Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego sprecyzowanym w sentencji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1664/07.
NSA postanowieniem z 10 listopada 2015 r., I OSK 2229/15 odrzucił skargę o wznowienie postępowania.
Od tego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Zarzuciła naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
- 1) naruszenie przepisu art. 17 ust.l i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez błędne uznanie, iż:
- - o tym czy wystąpiła podstawa wznowienia postępowania, a mianowicie o tym czy w toku postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu
Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 skarżąca spółka miała organ uprawniony do reprezentacji tj. zarząd, można rzekomo orzec badając samą treść wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym bez zbadania rzeczywistego stanu prawnego, w tym aktów korporacyjnych spółki i przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności kodeksu spółek handlowych, podczas gdy wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym nie muszą być zgodne z rzeczywistym stanem prawnym,
- - rzekomo zgodnie z domniemaniem prawdziwości wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, wynikającym z art. 17 ust. l i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o
Krajowym Rejestrze Sądowym osoby, ujawnione w rejestrze przedsiębiorców w
Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu skarżącej spółki, zawsze uznać należy za prawidłowo ustanowiony zarząd skarżącej spółki a w konsekwencji, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby
Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 skarżąca spółka była rzekomo należycie reprezentowana i miała organ uprawniony do reprezentacji spółki, podczas gdy powołane domniemanie prawdziwości wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym jest domniemaniem wzruszalnym, co oznacza, że wpis w Krajowym Rejestrze
Sądowym nie przesądza o tym, czy dane ujawnione w tym rejestrze są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym i możliwe jest wykazywane, że rzeczywisty stan prawny jest inny niż ten, który wynika z treści takiego wpisu, a zatem wpis osób w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członków zarządu skarżącej nie przesądza o tym, że osoby są członkami zarządu skarżącej spółki i że w związku z tym, że skarżąca spółka ma zarząd, a w niniejszej sprawie jak wykazała skarżąca spółka wpis osób ujawnionych wówczas w Krajowym Rejestrze
Sądowym jako członkowie zarządu spółki był niezgodny ze stanem rzeczywistym,
- - zgodnie z domniemaniem prawdziwości wpisów wynikającym z art. 17 ust. l i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym o wyroku
Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 skarżąca spółka dowiedziała się w dniu 10 lutego 2009 r., bowiem wówczas wyrok ten doręczono osobom ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu spółki, podczas gdy wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym nie przesądza o tym, czy dane ujawnione w tym rejestrze są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym i nie przesądza, że doręczenie orzeczenia osobom ujawnionym w rejestrze jako członkowie zarządu spółki, jest doręczeniem dokonanym do rąk osób rzeczywiście będących organami spółki (zarządem spółki), a w niniejszej sprawie jak wykazała skarżąca spółka wpis osób ujawnionych wówczas w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu spółki był niezgodny ze stanem rzeczywistym, naruszenie przepisu art. 14 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze
Sądowym poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. błędne powołanie się na stan ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako na stan rzeczywisty, podczas gdy na stan ten nie może powoływać się ani organ ani sąd w postępowaniu cywilnym czy sądowo-administracyjnym, ani organ ani sąd nie jest bowiem podmiotem, który jest adresatem tej normy i nie jest podmiotem, który jest chroniony tą normą, naruszenie art. 15 ust.l zdanie pierwsze ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym
Rejestrze Sądowym poprzez niewłaściwe zastosowanie i powołanie się na ochronę wynikającą z tego przepisu podczas, gdy Sąd nie może powoływać się na taką ochronę i Sąd przepisem tym nie może zasłaniać się w sprawie w której przedmiotem jest rozbieżność pomiędzy wpisem w KRS a rzeczywistym stanem prawnym i z powołaniem się na ów przepis uchylać się od zbadania rzeczywistego stanu prawnego.
