Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 232/07, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. W. i J. W., reprezentowanych przez radcę prawnego R. F., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1386/05, oddalającego skargę tych samych skarżących na decyzję Ministra Infrastruktury w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2008 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zastępowany przez radcę prawnego I. P. – Z., wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści powyższego wyroku. Organ zauważył, iż Sąd w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że orzekanie o wywłaszczeniu po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie znajdowało uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Po zrealizowaniu celu wywłaszczenia w 1999 r., tj. po wybudowaniu drogi krajowej, prowadzenie postępowania, które kontynuowano na skutek uchylenia decyzji o wywłaszczeniu wyrokiem NSA – wydanie decyzji przez Wojewodę L. w dniu [...] było bezprzedmiotowe.
W ocenie uczestnika postępowania wątpliwości budzi to, czy:
- • prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe w świetle obowiązujących przepisów także w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte przed realizacją celu, a wybudowanie drogi nastąpiło po wszczęciu postępowania, w następstwie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości,
- • czy w ten sposób Sąd uznał, że poprzez wybudowanie drogi krajowej własność nieruchomości przeszła na Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Podstawą do tego mógłby być chociażby art. 2a ustawy o drogach publicznych,
- • w istocie bowiem poza wybudowaniem zarządca drogi publicznej obowiązany jest do utrzymania nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą oraz wykonywanie robót interwencyjnych, utrzymaniowych i zabezpieczających. Prowadzenie tych prac, aktualnie koniecznych, bez tytułu prawnego do nieruchomości jest w kontekście prawa budowlanego i możliwości uzyskania pozwolenia na budowę niemożliwe. Niewątpliwie wpłynie to na bezpieczeństwo na drodze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Przepis ten daje więc możliwość zwrócenia się do Sądu z wnioskiem o dokonanie wykładni orzeczenia, która może obejmować zarówno wyjaśnienie wątpliwości co do jego sentencji jak i również co do uzasadnienia.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się z wnioskiem o o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 232/07, którym oddalono skargę kasacyjną R. W. i J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1386/05, oddalającego skargę tych skarżących na decyzję Ministra Infrastruktury w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania.
Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż jedynie w części dotyczy on wątpliwości co do treści uzasadnienia wyroku. W pozostałej zaś części jest on w istocie próbą uzyskania od Sądu informacji co do dalszych kwestii związanych z problematyką wywłaszczenia nieruchomości pod budowę drogi, wykraczającą poza przedmiot tej sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie wykładni orzeczenia, które wydane zostało w postępowaniu kasacyjnym nie może zmierzać do wyjaśnienia nasuwających się stronie wątpliwości związanych szerzej z problematyką wywłaszczenia.
W przedmiotowej sprawie oddalona została przez Sąd I instancji skarga na decyzję organu jak i następnie skarga kasacyjna od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...], uchylająca decyzję Wojewody L. z dnia [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] i ustaleniu odszkodowania. Tym samym postępowanie administracyjne przekazane zostało organowi I instancji, który winien podjąć w tej sprawie decyzję.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż po zrealizowaniu celu wywłaszczenia w 1999 r. tj. po wybudowaniu drogi, prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego (w odniesieniu do prawa użytkowania wieczystego) i wydanie decyzji wywłaszczeniowej przez Wojewodę L. w dniu [...] było bezprzedmiotowe. Treść użytego w uzasadnieniu wyroku określenia "bezprzedmiotowe" należy – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – rozumieć jako konieczność zastosowania w takim przypadku zasad określonych w kodeksie cywilnym i uregulowania stanu prawnego nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnych.
Z chwilą zrealizowania inwestycji niecelowe stało się orzekanie o wywłaszczeniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, na której zrealizowano inwestycję, a na okoliczność tę nie miał wpływu fakt, iż nieruchomość ta objęta została decyzją o jej niezwłocznym zajęciu, która wydana została w celu ułatwienia realizacji inwestycji. W świetle powyższych okoliczności przyjąć należy, iż Wojewoda L. winien był umorzyć postępowanie toczące się w tej sprawie, jako bezprzedmiotowe wobec zrealizowania celu na jaki wywłaszczono prawo użytkowania wieczystego.
Pozostałe kwestie wykraczają poza ramy art. 158 powołanej ustawy.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 158 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.