Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - 1. stwierdził bezczynność organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. przyznał skarżącej od organu kwotę 4.000 zł, 3. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, 4. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotów kosztów postępowania.
. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Wojewoda [...] orzekł o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej p.n. "Budowa Regionalnej Drogi R.", nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie, pismem z 7 października 2018 r. organ powiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, położoną w R., obręb M., k.m. 1, oznaczoną jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], powstałe z podziału działek stanowiących własność skarżącej I. C., a objęte powyższą decyzją. Pismem tym organ jednocześnie wezwał strony o udzielenie informacji co do ewentualnego wydania nieruchomości i rozpoczęcia robót budowlanych w terminie 21 dni oraz poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do 28 lutego 2019 r.
Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. organ powołał rzeczoznawcę majątkowego dla ustalenia odszkodowania za szereg nieruchomości, objętych powyższą decyzją. Następnie, pismem z 31 grudnia 2018 r. organ poinformował strony o sporządzeniu w dniu 8 grudnia 2018 r. operatu szacunkowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 14 dni. Do uwag stron rzeczoznawca ustosunkowała się pismem z 19 lutego 2019 r. Organ powiadomił strony o uzupełnieniu materiału dowodowego, a następnie decyzją z [...] lutego 2019 r. orzekł o ustaleniu na rzecz skarżącej odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w wysokości 289 704 zł.
W odrębnym postępowaniu, dotyczącym działki nr [...] objętej decyzją zrid, pismem z 9 listopada 2018 r. organ powiadomił o wszczęciu postępowania odszkodowawczego i wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do 28 lutego 2019 r. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. organ powołał rzeczoznawcę majątkowego w sprawie ustalenia odszkodowania. Żądany operat wpłynął do organu w 14 grudnia 2018 r. Pismem z stycznia 2019 r. organ powiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgłoszenia uwag w terminie 14 dni, a następnie decyzją z [...] lutego 2019 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz skarżącej za przedmiotową działkę w wysokości 258 995 zł.
W obu tych postępowaniach skarżąca wniosła ponaglenia na niezałatwienie sprawy pismem z dnia 9 listopada 2018 r. Odrębnymi postanowieniami z [...] grudnia 2018 r. i [...] grudnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania.
W tym stanie rzeczy skarżąca pismem z dnia 15 stycznia 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 31 stycznia 2019 r. wniosła skargę na bezczynność organu, domagając się zobowiązania go do zakończenia postępowania, przyznania jej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że dopiero 20 i 28 listopada 2018 r. zostało jej doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania odszkodowawczego, o co wnioskowała 29 października 2018 r., a następnie 9 listopada 2018 r. złożyła ponaglenie. Jej zdaniem, organ nie wszczynając postępowań przez okres ponad 4 miesięcy od wydania decyzji zrid, a następnie w sposób nieuprawniony przedłużając terminy załatwienia spraw do 28 lutego 2019 r., już na wstępie opóźnił ustalenie i wypłatę należnego jej odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na złożoność sprawy i potrzebę podejmowania wielu czynności, także przed wysłaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, polegających m.in. na ustaleniu nr ksiąg wieczystych, złożeniu stosownych wniosków o odpisy tych ksiąg i pozyskaniu danych adresowych właścicieli. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało mylnie datowane na 7 października 2018 r. (zamiast 7 listopada 2018 r.). Organ przedstawił też przebieg postępowania i omówił podejmowane czynności.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku przypomniał, że jej wniesienie zostało poprzedzone ponagleniem do organu II instancji w trybie art. 37 § 1 K.p.a., który dwoma odrębnymi postanowieniami, uznał je za nieuzasadnione. Stanowiska tego nie podzielił Sąd I instancji. Wskazał, że art. 12 ust. 4g tzw. specustawy drogowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474), wyznacza organowi 60-dniowy termin do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, który liczony jest od dnia wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Zatem w niniejszej sprawie ustawowy termin upłynął w dniu 24 sierpnia 2018 r., skoro decyzja została wydana w dniu [...] czerwca 2018 r. z nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednak w tym terminie nie tylko nie zapadła decyzja, ustalająca odszkodowanie, lecz nawet nie wszczęto z urzędu postępowania w tej sprawie. Zawiadomienia o wszczęciu dwóch odrębnych postępowań co do poszczególnych działek wysłano skarżącej dopiero w dniach 14 listopada i 4 grudnia 2018 r. Zawiadomienia te były konsekwencją interwencji skarżącej, która pismem z daty wpływu do organu w dniu 5 listopada 2018 r. domagała się wszczęcia postępowania. Oznacza to, że od daty wydania decyzji zrid do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tego tytułu upłynęło około 5 miesięcy.
