uiszczali wpisy od skarg w wysokości 200 złotych i nie było to kwestionowane, a Sąd I instancji nie wzywał ich do uzupełnienia wpisów, uznając, że w tych sprawach należy się wpis stosunkowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna okazała się zasadna, choć jej argumentacja nie w pełni zasługuje na aprobatę.
W myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Jak wynika bowiem z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pisma, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie, to w myśl art. 230 § 2 P.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a.). Stosownie do delegacji ustawowej zawartej w art. 233 P.p.s.a., wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).
Z brzmienia art. 231 P.p.s.a. wprost wynika, że warunkiem jego zastosowania i pobrania wpisu stosunkowego jest istnienie określonej należności pieniężnej lub stwierdzenie jej istnienia w decyzji będącej przedmiotem skargi do Sądu administracyjnego. To charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonymi należnościami pieniężnymi będzie przesądzał o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wnieśli skargę na decyzję Wojewody [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2013 r. o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. Nr [...] na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W. B. w kwotach po 178,64 złotych z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1955 r. Nr [...] części parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m² obj. KW [...] stanowiącej własność H. B., B. B. i W. B. w 1/3 części.
Jak z powyższego wynika przedmiotem skargi złożonej do Sądu administracyjnego nie jest decyzja w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wskazująca na określoną należność pieniężną (kwotę odszkodowania). W takim przypadku w istocie należny byłby wpis stosunkowy od skargi (por. np. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 543/10). W tym miejscu wyjaśnić należy także stronie skarżącej kasacyjnie, że w rozpoznawanej sprawie nie może znaleźć zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09, w myśl której "w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania".
Jak wynika z akt sprawy, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] listopada 1955 r. najpierw wywłaszczyło część parceli 1. kat. [...] o pow. 1100 m² obj. KW [...] stanowiącej własność H. B., B. B. i W. B. w 1/3 części, a następnie odrębnymi decyzjami z dnia [...] marca 1956 r. orzekło o odszkodowaniach na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W.B. Nie zachodzi zatem przypadek, o którym mowa w powołanej uchwale z 20 maja 2010 r.
Przedmiotem skargi skarżących w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1147/14 jest decyzja wydana 57 lat po wydaniu orzeczeń o odszkodowaniach dotycząca odmowy wypłaty zwaloryzowanych odszkodowań przyznanych na mocy decyzji z 1956 r. Charakter tej sprawy jednoznacznie wskazuje, że od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania należało pobrać wpis stały.
W świetle tych okoliczności zasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 220 § 3 P.p.s.a. Skoro skarżący uiścili należny wpis stały wraz z wniesieniem skargi w kwocie 200 złotych, to błędnie orzeczono o jej odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.
Za chybiony należało z kolei uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., albowiem przepis ten nie był przez Sąd I instancji stosowany, a tym samym nie mógł zostać naruszony.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów postępowania należy wskazać, że nie może być on na tym etapie uwzględniony, bowiem w przepisach P.p.s.a. nie określono podstawy prawnej do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała składu siedmiu Sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.