- 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1) naruszenie art. art. 277 i 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi o wznowienie z uwagi na rzekome uchybienie terminowi do wniesienia skargi, podczas gdy:
- - doręczenie w dniu 10 lutego 2009 r. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 osobom ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie zarządu spółki nie było skuteczne, bowiem osoby te w rzeczywistości nie wchodziły w skład zarządu skarżącej spółki i nie mogły reprezentować skarżącej spółki, a zatem doręczenia tym osobom wskazanego wyroku nie można uznać za doręczenie go stronie postępowania,
- - skarga o wznowienie została wniesiona w terminie 3 miesięcy od dnia dowiedzenia się przez prawidłowo powołany zarząd skarżącej spółki o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07, tj. w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym prawidłowo powołany zarząd dowiedział się o tym wyroku,
- - uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż skarżąca spółka była rzekomo należycie reprezentowana, miała organ uprawniony do reprezentacji spółki (a zatem, że nie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydany w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 doręczono osobom uprawnionym do reprezentacji spółki (zarządowi i pełnomocnikowi ustanowionemu przez zarząd), nie mogło jednocześnie skutkować uznaniem, że skarżąca spółka uchybiła terminowi do wniesienia skargi o wznowienie, bowiem skoro nie zaistniałaby podstawa do wznowienia postępowania, to termin do wniesienia skargi w ogóle nie rozpocząłby biegu, naruszenie przepisów art. art. 280 § 1 i 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zbadanie na posiedzeniu niejawnym kwestii istnienia podstawy wznowienia i uznanie, że skarżąca spółka miała w toku tego postępowania organ uprawniony do reprezentacji spółki oraz, że temu organowi doręczono wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej Wydziału I z 17 listopada 2008 r. wydany w sprawie do sygnatury akt I OSK 1664/07 i w konsekwencji odrzucenie skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym z powołaniem się na nie istnienie podstawy wznowienia, podczas, gdy zgodnie z art. 281 PPS A Sąd może badać zasadność podstawy wznowienia i jej istnienie (badać czy podstawa ta rzeczywiście istnieje) wyłącznie na rozprawie i dopiero po przeprowadzeniu rozprawy Sąd może odrzucić skargę z uwagi na nie istnienie podstawy wznowienia, w toku zaś badania wstępnego skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 280 PPSA tj. na posiedzeniu niejawnym Sąd nie bada zasadności powołanej podstawy wznowienia, ani też jej istnienia (nie bada czy podstawa ta rzeczywiście istnieje) a jedynie bada czy skarga została wniesiona w terminie wskazanym w art.277 powołanej ustawy oraz czy skarżący wskazuje podstawę wznowienia i czy odpowiada ona jednej z ustawowych przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia, naruszenie art. 271 pkt.2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, pomimo, że w toku postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Ogólnoadministracyjnej
Wydziału I z 17 listopada 2008 r. skarżąca spółka nie miała organu uprawnionego do reprezentacji spółki tj. zarządu z tej przyczyny postępowanie to dotknięte było nieważnością, naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny utrudniający złożenie środka zaskarżenia.
Wniosła o:
- - przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności z art. art. 2, 45 ust. 1 i 2 oraz 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. art. 173 § 1, 194 § 1, 280 § 1 i 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie w jaki przepisy te wykluczają wniesienie skargi kasacyjnej i zażalenia od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucającego skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
- - zasądzenie na rzecz skarżącej spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W związku z tym trzeba stwierdzić, że skarga kasacyjna przysługuje od ściśle wskazanych w art. 173 p.p.s.a. orzeczeń. Są to orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych. Nie ma natomiast możliwości zaskarżenia orzeczenia NSA, gdyż są one prawomocne od chwili ogłoszenia. Nie przysługuje zatem od nich jakikolwiek środek odwoławczy. Skarga kasacyjna wniesiona od orzeczenia NSA podlegać musi odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Nie zmienia tego stanowiska podnoszona przez stronę konieczność umożliwienia zaskarżenia postanowienia NSA o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym przysługującym w ściśle określonych sytuacjach. Nie jest ona zatem typowym rozwiązaniem, wobec którego przewidziano ocenę dwuinstancyjną. Ustawa nie przewiduje zatem trybu kwestionowania postanowienia NSA o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Ponadto, ustawodawca, dokonując w ostatnim czasie znacznej nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dostrzegł potrzeby umożliwienia stronie zaskarżenia tego typu orzeczeń.
W związku z tym, NSA nie dostrzegł konieczności kierowania pytania prawnego do Trybunały Konstytucyjnego, o co wniosła skarżąca. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Jak wynika już z samego brzmienia tego przepisu, sąd ma prawo, nie zaś obowiązek skierowania pytania do TK w określonych sytuacjach. Możliwość skierowania pytania do Trybunału uzależniona jest ponadto od tego, czy sąd rozpoznający sprawę uzna, że od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem. W rozpoznawanej sprawie NSA doszedł do przekonania, że nie ma konieczności korzystania z możliwości określonej w art. 193 Konstytucji.
Postępowanie zainicjowane skargą o wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, do którego nie stosuje się typowych zasad ustrojowych i procesowych, zwłaszcza zasady dwuinstancyjności postępowania. Sprawa została już bowiem dwukrotnie merytorycznie rozpoznana przez sąd. Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo wszystkich sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok TK z dnia 2 czerwca 2010 r., SK 38/09, w którym Trybunał uznał, że niezaskarżalność postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego nie jest niezgodny z art. 176 ust. 1 Konstytucji; w podobnym tonie: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 września 2015 r., III APz 17/15 oraz postanowienie SN Izba Karna z 14 listopada 2011 r., V KZ 58/11).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 178 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną.