Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn akt II SA/Wa 2237/12, oddalił skargę K. T. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny:
Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w O., orzeczeniem z dnia [...] września 1994 r., uznał, że K. T. jest winna dokonania w dowodzie księgowym (lista płacy) samowolnych poprawek na swoją korzyść i pobrania z kasy nienależnie kwoty 256 800 złotych (przed denominacją), tytułem równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz wymierzył jej karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Komendant Główny PSP, po rozpatrzeniu odwołania K. T., orzeczeniem z dnia [...] października 1994 r., utrzymał w mocy orzeczenie z dnia [...] września 1994 r.
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, po rozpatrzeniu wniosku K. T. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego decyzją z dnia [...] października 1994 r., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., oddaliła ten wniosek.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. T., wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 349/11, uchylił postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Wskazano, że, organ nie zbadał, czy wyszły na jaw nowe okoliczności lub dowody, które mogą uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie łagodniejszej kary. Podniesiono, że Prokurator Wojewódzki w O., postanowieniem z dnia [...] stycznia 1997 r., umorzył prowadzone przeciwko K. T. dochodzenie dotyczące zagarnięcia mienia i sfałszowania dokumentu. Organ zasadnie stwierdził, że fakt ten nie miał znaczenia dla odpowiedzialności dyscyplinarnej, jednakże nie ocenił, czy te nowe okoliczności, które wyszły na jaw po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, mogły mieć wpływ na wymiar orzeczonej w postępowaniu dyscyplinarnym kary. Uznano, że postanowienie organu jest przedwczesne.
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, po ponownym rozpatrzeniu wniosku K. T. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., oddaliła ten wniosek.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. T., wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2805/11, uchylił postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r. Zaznaczono, że organ nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 349/11, ponieważ nie ustalił, jakie nowe okoliczności wyszły na jaw po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego. Organ odniósł się tylko do faktów wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania, pomimo nakazu odniesienia się do wszystkich nowych okoliczności sprawy.
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., oddaliła wniosek K. T. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi K. T., uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wskazano, że warunkiem formalnym wydania postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 124k ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1340 ze zm., dalej: u.P.S.P.), jest wyjście na jaw nowych okoliczności lub dowodów, które mogą uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie łagodniejszej kary. Oceny tego, czy nowe okoliczności lub dowody mogą uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie łagodniejszej kary dokonuje organ dyscyplinarny, stosując, zgodnie z art. 7 K.p.k. w zw. z art. 124h u.P.S.P., zasadę swobodnej oceny dowodów i okoliczności sprawy. Nie oznacza to oceny dowolnej, ponieważ wszelkie dokonywane przez organ analizy muszą mieścić się w granicach prawa. Wznowienie postępowania dyscyplinarnego na korzyść obwinionego wchodzi zatem w grę, gdy nowe okoliczności lub dowody nie były przedtem znane organom dyscyplinarnym pierwszej i drugiej instancji i gdy w ich świetle, na tle całokształtu dowodów przeprowadzonych uprzednio w danej sprawie, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że skazany jest niewinny (nie popełnił zarzucanego mu czynu) albo czyn jego nie stanowił deliktu dyscyplinarnego albo też należało mu wymierzyć nie tak surową karę dyscyplinarną. Podkreślono, że samo umorzenie postępowania karnego w sprawie K. T. nie może być samoistną podstawą do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Ocena popełnienia przewinienia dyscyplinarnego musi być samoistna, niezależna od ocen dokonywanych w postępowaniu karnym, a więc dany czyn – nawet prawnie obojętny z punktu widzenia prawa karnego – może być kwalifikowany i "samodzielnie" osądzony jako przewinienie dyscyplinarne. Uznano, że organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, właściwie przeanalizował okoliczności sprawy i przyjął, iż K. T. nie ujawniła nowych okoliczności lub dowodów, mogących rzeczywiście uzasadniać jej uniewinnienie lub wymierzenie łagodniejszej kary. Umorzenie postępowania karnego pozostaje bez wpływu na przeprowadzone wówczas w sprawie postępowanie dyscyplinarne i wymierzoną w jego wyniku karę dyscyplinarną, ponieważ w żaden sposób nie podważa to faktu dokonania przez skarżącą samodzielnej poprawki na liście płac. Stan faktyczny nie uległ zmianie, pomimo że uległa zmianie jego ocena prawnokarna.
Skargę kasacyjną wniosła K. T., żądając uchylenia wyroku WSA w Warszawie, rozpoznania sprawy przez NSA oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucono naruszenie:
• art. 124k ust. 3 u.P.S.P., ponieważ bezpodstawnie uznano, że w przedmiotowej sprawie nie wyszły na jaw nowe okoliczności lub dowody, które mogą uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie łagodniejszej kary;
• art. 153 P.p.s.a., ponieważ niewłaściwie przyjęto, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wykonała zalecenia i wytyczne wynikające z orzeczeń sądowych i w sposób dostateczny oceniła, iż nie zaszły żadne nowe okoliczności, które byłyby podstawą do wznowienia postępowania. Tymczasem takie okoliczności miały miejsce, a Sąd I instancji uchylił się od oceny, czy powinny być one podstawą do wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
Podniesiono, że w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 349/11, dokonując oceny zarzutów zawartych we wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, wskazano, iż mogły one mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji tego jednak nie dostrzegł. WSA w Warszawie nie dostrzegł także, że postępowanie dyscyplinarne toczyło się w sposób sprzeczny z prawem, tym bardziej, że nie można przypisać K. T. zarzucanego czynu, ponieważ nie została wydana decyzja o przyznaniu jej równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Przyznano, że "być może skarżąca w sposób wykraczający poza jej uprawnienia służbowe dokonała korekty listy wypłaty świadczeń, przysługujących funkcjonariuszom PSP, ale jak okazało się, już po uprawomocnieniu orzeczeń dyscyplinarnych – to skarżąca słusznie dokonała korekty, bowiem kwestionowane świadczenie przysługiwało jej".
