Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 588/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: 1. wymierzył Wójtowi Gminy Niemce grzywnę w kwocie 1000 zł;
2. przyznał adwokatowi A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł należnego podatku od towarów i usług.
Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 58/02 (dalej wyrok z 17 kwietnia 2003 r.) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie - uwzględniając skargę Z. W. (dalej skarżący) na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej - zobowiązał Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach do wydania w terminie 1 miesiąca od doręczenia odpisu decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Z akt sprawy II SAB/Lu 58/02 (k.
- 24) wynika, że odpis wyrok z 17 kwietnia 2003 r. z uzasadnieniem doręczono Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach dnia 18 czerwca 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 484/07 (dalej wyrok z 11 października 2007 r.) wymierzył Wójtowi Gminy Niemce grzywnę w kwocie 100 zł za niewykonanie wyroku z 17 kwietnia 2003 r.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. skarżący wezwał Wójta Gminy Niemce (dalej Wójt) do wykonania obowiązku nałożonego wyrokiem z 17 kwietnia 2003 r.
W dniu 2 czerwca 2014 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wymierzenie Wójtowi grzywny za niewykonanie wyroku z 17 kwietnia 2003 r.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach – działając z upoważnienia Wójta Gminy Niemce – wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wskazał, że grzywna została już uiszczona przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Niemcach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 154 § 1 i art. 250 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku II SA/Lu 588/14.
W ocenie Sądu I instancji zasadnym jest ponowne wymierzenie Wójtowi grzywny zgodnie z art. 154 § 1 ppsa. Wojewódzki Sąd wskazał, że zwłoka w wykonaniu wyroku z 17 kwietnia 2003 r., trwa już blisko 12 lat. Uprzednio wymierzona grzywna w kwocie 100 zł nie była wystarczająca dla usunięcia trwającej w tym zakresie bezczynności organu.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Wójt Gminy Niemce, reprezentowany przez r. pr. D. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 154 § 1 i 6 ppsa przez wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Niemce w kwocie 1000 zł w sytuacji, gdy organ wykonał wyrok NSA z 17 kwietnia 2003 r. II SAB/Lu 58/02 i wydał decyzję z dnia 7 listopada 2014 r. nr OPS.82.1096.47.2014 (dalej decyzja z 7 listopada 2014 r.). Zarzucił, że wymierzona grzywna jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do naruszenia przez organ przepisów postępowania, w sytuacji gdy z wnioskodawcą nie ma żadnej współpracy przy rozpatrywaniu jego wniosków o pomoc społeczną.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Autor skargi kasacyjnej błędnie wskazał jako podstawy kasacyjne "art. 174 pkt 1 i 2 ppsa" (s. 1 skargi kasacyjnej), mimo że zarzut naruszenia art. 154 § 1 i 6 ppsa mieści się w istocie w pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa).
Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 154 § 1 ppsa, choć jest zawarty w ustawie procesowej, ma charakter prawnomaterialny (wyrok NSA z 26.4.2006 r., II GSK 35/06, Lex 209715) i stanowi on podstawę skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 ppsa (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym LexisNexis 2010 s. 222 i przypis 20); wyrok NSA z: 19.7.2013 r., I OSK 2275/12, Lex 1557173; 4.4.2013 r., I OSK 2673/12, Lex 1336366; 1.10.2010 r., I OSK 1167/10, Lex 744946). Orzekając reformatoryjnie wyrokiem z 27.9.2013 r., II OSK 1153/13, Lex 1512274, w trybie art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że także art. 154 § 2 i 6 ppsa zawierają normy materialnoprawne, umożliwiające sądowi kasacyjnemu wymierzenie organowi grzywny, bowiem stosunek materialnoprawny określa nie tylko norma pozwalająca na wymierzenie grzywny, ale i norma pozwalająca określić wysokość wymierzonej grzywny.
Zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 154 § 1 i 6 ppsa okazał się nieusprawiedliwiony. Kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy jest, czy Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 154 § 1 ppsa. W zakresie normatywnym, istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym strona, po uprzednim wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (art. 154 § 1 ppsa). Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki pozytywne zastosowania art. 154 § 1 ppsa. W doktrynie trafnie wskazuje się, że zastosowanie środków przewidzianych w art. 154 § 1 i 2 ppsa może mieć miejsce w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym akt. Istnienie bezczynności organu po wydaniu wyroku uchylającym zaskarżony uprzednio akt, oceniane z punktu widzenia dochowania wymogów art. 35 § 3 i 5 kpa, mają charakter merytorycznych, uzasadniających wymierzenie grzywny bądź odstąpienia od jej wymierzenia.
Jeżeli sąd nie określił terminu podjęcia czynności, w sprawie mają zastosowanie terminy ustawowe do załatwiania sprawy (bez zbędnej zwłoki, nie później nie z w ciągu miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych - w ciągu dwu miesięcy). Termin ustawowy należy liczyć od dnia doręczenia akt organowi (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, uw. 2, 4, 5, 6 do art. 154).
Wydanie decyzji z dnia 7 listopada 2014 r. – 5 miesięcy i 5 dni po wniesieniu skargi oraz ponad 11 lat i pięć miesięcy po dniu doręczenia Kierownikowi GOPS odpisu wyroku z 17 kwietnia 2003 r. wraz z uzasadnieniem – nie mogło prowadzić do oddalenia skargi.
Grzywna w kwocie 1000 zł jest adekwatna do naruszenia prawa przez Wójta, który wykonał wyrok z 17 kwietnia 2003 r. po upływie ponad 11 lat i 5 miesięcy po dniu doręczenia Kierownikowi GOPS odpisu wyroku z 17 kwietnia 2003 r. wraz z uzasadnieniem. Za wymierzeniem grzywny w tej wysokości przemawiało to, że wymierzenie Wójtowi grzywny w kwocie 100 zł prawomocnym wyrokiem z 11 października 2007 r., nie wpłynęło na wykonanie wyroku z 17 kwietnia 2003 r. przez dalsze ponad 6 lat.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie wniosek wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.