Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 446/12, odrzucił skargę J. L. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 259/11.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał następujący stan faktyczny:
J. L. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 lipca 2001 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział działki.
WSA w Krakowie wyznaczył pierwszą rozprawę na dzień 20 czerwca 2005 r., jednakże nie odbyła się ona ze względu na śmierć uczestnika postępowania R. L., a samo postępowanie zostało zawieszone. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. postępowanie sądowe zostało podjęte z udziałem następców prawnych R. L., a rozprawa została wyznaczona na dzień 15 kwietnia 2011 r. Na wniosek skarżącego z dnia 6 kwietnia 2011 r., rozprawę odroczono a kolejny termin został wyznaczony na dzień 13 czerwca 2011 r. Zawiadomienie o rozprawie wysłane do skarżącego zostało zwrócone sądowi w dniu 25 maja 2011 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Pismo zawierające zawiadomienie było dwukrotnie awizowane, przy czym adnotacja o pierwszym awizowaniu pochodzi z dnia 9 maja 2011 r., a więc zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: P.p.s.a.) pismo z zawiadomieniem o rozprawie zostało skutecznie doręczone.
Skarżący ponownie, pismem z dnia 8 maja 2011 r. wniósł o dalsze przesunięcie rozprawy na jesień lub zimę 2011 r. Wniosek ten Sąd oddalił. Rozprawa odbyła się w dniu 13 czerwca 2011 r. i w tym samym dniu został ogłoszony wyrok, którym oddalono skargę na decyzję SKO w Krakowie. Orzeczenie to stało się prawomocne w dniu 11 lipca 2011 r.
J. L., pismem z dnia 21 marca 2012 r., wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Kr 259/11. W kolejnym piśmie z dnia 16 maja 2012 r. skarżący wskazał, że o wydaniu wyroku dowiedział się z akt w archiwum sądu w dniu 12 marca 2012 r. tj. po 9 miesiącach, a nie mając wiedzy o wyznaczonej na dzień 13 czerwca 2011 r. rozprawie nie miał możliwości obrony swoich praw oraz został pozbawiony prawa do wniesienia odwołania.
WSA w Krakowie, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 446/12, stwierdził, że zgodnie z art. 280 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania sądowoadministarcyjnego powinna zawierać ustawową podstawę wznowienia oraz powinna być wniesiona w terminie. Powołane przesłanki formalne, warunkujące jej rozpoznanie, muszą wystąpić łącznie.
Sąd I instancji uznał, że skarga została wniesiona w terminie. Skarżący o wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r. dowiedział się w dniu 12 marca 2012 r. i okoliczność ta została dostatecznie uprawdopodobniona, skargę zaś złożono w dniu 21 marca 2012 r.
WSA w Krakowie, odnosząc się do drugiej przesłanki wskazał, że skarżący nie przywołał wprost żadnej z wymienionych w art. 271-273 P.p.s.a. podstaw wznowienia, natomiast analiza treści skargi o wznowienie oraz pisma z dnia 16 maja 2012 r. prowadzi do wniosku, iż skarżący przywołuje fakty odpowiadające przesłankom wznowienia określonym w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. tj. jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Sąd I instancji podniósł, że pozbawienie strony możności działania oznacza pozbawienie możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania w podanym wyżej znaczeniu.
Skarżący nie tylko powinien uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa, wskutek naruszenia których został pozbawiony możności działania. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 70 § 1 i 2 P.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba, że nowy adres jest sądowi znany. Skarżący nie poinformował Sądu, że będzie leczył się poza miejscem zamieszkania, ani też nie wskazał adresu, na który w tym czasie korespondencja sądowa powinna być doręczana. WSA w Krakowie podkreślił, że skarżący został skutecznie zawiadomiony o rozprawie w trybie art. 73 P.p.s.a. tj. poprzez doręczenie zastępcze.
Sąd nie miał też obowiązku dalszego uwzględniania wniosków o odroczenie rozprawy, ponieważ zgodnie z art. 107 P.p.s.a nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Sąd I instancji uznał, że jeśli strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, ale się na nią nie stawia, to fakt ten nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy i wydania wyroku.
WSA w Krakowie stwierdził, że skarga o wznowienie nie została oparta na żadnej z podstaw, o jakich mowa w art. 271-273 P.p.s.a., ponadto z jej treści nie wynika, iż skarżący był pozbawiony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa. J. L. nie wskazał - nawet pośrednio - podstawy wznowienia tj. jednej z dwóch formalnych przesłanek dopuszczalności złożenia skargi o wznowienie postępowania, a więc skarga ta nie może zostać uwzględniona. Wznowienie postępowania sądowego stanowi nadzwyczajny, wyjątkowy tryb weryfikacji orzeczeń prawomocnych, przesłanki wznowienia muszą więc być interpretowane rygorystycznie i ściśle. W przedmiotowej sprawie przesłanka wznowienia nie wystąpiła, należało więc, na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., skargę odrzucić.
Skargę kasacyjną wniósł J. L., zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwie zastosowanie tj.: art. 73, art. 109 i art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący stwierdził, że nie został właściwie zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 13 czerwca 2011 r., a sąd powinien, kierując się dyspozycja art. 109. P.p.s.a., na wniosek skarżącego rozprawę odroczyć. Skarżący podkreślił, że na skutek niewłaściwego zawiadomienia o rozprawie i nieuwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy był on pozbawiony możliwości działania.
Naczelny Sąd administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: P.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie natomiast z z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Jest więc związany podstawami skargi kasacyjnej, które należy określić w sposób prawidłowy, co oznacza, że należy powołać konkretne przepisy prawa, którym, zdaniem skarżącego, uchybił Sąd, wskazać sposób ich naruszenia, a w przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazać dodatkowo, iż wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna, która nie odpowiada tym wymogom, a więc pozbawiona jest konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Skarga kasacyjna jest także sformalizowanym środkiem prawnym i obwarowana jest przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 P.p.s.a.), który opiera się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
W rozpatrywanej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, a więc Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga jest zasadna
Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym sąd bada skargę o wznowienie postępowania w ograniczonym zakresie, określonym w tym przepisie, a mianowicie sprawdza i ustala, czy skarga jest wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Łączne spełnienie obu tych przesłanek stwarza możliwość rozpoznania zasadności tej skargi. Brak chociażby jednego z nich sprawia, że merytoryczne rozpoznanie sprawy jest niemożliwe. Na tym etapie badania skargi nie jest natomiast dopuszczalne badanie trafności podstaw wznowienia postępowania. NSA podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98 (OSNAPiUS 2000, nr 6, poz. 254), w którym stwierdzono, że odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna.
W rozpatrywanej sprawie J. L. wskazał ustawową przesłankę wznowienia postępowania, oświadczając, że na skutek naruszenia przepisów był pozbawiony możliwości działania. Jest to przesłanka wymieniona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. WSA w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona została z zachowaniem ustawowego terminu. Tym samym spełnione zostały warunki formalne określone w art. 280 § 1 P.p.s.a. i Sąd I instancji zobowiązany był skierować sprawę na rozprawę. Dopiero na rozprawie byłby uprawniony do zbadania, czy podniesiona w skardze przesłanka wznowienia postępowania faktycznie zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a.