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Wskazać zatem należy konkretne przepisy prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd i uzasadnić swoje twierdzenia. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać powinien, jaka powinna być prawidłowa wykładnia zastosowanego przepisu prawa, bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po uznaniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.
Zarzutu, że Sąd I instancji nie wykonał zaleceń zawartych w prawomocnych wyrokach o sygn. akt: II SA/Wa 349/11, II SA/Wa 2805/11, nie można uznać za słuszny. Przypomnieć należy, że w obu tych orzeczeniach nakazano Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP dokonanie oceny, czy podnoszone przez K. T. fakty mogły mieć wpływ na wymiar orzeczonej kary. Sąd I instancji, kierując się tymi wytycznymi, dokonał oceny postanowienia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] października 2012 r., wskazując, że organ dokonał takiej oceny, a podnoszone przez K. T. argumenty nie pozwalają na przyjęcie, iż przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania nowe fakty i dowody mogą stanowić podstawę jej uniewinnienia lub wymierzenia łagodniejszej kary dyscyplinarnej. Nie podważają one bowiem ani bezprawności popełnionego czynu, ani nie wpływają na wymiar orzeczonej kary. Podkreślić również należy, że, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 349/11 nie nakazano organom administracji przyjęcia, iż postanowienie Prokuratora Wojewódzkiego w O., umarzające postępowanie, pozwala na uznanie bezprawności toczącego się postępowania dyscyplinarnego, a więc stanowi bezwzględną podstawę wznowienia zakończonego postępowania dyscyplinarnego. W przedmiotowym wyroku nakazano organom jedynie ocenę postanowień Prokuratora Wojewódzkiego w O. pod kątem zastosowania art. 124k ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1340 ze zm., dalej: u.P.S.P.).
Podkreślić należy, że również zarzut naruszenia art. 124k ust. 3 u.P.S.P. jest nieuzasadniony. Zgodnie z powołanym przepisem wznowienie postępowania dyscyplinarnego na korzyść ukaranego może nastąpić, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności lub dowody, które mogą uzasadniać uniewinnienie lub wymierzenie kary łagodniejszej. Oznacza to, że dla wznowienia postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 124k ust. 3 u.P.S.P. konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek: pojawiły się nowe, nieznane dotychczas organowi lub stronie okoliczności lub środki dowodowe oraz jednocześnie te nowe okoliczności lub dowody podważają dotychczasowe ustalenia postępowania dyscyplinarnego w taki sposób, iż prowadzą do uniewinnienia strony lub wymierzenia kary łagodniejszej.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że zapadłe w dniach [...] kwietnia 1996 r. i [...] stycznia 1997 r. postanowienia Prokuratora Wojewódzkiego w O., wyrok NSA z dnia 30 października 1995 r., sygn. akt SAB 49/95 oraz decyzja Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] stycznia 2000 r. nie były znane organom orzekającym w sprawie, ponieważ postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko K. T. zakończyło się ostatecznym orzeczeniem Komendanta Głównego PSP z dnia [...] października 2010 r.
Nie spełniona została jednak druga przesłanka pozwalająca na wznowienie postępowania dyscyplinarnego, tj. uzasadnienie, że nowe dowody pozawalają na przyjęcie, iż dotychczasowe ustalenia postępowania dyscyplinarnego mogą stanowić podstawę uznania, że K. T. mogłaby zostać uniewinniona lub można byłoby wymierzyć jej łagodniejszą karę. Podnieść należy, że odpowiedzialność dyscyplinarna ma odmienny charakter niż odpowiedzialność karna. Przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym chronią prawidłowość wykonywania zadań przez określoną formację mundurową, a więc ich zakres jest inny, niż przepisów karnych określających czyny, które, ze względu na społeczną szkodliwość, podlegają ściganiu. Jedynie w przypadku, gdy podstawą ukarania był czyn, będący jednocześnie przestępstwem lub wykroczeniem, orzeczenie o uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania z przyczyn innych niż upływ terminu przedawnienia lub amnestia, mogą być podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 124k ust. 3 u.P.S.P. W sprawie, co należy szczególnie podkreślić, podstawą wymierzenia kary dyscyplinarnej K. T. nie było popełnienie przez nią przestępstwa, ale bezprawne działanie, polegające na nieuprawnionym wypłaceniu sobie dodatku za remont mieszkania. Sąd I instancji słusznie zatem uznał, że przedstawione przez K. T. nowe dowody i okoliczności sprawy nie mogą stanowić podstawy wznowienie toczącego się przeciwko niej postępowania dyscyplinarnego.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.