Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2336/17

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi kasacyjnej, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez R. K. (dalej: "skarżący"), jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 92/17, którym oddalono jego skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie informacji publicznej.

Wyrok wydany został w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym.

W dniu [...] października 2016 r. do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wpłynął pisemny wniosek skarżącego o udostępnienie mu wydanych w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] września 2016 r., przez sędziego Sądu Rejonowego w [...] — K. K., wyroków w sprawie alimentów oraz postanowień kończących postępowanie w sprawach dotyczących ograniczenia władzy rodzicielskiej i uregulowania kontaktów z dzieckiem oraz wyroków i postanowień Sądu Okręgowego, w przypadku zaskarżenia tych wyroków lub postanowień. Jednocześnie wniósł o udostępnienie mu tej informacji w formie zeskanowanych i zanonimizowanych wyroków i postanowień wraz z uzasadnieniami, zapisanych na płycie CD lub DVD i przesłanie ich na adres wskazany we wniosku.

W odpowiedzi na wniosek, Prezes Sądu Rejonowego w [...], pismem z dnia [...] października 2016 r., poinformował wnioskodawcę, że pozyskanie żądanej informacji wymaga podjęcia i wykonania czynności połączonych z zaangażowaniem znacznej ilości osób, co powoduje, iż przedmiotowa informacja nabiera charakteru informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, ze zm.), dalej: u.d.i.p. Wezwał też stronę do wykazania, w terminie 14 dni, interesu publicznego dla uzyskania informacji publicznej, w tym przypadku informacji przetworzonej oraz do wykazania, że żądana informacja jest ważna dla dużego kręgu odbiorców i nie dotyczy tylko wnioskodawcy.

Jednocześnie pouczył wnioskodawcę, że brak wykazania w zakreślonym terminie szczególnie istotnego interesu publicznego oraz nieprzedstawienie informacji, do sprecyzowania której wnioskodawca został wezwany tym pismem, skutkować będzie wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W zakreślonym terminie, wnioskodawca tych okoliczności nie przedstawił.

W tych okolicznościach organ decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej, a w uzasadnieniu wskazał, iż wstępne ustalenia Sądu wykazały, że żądanie wnioskodawcy dotyczy przesłania około [...] orzeczeń wydanych tylko w I instancji w sprawach z rep. [...] o symbolach [...], z rep. Nsm o symbolach [...]. Do tego, jak podał, należy doliczyć sporządzone uzasadnienia oraz orzeczenia Sądu II instancji wraz z uzasadnieniami. Zaznaczył, że w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] września 2016 r. SSR K. K. sporządziła [...] uzasadnień orzeczeń z rep. [...]. Zgodził się przy tym z wnioskodawcą, że wyroki sądowe wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 pkt 4 lit. a u.d.i.p., jako że należą do kategorii "danych publicznych" w postaci dokumentów urzędowych, których "treść i postać" podlega udostępnieniu. Są one jednocześnie dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p.

Zaznaczył jednak, że żądanie dotyczy informacji publicznej przetworzonej, gdyż jej udzielenie wymaga wykonania wielu czynności połączonych z zaangażowaniem znacznej ilości środków osobowych, co z kolei — jak stwierdził — negatywnie wpłynęłoby na bieżące czynności wykonywane przez pracowników Sądu i zdezorganizowałoby pracę tego Sądu w zakresie wykonywania podstawowych zadań z zakresu sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Wskazał, że akta muszą być ściągnięte z archiwum, następnie wszystkie sprawy muszą być poddane analizie, albowiem przesłanie tak wielkiej ilości orzeczeń wraz z wielostronicowymi uzasadnieniami, wymaga szczegółowego zapoznania się z ich treścią i dokonania stosownej analizy pod kątem ustalenia, w jakim zakresie podlegają one udostępnieniu i anonimizacji. Wreszcie, pozyskane orzeczenia i uzasadnienia muszą zostać odpowiednio przygotowane poprzez pozbawienie ich danych, które umożliwiłyby identyfikację stron postępowania.

Proces anonimizacji jest procesem czasochłonnym, albowiem Sąd Rejonowy w [...] nie posiada programu do anonimizacji, który może być wykorzystany do przygotowania informacji publicznej. Nadto, anonimizacja musi być dokonana bardzo starannie, ze względu na potencjalne skutki ujawnienia informacji wrażliwych. Opracowanie informacji publicznej wymagałoby pracy szeregu pracowników przez okres kilku tygodni. Informacja prosta nabiera tu zatem charakteru informacji przetworzonej, gdyż udostępnienie tych orzeczeń musi być poprzedzone ich odpowiednim przygotowaniem, w tym pozbawieniem danych, a także usunięciem części (określonych fragmentów) uzasadnień, umożliwiających identyfikację poszczególnych osób, a to łączy się z przeprowadzeniem przez organ pewnych czynności analitycznych, a przede wszystkim intelektualnych. W tej sprawie wnioskodawca nie wykazał w zakreślonym terminie przesłanki interesu publicznego.