Sąd I instancji stwierdził, że aczkolwiek dalszy przebieg postępowania należy ocenić za sprawny i postępowania te zakończono decyzjami, to jednak obie decyzje wydano już po wniesieniu w dniu 31 stycznia 2019 r. skargi do sądu na bezczynność organu. Taki stan rzeczy oznacza, że bezczynność organu ustała przed rozpoznaniem sprawy sądowoadministracyjnej, lecz istniała w dacie jej wniesienia. Zatem bezprzedmiotowe było jedynie wydanie przez sąd orzeczenia zobowiązującego organ do wydania aktu w trybie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Nie oznacza to jednak bezprzedmiotowości postępowania sądowego w pozostałym zakresie. Zdaniem Sądu I instancji, znaczny upływ czasu od daty wydania decyzji zrid do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania (ok. 5 miesięcy), musi być kwalifikowany jako rażące naruszenie prawa.
Wyjaśnienia organu, zawarte w odpowiedzi na skargę co do przyczyn zwłoki, należy uznać za nieusprawiedliwione zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. Wymienione przez organ czynności nie są ani pracochłonne, ani też organ nie powiadomił strony o zaistniałych przeszkodach. Dopiero po interwencji skarżącej wszczęto postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu I instancji, rażące naruszenie art. 12 ust. 4 g specustawy drogowej, uzasadniało też przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienie za sposób prowadzenia postępowania. Mając na uwadze okres bezczynności (ok. 5 miesięcy) oraz wysokość przyznanego odszkodowania (łącznie ok. 548 699 zł), Sąd I instancji jako uzasadnione uznał przyznanie skarżącej kwoty 4 000 zł, czyli 1 tys. miesięcznie oraz ok. 1% odszkodowania i ok. 1-miesięcznego przeciętnego wynagrodzenia. Z uwagi na ustanie bezczynności organu po wniesieniu skargi, sąd działając z urzędu nie dopatrzył się konieczności jego dyscyplinowania poprzez wymierzenie grzywny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda [...] zaskarżając go w części, tj. co do pkt 1, 2 i 4. Orzeczeniu Sądu I instancji organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- 1) art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej w zw. z art. 35 § 5 K.p.a. poprzez przyjęcie, że organ dopuścił się bezczynności podczas gdy stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje, że organ podejmował określone czynności terminowo;
- 2) art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej w zw. z art. 35 § 5 K.p.a. poprzez przyjęcie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje, że organ podejmował czynności zmierzające do wydania czynności, nie opóźniał celowo prowadzonego postępowania, a tym samym nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa;
- 3) art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ wykonywał wiele czynności mających na celu ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego, co musiało nastąpić przed formalnym wysłaniem zawiadomień o wszczęciu postępowania;
- 4) art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. poprzez zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej, w sytuacji gdy nie udowodniła ona, a nawet nie uprawdopodobniła zakresu poniesionej szkody.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie w całości skargi na bezczynność, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a w każdym przypadku - o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że Przewodniczący Wydziału I w Izbie Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołując się na art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842, dalej: uCOVID-19), zarządzeniem z 7 kwietnia 2021 r. skierował sprawę na posiedzenie niejawne, z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku.
W związku z tym, strony postępowania zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej. Ponadto pouczono strony, że mają prawo w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: P.p.s.a. – NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całej rozciągłości ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną Sądu I instancji. Wykładnia oraz zastosowanie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. na tle ustalonego prawidłowo stanu faktycznego sprawy nie budzą wątpliwości.
W niniejszej sprawie Wojewodę [...] obowiązywały terminy załatwienia sprawy odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości określone w przepisach szczególnych, tj. w art. 12 ust. 4g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204). Zgodnie z przywołanym przepisem, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. W analizowanym przypadku decyzja zird z nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności została wydana [...] czerwca 2018 r., stąd ustawowy termin załatwienia sprawy odszkodowawczej upływał z dniem 24 sierpnia 2018 r. Organ wydał zaś decyzję ustalającą odszkodowanie dopiero w dniu [...] grudnia 2016 r. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że postępowanie w przedmiocie ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości jest postępowaniem skomplikowanym, wymagającym wiedzy specjalistycznej, a przez to w zdecydowanej większości przypadków postępowaniem długoterminowym.
Na długość załatwienia tego rodzaju spraw niewątpliwie wpływa też konieczność uzyskania operatu szacunkowego, którego przygotowanie wymaga określnego czasu. Jednakże w niniejszej sprawie to nie te okoliczności spowodowały niezałatwienie sprawy w terminie. Przekroczenie ustawowego terminu 60 dni spowodowała oczywista, kilkumiesięczna zwłoka organu we wszczęciu postępowania administracyjnego w celu ustalenia odszkodowania. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienia o wszczęciu dwóch odrębnych postępowań co do poszczególnych działek wysłano skarżącej dopiero 14 listopada i 4 grudnia 2018 r. a więc po prawie 5 miesiącach od wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] czerwca 2018 r. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji zawiadomienia te były konsekwencją interwencji skarżącej, która pismem z dnia 29 października 2018 r. domagała się wszczęcia postępowania. Brak w tym zakresie jakichkolwiek czynności procesowych niewątpliwie świadczy o bezczynności organu we wstępnej fazie sprawy.
