Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 126/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. P. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Starosty B. z dnia [...] października 2013 r. w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja Starosty została doręczona skarżącemu w dniu 19 listopada 2013 r. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że przesyłkę odebrała żona skarżącego – B. P. Termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 3 grudnia 2013 r. Skarżący odwołanie od decyzji organu I instancji nadał na poczcie w dniu 4 grudnia 2013 r., a więc dzień po upływie terminu do złożenia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. P. zaskarżył powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do początku grudnia przebywał w miejscowości O., gmina R. Do miejsca zamieszkania we W. wrócił w godzinach wieczornych dnia 3 grudnia 2013 r. i wówczas zapoznał się ze skierowaną do niego korespondencją, również z decyzją Starosty. W ocenie skarżącego, termin do złożenia odwołania biegł od dnia faktycznego otrzymania decyzji organu pierwszej instancji, a więc od dnia 3 grudnia 2013 r. Złożone w dniu 4 grudnia 2013 r. jest zatem wniesione w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał m. in., że stosownie do treści art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "Kpa") odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Z akt sprawy wynika, że decyzję z dnia [...] października 2013 r. w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów doręczono skarżącemu w dniu 19 listopada 2013 r.. Odbiór przesyłki pokwitowała żona skarżącego (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – k. 8 akt administracyjnych, tom II).
Sąd I instancji podniósł, że doręczenie przesyłki do rąk żony skarżącego uznać należy za skuteczne. Zgodnie bowiem z art. 43 Kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jest to tzw. doręczenie zastępcze. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że podjęcie się przez domownika doręczenia adresatowi przesyłki nie musi być potwierdzone na piśmie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2408/11 oraz postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 192/07).
Doręczenie pisma w sposób określony w art. 43 Kpa stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone dowodem przeciwnym, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. W rozpoznawanej sprawie domniemanie doręczenia pisma skarżącemu nie zostało obalone. Skarżący przyznał, że pismo zostało mu przez żonę przekazane w dniu 3 grudnia 2013 r. Datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, czyli w tym przypadku dzień 19 listopada 2013 r. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez domownika.
Termin do złożenia odwołania upływał zatem w dniu 3 grudnia 2013 r. Tymczasem odwołanie od wspomnianej wyżej decyzji skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu 4 grudnia 2013 r. Okoliczność ta znajduje pełne potwierdzenie w aktach sprawy (koperta – k. 1 akt adm. t. I) i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Tym samym nie budzi wątpliwości stanowisko organu odwoławczego, iż złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, określonego w art. 129 § 2 Kpa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. P. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "Ppsa") poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargi M. P. w sytuacji, gdy postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] zostało wydane z naruszeniem art. 129 § 1 i § 2 Kpa, 43 Kpa poprzez uznanie, że pomimo odebrania pisma zawierającego decyzję w dniu 3 grudnia 2013 r. i nadania od niego odwołania w dniu 4 grudnia 2013 r., nie zachował on terminu ustawowego do złożenia odwołania, albowiem nie stwierdzono, aby doręczenia decyzji dokonano dorosłemu domownikowi ze wskazaniem, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi i tym samym doręczenie to nie spełniało wymogów z art. 43 Kpa.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej ustawy. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 42 § 1 Kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z art. 43 Kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji orzekając w niniejszej sprawie zasadnie przyjął zaistnienie doręczenia zastępczego przewidzianego w cytowanym przepisie. Decyzja z dnia [...] października 2013 r. została bowiem doręczona na adres wskazany przez skarżącego, żonie skarżącego, mieszkającej wspólnie ze skarżącym.
Na akceptację zasługuje pogląd (wyrażony m.in. w wyroku NSA z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt. II GSK 551/12), że pokwitowanie przesyłki odbioru pisma przez dorosłego domownika jest następstwem aktu woli i stanowi uzewnętrznienie podjęcia woli oddania pisma adresatowi. Miarodajną więc będzie data przyjęcia pisma przez dorosłego domownika wskazana na tym dokumencie, prawidłowo wypełnionym przez doręczyciela i opatrzonym podpisem domownika, bez względu na to, czy osoba taka uczyniła jakakolwiek adnotację, iż zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi oraz bez konieczności badania czy wywiązała się z obowiązku w tym zakresie. Jeżeli odbierający pismo domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza to, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Pokwitowanie przesyłki,odbioru pisma przez dorosłego domownika jest następstwem aktu woli i stanowi uzewnętrznienie podjęcia woli oddania pisma adresatowi.
Poglądy te są ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 208/09; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 10989/10; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2408/11; wyrok NSA z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 551/12) i Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie również te poglądy podziela.
Przewidziana w art. 43 Kpa zastępcza forma doręczenia, rodzi domniemanie prawne, a mianowicie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. W konsekwencji przyjmuje się, że pismo zostało doręczone adresatowi. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego przez pracownika operatora pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Domniemanie doręczenia pisma adresatowi może zostać obalone, ale ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na adresacie. To adresat musi udowodnić, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.
Natomiast jak twierdzi sam skarżący przesyłka została mu przekazana przez domownika niezwłocznie po jego powrocie do domu. Powyższe oznacza, że dorosły domownik zobowiązał się oddać pismo adresatowi, a co ważniejsze, z powyższego obowiązku się wywiązał. Fakt nieobecności wnoszącego skargę kasacyjną przez kilka dni w domu nie może mieć wpływu na ocenę skuteczności doręczenia przesyłki.
Mając na uwadze powyższe prawidłowo Sąd I instancji uznał, że datą doręczenia decyzji adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, czyli w tym przypadku dzień 19 listopada 2013 r.
Zgodnie z treścią art. 129 § 1 i § 2 Kpa, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Skoro w niniejszej sprawie decyzję doręczono skutecznie w dniu 19 listopada 2013 r., to tym samym termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 3 grudnia 2013 r..
Zatem wniesienie odwołania dopiero w dniu 4 grudnia 2013 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa.
Zarzut naruszenia przez organy przepisów art. 43 Kpa i art. 129 § 1 i § 2 Kpa okazał się zatem nieuzasadniony. W konsekwencji nietrafny okazał się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 151 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie w sytuacji, gdy istniały podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.