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa, na skutek podpisania jej przez osobę nieupoważnioną, tj. wiceprezesa Sądu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., Prezes Sądu Okręgowego w [...] decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy. Zgodził się też argumentacją organu I instancji. Potwierdził, że orzeczenia wydawane przez sąd niewątpliwie stanowią informację publiczną, o czym stanowi art. 6 ust. 1 pkt 4 tiret trzeci u.d.i.p. Niemniej, jeśli udostępnienie informacji publicznej wiąże się z koniecznością przetworzenia tejże informacji, możliwe jest wezwanie wnioskodawcy do wykazania, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., występowania po jego stronie szczególnie istotnego interesu publicznego, związanego z dostępem do informacji publicznej przetworzonej.

Skarżący w zakreślonym terminie nie wykazał, iż po jego stronie taki szczególnie istotny interes publiczny występuje. Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia prawa, polegającego na podpisaniu decyzji przez osobę do tego nieupoważnioną, uznał go za bezzasadny, stanowiący li tylko polemikę z aktualnie obowiązującym stanem prawnym. Zaakcentował, że zgodnie z art. 22b § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 23 ze zm.), prezesa Sądu zastępuje wiceprezes Sądu. Regulacja ta wskazuje, iż podmiot niebędący wszakże organem sądu — wiceprezes sądu — w zasadzie może wykonywać obowiązki prezesa.

Ponadto wskazał, że § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2316 ze zm., dalej: "Regulamin") wskazuje, że prezes sądu może powierzyć wiceprezesowi sądu wykonywanie czynności, o których mowa w § 34 ust. 1 Regulaminu, w tym w zakresie udzielania informacji publicznych (art. 34 ust. 1 pkt 10). W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w [...], fakt zastępowania Prezesa Sądu przez Wiceprezesa Sądu, winien być każdorazowo wprost zaakcentowany w decyzji administracyjnej wydawanej w danej instancji. Brak takiego wskazania mógł wynikać z oczywistej omyłki pisarskiej.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła rażące naruszenie prawa, przez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez osobę, która nie posiadała upoważnienia organu - Prezesa Sądu Rejonowego w [...]. W uzasadnieniu podkreślono, że decyzja podpisana przez osobę nieupoważnioną do jej wydania w imieniu organu dotknięta jest wadą nieważności, przy czym taką wadę decyzji kwalifikuje się jako naruszenie przepisów o właściwości. Kompetencja do wydawania decyzji przysługuje Prezesowi Sądu. W ramach dekoncentracji wewnętrznej zadań realizacja tej kompetencji, w imieniu i na rzecz organu, może zostać przekazana aparatowi pomocniczemu. Źródłem takiego umocowania do działania w imieniu i na odpowiedzialność organu może być ustawa (wraz z rozporządzeniem wykonawczym) bądź akt indywidualnego upoważnienia, o którym mowa w art. 268a K.p.a. W przedmiotowej sprawie Wiceprezes Sądu Rejonowego w [...], który wydał decyzję, nie dysponował upoważnieniem organu. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że upoważnienia takiego mieć nie musiał, bowiem wynika ono z art. 22b § 1 pkt 1 u.s.p.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i wskazano, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Prezes Sądu Rejonowego w [...], działając na podstawie art. 113 K.p.a. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w decyzji własnej z dnia [...] listopada 2016 r., przez sprostowanie oznaczenia organu na "Prezes Sądu Rejonowego w [...] zastępowany przez Wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...] – J. K.". Podniósł też, że udzielaniem informacji na wnioski kierowane w trybie przepisów u.d.i.p. może zajmować się z mocy § 34 ust. 3 Regulaminu - wiceprezes, zgodnie z powierzonymi mu obowiązkami.

Wskutek zażalenia złożonego od postanowienia prostującego decyzję podjętą w I instancji, zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił a w uzasadnieniu podniósł, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 21 § 1 pkt 2 u.s.p., a organy obu instancji odmówiły udzielenia informacji publicznej z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego.

