Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 69/13 oddalił skargę E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], skierował E. T. na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. T, CE, BE,C,B, A, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ wskazał, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia 29 grudnia 2012 r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie, podnosząc, że wszystkie wykroczenia, skutkujące naliczeniem punktów karnych, popełnił, prowadząc samochód osobowy. W związku z powyższym powinien zostać skierowany wyłącznie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz skierowało skarżącego, w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, po uwzględnieniu wniosku komendanta wojewódzkiego Policji, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na egzamin praktyczny i teoretyczny w zakresie prawa jazdy kat. T, CE, BE, C, B, A. Ponadto organ wskazał, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami – prawa jazdy kat. T, CE, BE, C, B, A, nr [...] wydanego przez Starostę [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia merytorycznego w tym zakresie było zawarcie w decyzji organu pierwszej instancji błędnej informacji, że sprawdzeniu kwalifikacji należy poddać się w terminie do dnia 29 grudnia 2012 r. Powołując się na jednolite orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ podkreślił, że w tego rodzaju sprawach można rozstrzygać wyłącznie o obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a nie o terminie poddania się takiemu sprawdzeniu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego odnośnie co do braku podstaw do sprawdzenia kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy, organ wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, niezależnie od rodzaju pojazdu, jakim kierowca dopuścił się naruszeń, za które przekroczył 24 punkty karne, powinien on podlegać sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy.
E. T. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności naruszenie art. 114 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych kategorii podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter rozstrzygnięcia związanego, co oznacza, że organ kierujący nie ma uprawnienia do rozważania celowości skierowania na sprawdzenie ze względu na okoliczność otrzymania punktów karnych.
Nie można dokonywać oceny zasadności uznania, że ktoś przekroczył przepisy ruchu drogowego, czy też "prawidłowości zakwalifikowania" przekroczenia przepisów ruchu drogowego przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji.
Konieczność poddania strony egzaminowi w zakresie tych wszystkich kategorii prawa jazdy, które posiada, wynika wprost z § 7 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Trudno zdaniem Sądu pierwszej instancji przyjąć, że organ mógłby nałożyć obowiązek sprawdzenia kwalifikacji tylko jednej z kategorii prawa jazdy, bowiem w takim przypadku osoba, co do której ustawodawca uznał konieczność poddania jej merytorycznej kontroli w zakresie umiejętności poruszania się po drogach, byłaby mimo tego uprawniona do kierowania pojazdami, tyle że innej kategorii, niż te, którymi kierując uzyskała punkty karne.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł E. T. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazał na naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 114 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżący podniósł, że powinien zostać skierowany wyłącznie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B, a nie w zakresie wszystkich posiadanych kategorii.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Powołana w skardze kasacyjnej podstawa kasacyjna w postaci naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 114 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji właściwie odczytał treść powyższego przepisu. Nie nadał bowiem, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, wskazanemu przepisowi innego znaczenia jego treści.
Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący przekroczył 24 punkty karne, które następnie zostały wpisane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Policję. Bezsporne jest również, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że decyzja starosty ma charakter związany. Oznacza to, że organ ten nie może dokonywać oceny zasadności wskazania przez komendanta wojewódzkiego Policji, że kierowca przekroczył przepisy ruchu drogowego, czy też prawidłowości zakwalifikowania przekroczenia tych przepisów przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji.
Uregulowanie zawarte w powyższym przepisie w pełni koresponduje z § 7 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który doprecyzowuje zakres sprawdzanych kwalifikacji odnośnie co do posiadanych kategorii praw jazdy. Zgodnie z jego treścią, komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Należy podkreślić, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym i dzieli się ono na kategorie zezwalające na prowadzenie określonego rodzaju pojazdów. Z punktu widzenia kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowego, czyli w istocie sprawdzenia zakwestionowanego uprawnienia do kierowania pojazdem, istotny jest sam fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego i bez znaczenia jest, jakiej konkretnie kategorii pojazdem kierowca się poruszał. Do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem silnikowym lub motorowym, dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego wraz z odpowiednią liczbą punktów. Jeżeli więc kierowca przekroczy 24 punkty karne, które zostały wpisane do ewidencji, zachodzi konieczność sprawdzenia jego kwalifikacji.
Daje to gwarancję, że kierujący może być nadal pełnoprawnym uczestnikiem ruchu drogowego w ramach posiadanego prawa jazdy. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że na osiągnięcie pełnowartościowego poziomu bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym składa się między innymi znajomość przepisów oraz rozumienie reguł postępowania w ruchu drogowym. Prawo jazdy, jako dokument potwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdem, czyni zadość warunkom formalnym, a więc uznaniu niezbędnego minimum wiadomości i umiejętności do kierowania pojazdami określonej kategorii. Skierowanie zatem przez starostę – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji – kierowcy, który przekroczył 24 punkty karne na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji we wszystkich posiadanych przez niego kategoriach ma charakter prewencyjny i zabezpieczający, zmierzający do wyeliminowania z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla jego bezpieczeństwa i jest niezależne od faktu, jakiej kategorii pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Bezzasadny jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, że sprawdzenie kwalifikacji powinno dotyczyć jedynie tej kategorii prawa jazdy, w ramach której kierowca naruszył przepisy ruchu drogowego. Po pierwsze, byłby to niezgodne z postanowieniami art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, których zasadniczym celem, jest kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w stosunku do osób, co do których istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich umiejętności i wiedzy w kierowaniu pojazdami wobec naruszenia przepisów ruchu drogowego. Po drugie, skutkowałoby to tym, że kierowca nadal mógłby poruszać się po drogach pojazdami innej kategorii bez uprzedniego sprawdzenia jego kwalifikacji, co byłoby sprzeczne z ideą całej regulacji.
Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawa skargi kasacyjnej jest nieusprawiedliwiona i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.