Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 710/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono R. K. umorzenia należności w kwocie 400 zł z odsetkami, wypłaconej jako świadczenie z funduszu alimentacyjnego w dniach od 1 września 2010 r. do 30 września 2010 r. na rzecz K. K.. Organy uznały, iż sytuacja R. K. – przebywanie w areszcie śledczym, niezatrudnienie na terenie jednostki, brak dochodów, dobre zdrowie, koniec kary przypadający na dzień 25 kwietnia 2014 r. – nie jest wystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie, zaś strona jest w wieku aktywności zawodowej, zatem ma szansę po wyjściu na wolność na znalezienie zatrudnienia. W postępowaniu administracyjnym i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. K. podnosił, iż nigdy nie pracował w trakcie wykonywania kary, a ponadto wskazywał, iż Sąd Okręgowy w Łodzi, wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...], z uwagi na ciężką sytuację majątkową i życiową strony.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów co do tego, iż sytuacja skarżącego nie wypełnia przesłanek art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Działając w ramach uznania administracyjnego, gdyż takie uprawnienie daje ten przepis, organy ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyciągnęły wniosek odpowiadający temu stanowi – stwierdził Sąd, dodając, że sytuacja skarżącego wynika z jego postępowania, a nie okoliczności, na które nie miał wpływu. Nadto skarżący po zakończeniu kary będzie miał możliwość podjęcia pracy. Sąd podkreślił też, iż kwestia uchylenia orzeczenia Sądu Rejonowego pozostaje bez wpływu na przedmiotową sprawę, bowiem Sąd I instancji nie badał zasadności przyznania świadczenia. Kwestia ta mogłaby być rozpoznana jedynie w postępowaniu dotyczącym wyeliminowania z obrotu prawnego
Reprezentowany przez adwokata z urzędu, R. K.. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na braku ustalenia faktycznej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, w sytuacji, gdy istnieją przesłanki dla umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego,
- 2. art. 141 § 4 P.p.s.a., także w związku z art. 8 i art. 9 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegającym na niewyjaśnieniu w sposób dostateczny i prawidłowy stanu faktycznego, w szczególności sytuacji rodzinnej skarżącego,
- 3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny lakonicznej oraz brak wyczerpującej oceny zebranego materiału dowodowego i istniejących w sprawie wątpliwości, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- 4. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie co do jednego tylko aspektu sprawy i brak odniesienia się do wszystkich aspektów rozstrzygnięć wydawanych w sprawie i tym samym dokonanie niepełnej oceny legalności wydawanych w sprawie decyzji, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył przepisów w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, i w tym celu organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Podkreślenia wymaga, iż przywołany przepis nakłada na organ wierzyciela obowiązek wydania wobec dłużnika alimentacyjnego decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, jeżeli wypłata tych świadczeń nastąpiła na podstawie uprzedniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy osobie uprawnionej. Dopóki zatem decyzja o przyznaniu pomocy w tym zakresie nie zostanie wzruszona, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Z treści art. 27 ust. 1 wynika obowiązek zwrotu przez dłużnika tych świadczeń alimentacyjnych, które zostały wypłacone osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego.
Natomiast w art. 27 ust. 2 określono termin i tryb zrealizowania przez dłużnika ustawowego obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia, poprzez wydanie przez właściwy organ decyzji konkretyzującej ten obowiązek po ustaleniu zaistnienia okoliczności określonych w art. 27 ust. 1 i 2.
Podkreślenia wymaga też, iż umorzenie należności alimentacyjnych, wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki nastąpić może w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do niego organ może umorzyć, na wniosek dłużnika, jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Rozstrzygnięcia organów na podstawie tego przepisu są wydawane w ramach uznania administracyjnego, jak to podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny, a oznacza to nie całkowitą dowolność w rozpoznaniu sprawy, ale oparcie go na zebranym i ustalonym, w sposób przewidziany zasadami art. 7 K.p.a., tj. prawdy obiektywnej, materiale dowodowym. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że organy nie uchybiły tej zasadzie prowadząc postępowanie, a wyciągnięty wniosek nie jest sprzeczny ze stanem sprawy.
R. K.. ma dług w funduszu alimentacyjnym, którego nie może spłacić, bowiem przebywa w areszcie, gdzie nie może znaleźć zatrudnienia. Jednak trudno nie zgodzić się z oceną, że taka sytuacja nie jest wynikiem warunków obiektywnych. Wziąć należy pod uwagę i to, jak to uczyniły organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny, że jest on człowiekiem w pełni sił zawodowych. Uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, o czym mówi art. 30 ust. 2 wyżej cyt. ustawy, to właśnie wzięcie pod uwagę i takich okoliczności. W sytuacji jaka ma miejsce w sprawie nie można nie zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Nadto negatywne rozpoznanie obecnego wniosku nie wyklucza składania następnych.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.