Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że J. J. w dniu 16 kwietnia 2005 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV skarżący wezwany został do uiszczenia, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wpisu od skargi, pod rygorem odrzucenia skargi w przypadku uchybienia wskazanemu terminowi.
Wobec nieodebrania przez skarżącego skierowanego do niego za pośrednictwem poczty pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie wpisu, pismo zostało złożone w placówce pocztowej, o czym J. J. został powiadomiony pozostawionym w skrzynce awizem. W dniu 10 października 2005 r. uznano przesyłkę za doręczoną. Jak wynika z adnotacji Urzędu Pocztowego pierwsze zawiadomienie o złożenie pisma sądowego w placówce pocztowej nosiło datę 9 października 2005 r. Skarżący nie uiścił wpisu od skargi do dnia 16 października 2005 r. lecz w dniu 20 października 2005 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na mocy art. 230 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od skargi wniesionej do sądu administracyjnego pobiera się wpis. Sąd administracyjny dokonuje stronom doręczeń pism w sposób określony w art. 65 powołanej wyżej ustawy. W przypadku niemożności doręczenia pisma stronie w sposób określonym we wskazanym przepisie stosuje się tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Doręczenie to polega na pozostawieniu pisma w placówce pocztowej na okres 7 dni, przy jednoczesnym zawiadomieniu strony o możliwości odbioru przesyłki w Urzędzie Pocztowym. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.
Sąd podkreślił, że wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie uiścił wpisu w terminie wskazanym w zarządzeniu, który to termin rozpoczął swój bieg stosownie do art. 73 ustawy w dniu 10 października 2005 r. Zaniechanie to wypełniło przesłanki określone w art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącego, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że złożony przez stronę wniosek o zwolnienie od kosztów jako złożony po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest bezprzedmiotowy.
W skardze kasacyjnej wniesionej na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi pełnomocnik J. J. podnosi zarzut naruszenia art. 73, 82 oraz art. 83 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienia miały mieć według strony istotny wpływ na wynik sprawy. Jak podkreśla strona na mocy art. 73 ustawy, w razie niemożności doręczenia pisma, pozostawia się je w placówce pocztowej lub urzędzie gminy na okres 7 dni, pozostawiając zawiadomienie o tym w miejscu zamieszkania adresata. W takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Przenosząc to na stan faktyczny niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącego wywodzi, że skoro pierwsze awizo poczty zostało pozostawione w miejscu zamieszkania skarżącego w dniu 9 października 2005 r. to skutek doręczenia zgodnie z art. 73 powołanej ustawy nastąpiłby dopiero 16 października 2005 r. i od tego dnia należałoby liczyć 7 dniowy termin na wniesienie wpisu od skargi (termin zatem upływał w dniu 23 października 2005 r.).
W piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2006 r. pełnomocnik skarżącego wnosi ponadto o zasądzenie kosztów postępowania na poziomie czterokrotnej stawki minimalnej, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. – w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Skarga kasacyjna jest zasadna. Ustalenia dokonane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, które skutkowały odrzuceniem skargi J. J. nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że w dniu 12 sierpnia 2005 r. (data stempla pocztowego) J. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]. Po przedstawieniu przez organ odpowiedzi na skargę skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Skutek procesowy jaki wynika z faktu wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu tj. rozpoczęcie biegu terminu na dokonanie tej czynności, którego uchybienie skutkowałoby odrzuceniem skargi może mieć miejsce jedynie w sytuacji gdy wezwanie to byłoby w sposób prawidłowy doręczone stronie. Zasady doręczeń pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym są uregulowane w art. 65-81 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także stosownie do odesłania zawartego w art. 65 § 2 tej ustawy w rozporządzeniu z dnia 17 czerwca 1999 r. – w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. nr 62, poz. 697 ze zm.).
