Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 13 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1198/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącego do Sądu I instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) - dalej ppsa, przez wybiorcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo, że decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie okoliczności dotyczących sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- - art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez ich błędne zastosowanie polegające na nieudzieleniu skarżącemu pomocy społecznej w rozmiarze odpowiednim do okoliczności, to jest jego ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej, co z kolei uniemożliwia skarżącemu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka,
- - art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędną wykładnię pojęcia "niezbędnej potrzeby życiowej" polegającej na przyjęciu, że prawo do posiadania czy też utrzymania mieszkania nie mieści się w zakresie terminu "niezbędnej potrzeby życiowej", w konsekwencji czego odmówiono skarżącemu zasiłku celowego celem spłaty zadłużenia czynszowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa.
Również zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ppsa nie jest wystarczający do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jakkolwiek bowiem zakres treści uzasadnienia zaskarżonego nie spełnia oczekiwań skarżącego kasacyjnie, to jednak zawiera wystarczającą argumentację dotyczącą oceny decyzji organów obu instancji. W wyroku tym dostrzeżono ustalenia faktyczne organów administracji dotyczące udzielania skarżącemu kasacyjnie stałej pomocy ze środków pomocy społecznej na miarę finansowych możliwości tych organów w kontekście wysokości środków finansowych, jakimi organy te dysponują i liczby osób objętych opieką społeczną. Z tej perspektywy pomoc społeczna nie służy zaspokajaniu wszelkich potrzeb życiowych, a tylko niezbędnych, które wobec skarżącego kasacyjnie są zapewniane.
W art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zdefiniowano cel pomocy społecznej, jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten nie został więc naruszony w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący kasacyjnie jest objęty świadczeniami z pomocy społecznej, których wysokość wynika z konieczności udzielania takiej pomocy również innym osobom potrzebującym. Organy pomocy społecznej zobowiązane są bowiem, w ramach posiadanych środków finansowych, identyfikować najistotniejsze potrzeby wszystkich tych osób, które takiej pomocy wymagają, dlatego nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich oczekiwań osób potrzebujących, a tylko tych najbardziej podstawowych, co w niniejszej sprawie organy administracji w wystarczający sposób wykazały.
Na możliwości pomocy społecznej, także w wymiarze finansowym uwzględniającym wszystkich potrzebujących ustawodawca wskazał w art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, stąd również i ten przepis nie został w niniejszej sprawie naruszony. Nie można bowiem zarzucić organom administracji i Sądowi I instancji nieprawidłowości przy ocenie, czy udzielana skarżącemu pomoc finansowa nie jest wystarczająca dla jego życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomimo bowiem zadłużenia czynszowego, skarżący kasacyjnie zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu z kuchnią, łazienką i toaletą, co trudno uznać za życie pozbawione warunków odpowiadających godności człowieka.
Sąd I instancji w wystarczający sposób wyjaśnił, że potrzeby bytowe innych podopiecznych wykluczają w niniejszej sprawie udzielenie pomocy na spłatę zaległości czynszowych przy jednoczesnym zaspokajaniu pilniejszych potrzeb bytowych skarżącego kasacyjnie.
Również art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie został w niniejszej sprawie naruszony. Z przepisu tego wynika, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jakkolwiek w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych spłata zaległości czynszowej może być w szczególnych przypadkach uznana za niezbędną potrzebę bytową, o tyle rozmiar udzielanej skarżącemu kasacyjnie pomocy ze środków pomocy społecznej nie daje podstaw do uznania, aby w rozumieniu powołanego przepisu także zaległość czynszową uznać za niezbędną potrzebę bytową. O ile bowiem każdy z podopiecznych może oczekiwać udzielenia wszelkiej pomocy, o tyle pomoc ta może być udzielona tylko w zakresie niezbędnych potrzeb bytowych, których indywidualizacja w każdym przypadku musi uwzględniać wytyczną zawartą w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, że potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił wykazanie przez organy administracji, że posiadane środki finansowe i rozmiar niezbędnych potrzeb bytowych pozostałych podopiecznych wyklucza uznanie za taką potrzebę pokrycie zaległości czynszowych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego do Sądu I instancji nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 ppsa wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.