W ocenie Sądu nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu zarzut braku umocowania do wydania zaskarżonej decyzji przez Wiceprezes Sądu Rejonowego w [...] w imieniu Prezes tegoż Sądu. Wiceprezes działała bowiem w imieniu i z upoważnienia Prezesa Sądu Rejonowego, który jest organem reprezentującym ten Sąd na zewnątrz. Zdaniem WSA, zakres umocowania – leżącego u podstaw dokonanej oceny – obejmuje rozpoznawanie przez Wiceprezesa Sądu wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w tym wydanie decyzji na podstawie art. 16 u.d.i.p. Potwierdza to oświadczenie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w postanowieniu o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] we własnej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., a utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. W postanowieniu tym organ wykazał, że rozpoznawanie wniosków w sprawach dotyczących udostępniania informacji publicznej w jego imieniu dokonuje wiceprezes.

Nadto z treści decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że decyzja, aczkolwiek podpisana przez wiceprezes Sądu Rejonowego w [...], jest wydana przez Prezesa Sądu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organy pierwszej i drugiej instancji właściwie zinterpretowały a następnie zastosowały wobec zgłoszonego żądania przepis art. 3 pkt 1 u.d.i.p. Prawidłowo uznano, że zakres i treść informacji żądanej przez skarżącego nakazywały uznać, że domagał się on udostępnienia informacji przetworzonej. W sytuacji, gdy wnioskodawca żąda dostępu do informacji przetworzonej, to winien on wykazać, że za udostępnieniem tej informacji przemawiają szczególnie istotne dla interesu publicznego względy. Informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, stanowi informację przetworzoną.

Sąd powołał się na orzecznictwo innych sądów administracyjnych, przyjmujące, że w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zorganizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w taki sposób, pomimo iż składała się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Uczynienie zadość wnioskowi strony wiązałoby się z dużym nakładem pracy, nie tylko polegającym na usuwaniu danych osobowych, czyli z tzw. anonimizacji, ale także z przygotowaniem żądanych orzeczeń do anonimizacji.

Sąd podkreślił, że aby wytworzyć żądaną przez skarżącego informację należałoby przeszukać archiwum Sądu, odnaleźć akta spraw według kryteriów wskazanych przez skarżącego, zapoznać się z wydanymi w nich orzeczeniami w celu wyodrębnienia danych osobowych i danych wrażliwych oraz ich zanonimizowania. Wymaga to od podmiotu publicznego jakim jest Sąd podjęcia zdecydowanie ponadstandardowych czynności, angażujących pracowników administracji sądowej, obejmujących szereg odpowiedzialnych i wymagających znacznego skupienia czynności technicznych oraz intelektualnych.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zarzucił:

1. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", w zw. z art. 7 i 77 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo niewyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym upoważnienia wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...] do wydawania decyzji;
2. - naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. na skutek niezajęcia stanowiska co do powyższej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
3. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 268a K.p.a., skutkujące niezastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. na skutek niezasadnego uznania, że wiceprezes Sądu Rejonowego w [...] posiadał uprawnienie do wydawania decyzji na podstawie art. 16 u.d.i.p., pomimo, że brak było odpowiedniego upoważnienia na piśmie;
4. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., na skutek uznania, że konieczność wyselekcjonowania i poddania anonimizacji orzeczeń jednego z sędziów stanowi, że żądana w tym zakresie informacja stanowi informację przetworzoną;
5. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 268a K.p.a. i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. na skutek uznania, że dopuszczalna jest konwalidacja decyzji wydanej bez prawidłowego upoważnienia.

Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej zawarto również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w aktach sprawy brak jest pisemnego upoważnienia dla wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...], który wydał decyzję w imieniu organu - Prezesa tego Sądu, a z pozostałych okoliczności i wyjaśnień organu wynika, że w dacie wydania decyzji upoważnienia tego nie było. Wydanie decyzji w imieniu organu przez osobę nieupoważnioną stanowi wadę decyzji, kwalifikująca ją jako dotkniętą wadą nieważności. Okoliczności tej nie wyjaśniły organy w toku postępowania odwoławczego i z tej przyczyny Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Sąd ten nie zajął też w uzasadnieniu wyraźnego stanowiska w tej kwestii, posługując się tylko argumentacją organów, chociaż ma to podstawowe znaczenie w kontekście brzmienia przepisu art. 268a K.p.a. Podniósł też, że konieczność wyselekcjonowania czy anonimizacji istniejących dokumentów nie czyni z nich informacji przetworzonej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podkreślił, że nieprawidłowością był jedynie brak oznaczenia w decyzji organu I instancji, że jest ona wydana z upoważnienia Prezesa Sądu, natomiast samo upoważnienie wynika z przepisów prawa – art. 22b § 1 u.s.p. Wiceprezes sądu nie jest pracownikiem prezesa sądu i regulacja art. 268a nie ma tu zastosowania. Przychylił się też do argumentacji Sądu I instancji odnośnie przetworzonego charakteru żądanej przez skarżącego dokumentacji.