Dokonując analizy powyższych aktów prawnych należy mieć na względzie, iż brak jest pełnej korelacji między zawartymi w nich uregulowaniami. Następstwem tego faktu jest w szczególności zróżnicowane unormowanie szczegółowych zasad doręczeń pism w postępowaniu sądowym. Kierując się konstytucyjnymi zasadami hierarchii aktów prawa powszechnie obowiązującego należy stwierdzić, iż powołane wyżej rozporządzenie znajduje zastosowanie tylko w takim zakresie jaki nie został uregulowany w ustawie.
W rozpatrywanej sprawie doręczenie wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi nie mogło nastąpić wg zasad ogólnych tj. osobiści lub do rąk jej przedstawiciela ustawowego. Tym samym znalazł zastosowanie przepis art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie reguluje w sposób szczegółowy czynności jakie podejmuje się w wypadku niemożności doręczenia przesyłki wg zasad ogólnych.
Tym samym w tym zakresie stosuje się przepisy w rozporządzeniu z dnia 17 czerwca 1999 r. – w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia w przypadkach określonych w art. 139 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (odpowiednik art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) listonosz:
- 1) pozostawia zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki we właściwej pocztowej placówce oddawczej w terminie siedmiu kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata,
- 2) dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis,
- 3) oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej pocztowej placówki oddawczej.
Pocztowa placówka oddawcza potwierdza przyjęcie od listonosza awizowanej przesyłki poprzez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpisu przyjmującego pracownika.
Mając na względzie przedstawione wyżej unormowania należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie wezwanie J. J. do uiszczenia wpisu od skargi zostało mu doręczone prawidłowo doręczone w dniu 13 października 2005 r. Na odwrotnej stronie pocztowego potwierdzenia odbioru widnieje co prawda adnotacja listonosza o niedoręczeniu przesyłki opatrzona datą 29 września 2005 r., jednak wbrew regulacji zawartej w § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia pocztowa placówka oddawcza nie potwierdziła przyjęcia od listonosza awizowanej przesyłki poprzez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpisu przyjmującego pracownika. Ręczna adnotacja umieszczona na odwrocie potwierdzenia odbioru poniżej informacji o pozostawieniu awiza w dniu 29 września 2005 r. odnosi się do powtórnego awiza pozostawionego w skrzynce w dniu 10 października 2005 r. co potwierdza nieprawidłowość doręczenia.
W konsekwencji tego uchybienia nie rozpoczął się bieg terminu wskazanego w art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego upływ skutkowałby uznaniem przesyłki za doręczoną. Sytuacja ta miała również miejsce przy powtórnym awizowaniu przedmiotowej przesyłki, które miało miejsce 10 października 2005 r. Tym samym za moment skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu należy uznać dzień faktycznego odbioru przesyłki przez skarżącego tj. 13 października 2005 r. Okoliczność ta wynika zarówno z opatrzonego datą "13.10.05" podpisu pracownika strony jak i urzędowej adnotacji listonosza poczynionej na odwrocie potwierdzenia oraz odcisku datownika umieszczonego przez urząd pocztowy, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia.
Wobec powyższego siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi, wskazany w art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi upływał w dniu 20 października 2005 r. Tego właśnie dnia strona złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności odrzucenie skargi z powodu nieziszczenia przez stronę wpisu należy uznać za bezzasadne. Trafne w tym zakresie są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do uchybienia art. 73 i 82 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. W świetle tych okoliczności za nieuzasadnione należy ocenić uznanie wniosku strony o zwolnienie od kosztów jako bezprzedmiotowe i brak jego merytorycznego rozpatrzenia.
Dokonując ponownego rozpoznania niniejszej sprawy należy mieć na względzie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05 w przedmiocie oceny konstytucyjności art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do treści art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Za taki przepis szczególny należy uznać art. 203 powołanej ustawy. Przepis ten przewiduje jedynie zwrot kosztów jeśli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zwrot kosztów nie jest więc dopuszczalny w wypadku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia wydanego przez sąd I instancji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 oraz art. 203 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.