Takiej oceny nie zmienia powoływanie się przez organ na prowadzenie czynności wyjaśniających, które miały na celu m.in. ustalenie numerów ksiąg wieczystych, złożeniu stosownych wniosków o odpisy tych ksiąg i pozyskaniu danych adresowych właścicieli. Należy bowiem mieć na uwadze, że właściwym do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie jest ten sam organ, który orzekał o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Na etapie wydawania decyzji zird Wojewoda dysponował podstawowymi danymi konkretyzującymi przejmowane nieruchomości i ich właścicieli. W tych warunkach ustalenie numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości a następnie stosownych odpisów z tych ksiąg nie mogło nastręczać większych trudności i powinno nastąpić niezwłocznie. Także fakt znacznej ilości spraw jakie prowadzi Wojewoda na podstawie tej konkretnej decyzji zird nie może być usprawiedliwieniem tak poważnego opóźnienia we wszczęciu postępowania w indywidualnej sprawie o ustalenie odszkodowania.
W świetle powyższego Sąd I instancji miał pełne podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w kontrolowanej sprawie, a także do uznania, że stwierdzoną bezczynność organu cechował rażący charakter. Na taką ocenę stanu bezczynności miała wpływ blisko 5-miesięczna zwłoka organu we wszczęciu postępowania o ustalenie odszkodowania, w sytuacji gdy termin ustawowy dla końcowego jej załatwienia wynosił 60 dni. Organ nie podejmował w tym czasie działań usprawiedliwiających taką zwłokę w załatwieniu sprawy, zaś pierwsze i zupełnie podstawowe czynności podjął dopiero w wyniku interwencji I. C.. Jak już oceniono powyżej, argumentacja organu wskazująca na konieczność podjęcia czynności zmierzających do określenia nieruchomości stanowiącej przedmiot konkretnego postępowania odszkodowawczego oraz znaczną ilość spraw do załatwienia w ramach wydanej decyzji zird nie była przekonująca, a tym samym nie stanowiła wystarczającego usprawiedliwienia dla tak długiego okresu zupełnej bezczynności organu we wszczęciu postępowania odszkodowawczego.
Sytuacja, w której obywatel czeka tak długo na jakiekolwiek działanie organu administracji publicznej w sprawie dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy wynikające z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, w sposób oczywisty narusza również zasadę szybkości postępowania wynikającą z art. 12 K.p.a.
W konsekwencji powyższego zarzuty naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej w zw. z art. 35 § 5 K.p.a. oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 4g specustawy drogowej w zw. z art. 35 § 5 K.p.a. i art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a., należało uznać za niezasadne.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Decyzja o zastosowaniu bądź odmowie zastosowania konkretnego środka (grzywny, sumy pieniężnej albo obu tych środków łącznie) należy do sądu administracyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie środki te pełnią i cele, jakim mają służyć. I tak – przyjmuje się, że grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym mającym zdyscyplinować organ, natomiast suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2230/17).
Można zatem przyjąć, że sąd administracyjny, który stwierdził w wyroku, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, może odstąpić od przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jeżeli strona wystąpiła z takim wnioskiem, tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach (zob. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 360/18). Ponieważ w niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie jej sumy pieniężnej, a jednocześnie stwierdzone zostało, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to – mając na uwadze funkcje tego środka, o czym była już wyżej mowa – nie można uznać, aby przyznanie w okolicznościach tej sprawy sumy pieniężnej odbyło się z naruszeniem art. 149 § 2 P.p.s.a.
Przyznając skarżącej sumę pieniężną w wysokości 4000 zł Sąd I instancji prawidłowo wziął pod uwagę, że ma ona stanowić pewnego rodzaju rekompensatę z tytułu wadliwości działania organu, a nie odszkodowanie za ewentualnie poniesioną przez wnioskodawczynię szkodę. Bez znaczenia więc pozostaje czy niewydanie decyzji w ustawowym terminie spowodowało szczególną wymierną materialnie dolegliwość dla wnioskodawczyni. Uzyskanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość niewątpliwie stanowiło dla skarżącej istotną kwestię dotyczącą jej interesów majątkowych. Przyznana suma pieniężna stanowiła zaś rekompensatę za długi czas oczekiwania na załatwienie sprawy odszkodowawczej. Zasądzona kwota mieściła się w ustawowych granicach. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2018 r. (M.P. z 2019 r. poz. 154) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2018 r. wyniosło 4 585,03 zł, co oznacza, iż górna granica sumy pieniężnej możliwej do zasądzenia na rzecz skarżącej wynosiła 22 925,15 zł.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.