Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt: II SA/Rz 12/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę G.D. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości.
Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej G.D., w której wskazano, że istotą sporu jest ustalenie czy umowa cesji wierzytelności powstałej na gruncie przepisów prawa administracyjnego daje legitymację do skutecznego domagania się ustalenia odszkodowania za ograniczenie własności nieruchomości aktualnemu właścicielowi, który nie był jej właścicielem w chwili ograniczenia prawa. Nie zgadzając się ze zdaniem Sądu, który opowiedział się za możliwością przyznania odszkodowania tylko na rzecz osoby, która została wywłaszczona, skarżący kasacyjnie podniósł, że roszczenie o odszkodowanie stanowi odpowiedź na władczą ingerencję państwa w prawo własności, a z uwagi na majątkowy charakter tego roszczenia - może być ono zbywalne. Roszczenie o odszkodowanie, które zaczęło przysługiwać w momencie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej posadowienia na nieruchomości skarżącego urządzeń przesyłowych nie zostało zrealizowane przez poprzedniego właściciela działki, a odmowa wszczęcia postępowania przez organ I i II instancji tworzy stan faktyczny, w którym władcze działanie administracji powoduje całkowity brak możliwości uzyskania słusznej rekompensaty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Unormowanie powyższe daje zatem możliwość zawieszenia postępowania w przypadku zaistnienia tzw. zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego). Takie zagadnienie występuje wtedy, gdy uprzednie rozstrzygnięcie określonej kwestii, która występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia.
W związku z zaistniałymi rozbieżnościami w orzecznictwie, w którym przyjmowano kryterium charakteru roszczenia odszkodowawczego: jako podmiotowego - związanego tylko z osobą, która doznała uszczerbku w zakresie przysługujących uprawnień właścicielskich do nieruchomości albo przedmiotowego - związanego z nieruchomością, na której wybudowano urządzenia liniowe infrastruktury technicznej powodujące uszczuplenie uprawnień właścicielskich w korzystaniu z tej nieruchomości przez jej każdoczesnego właściciela, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przedstawiono na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.) oraz na podstawie art. 264 § 2 i 3 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) wniosek o podjęcie uchwały wyjaśniającej:
- 1) Czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości?
- 2) Czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) również na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości?
Wniosek o podjęcie uchwały abstrakcyjnej został zarejestrowany pod sygn. akt I OPS 1/20.
Rozstrzygnięcie powyższych wątpliwości w drodze uchwały będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ze skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu udzielenia odpowiedzi na zagadnienie prawne w sprawie I OPS 1/20.