Uzasadnienie
Zarządzeniem z 26 października 2023 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), sprawę o sygn. akt I OSK 2304/23. Termin posiedzenia wyznaczono na 16 stycznia 2024 r.
Do składu orzekającego powołano sędziego NSA Karola Kiczkę (przewodniczący), sędziego NSA Piotra Przybysza oraz sędziego delegowanego WSA Annę Wesołowską (sprawozdawca).
Pismami z 29 listopada 2023 r. A. B., A. B. i W. B. (dalej również: "wnioskodawcy", "skarżący kasacyjnie") złożyli wnioski o wyłączenie ze składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie o sygn. akt I OSK 2304/23: sędziego NSA Piotra Przybysza i sędziego NSA Karola Kiczki. Jako podstawę żądania wskazali wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt C-585/18, C-624/18 i C-625/18 oraz uchwałę pełnego składu Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, podnosząc jednocześnie, że w ich ocenie, cyt.: "(...) zachodzą wątpliwości co do bezstronności i niezależności tak wyłonionego składu sędziowskiego." Złożone pisma są tożsame treściowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek skarżących o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów wyznaczonych do rozpoznania niniejszej sprawy podlegał odrzuceniu z przyczyn formalnych.
Zgodnie z art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej: "pusa"), "dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy." Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 pusa), składany w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę (art. 5 § 4 zdanie pierwsze). Istotnym jest, że do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny stosuje się art. 175 ppsa (art. 5a § 4 zdanie czwarte).
Norma art. 175 ppsa wprowadza tzw. "przymus adwokacko – radcowski", a więc obowiązek sporządzenia ww. wniosku przez adwokata lub radcę prawnego lub inny z podmiotów określonych w tym przepisie. Kolejne wymogi formalne wniosku wymieniono w art. 5a § 5 pusa, a w przypadku ich niespełnienia przewidziano, że wniosek taki podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny (art. 5a § 6 pusa).
Analiza przywołanych powyżej norm prawa wskazuje, że ustawodawca nie przewidział możliwości skutecznego złożenia wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z pominięciem unormowania z art. 175 ppsa.
W okolicznościach niniejszej sprawy, wnioski skarżących o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy ze skargi kasacyjnej, a więc w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zostały sporządzone osobiście, bez jednoczesnego wykazania, że są oni podmiotami uprawnionymi do sporządzenia takiego pisma (wymienionym w art. 175 ppsa). W świetle powyższego wnioski takie, jako niedopuszczalne podlegały odrzuceniu, jako sporządzone przez podmioty do tego nieuprawnione.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 5a § 6 i § 18 pusa w zw. z art. 197 § 1 oraz art. 16 § 2 ppsa, postanowił, jak w sentencji.