W związku z tym, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSA i wsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, a zatem należało dokonać kontroli zaskarżonego wyroku jedynie pod kątem zgłoszonych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa.

Zarzuty skargi kasacyjnej należało podzielić na dwie grupy.

Pierwsza z nich, tj. zarzuty 1 i 2 podniesione w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania oraz 3 i 5 podniesione w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego odnoszą się w zasadzie do jednej tylko kwestii, a mianowicie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zweryfikowano prawidłowości umocowania osoby, która w imieniu organu wydała zaskarżoną decyzję administracyjną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut niewłaściwego umocowania do działania osoby pełniącej obowiązki wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...] nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Kwestia ta nie dotyczy bowiem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Pod pojęciem "sprawa administracyjna" powszechnie rozumie się bowiem sprawę powstałą wskutek żądania udzielenia jednostce uprawienia albo wszczęcia z urzędu postępowania bezpośrednio w celu ograniczenia, cofnięcia uprawnienia administracyjnego lub nałożenia, zwolnienia, ograniczenia lub rozszerzenia obowiązku administracyjnego.

Natomiast rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jest takie działanie organu administracji publicznej, które podejmowane jest bezpośrednio w celu wywołania skutku prawnego i wywołujące ten skutek przez bezpośrednie władcze ukształtowanie sytuacji prawnej jednostki. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem, nawet gdy żąda tego odwołująca się strona, zmieniać ani rodzaju sprawy ani rozszerzać jej zakresu pod względem przedmiotowym. Oznacza to, że w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. 11 Wydanie", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 513).

W sprawie kontrolowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ I instancji była sprawa dotycząca odmowy udzielenia skarżącemu informacji publicznej. Nie była przedmiotem rozstrzygnięcia kwestia prawidłowości powołania a w konsekwencji sprawa właściwego umocowania osoby pełniącej obowiązki wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...]. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażano już pogląd, że kwestia ewentualnej wadliwości samego aktu powierzenia obowiązków nie mogła być przedmiotem postępowania przed Sądem I instancji, który orzekał w granicach sprawy, określonych przez treść zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Zarzut nieprawidłowego powołania osoby, której powierzono pełnienie funkcji organu (tzw. piastuna funkcji organu) nie jest tożsamy z zarzutem naruszenia właściwości tego organu do wydania zaskarżonej decyzji.

Czym innym jest istnienie samego organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygania określonej kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, a czym innym to, czy we właściwym trybie powołano piastuna tego organu, to jest osobę fizyczną pełniącą funkcję odpowiadającą nazwie organu i wykonującą jego kompetencje (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1783/09 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). Podobne stanowisko NSA zajmował w wyrokach z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 61/07 i z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1549/09 (zam. w CBOSA).

Skoro, jak trafnie wywiódł Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przepis art. 22b § 1 u.s.p. ustanawia generalne ustawowe zastępstwo prezesa sądu przez wiceprezesa sądu, nie wskazując w tym zakresie żadnych wyjątków lub dodatkowych uwarunkowań, to zbyteczne było poszukiwanie oddzielnej normy kompetencyjnej dla wiceprezesa sądu do wydawania decyzji administracyjnych czy to w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, czy to w przepisach regulujących wewnętrzny sposób urzędowania sądów.

W orzecznictwie przyjmuje się, że brak powołania się na upoważnienie do podpisania decyzji nie uzasadnia uchylenia decyzji, gdyż tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Po 1555/95, LEX nr 26767; wyrok SN z 11 października 1996 r., sygn. akt III RN 8/96, OSNAPiUS z 1997 r., nr 9, poz. 144; wyrok NSA z 13 marca 1997 r., sygn. akt SA/Bk 781/96, LEX nr 27446; wyrok SN z 28 czerwca 2000 r., sygn. akt III RN 189/99, OSNAPiUS z 2001 r., nr 8, poz. 248; wyrok WSA w Rzeszowie z 13 stycznia 2009 r., II SA/Rz 575/08, zam. w CBOSA).

W piśmiennictwie wypowiedziano również pogląd, że zarówno z art. 107 § 1, jak i art. 268a K.p.a. nie wynika wprost obowiązek zamieszczenia w decyzji przy podpisie klauzuli upoważnienia do działania w imieniu organu. Zamieszczenie takiej klauzuli ma znaczenie informacyjne. Jej brak nie stanowi rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności ani tym bardziej do ustalenia naruszenia przepisów o właściwości, lecz jedynie zmusza organ administracji publicznej bądź sąd kontrolujący decyzję administracyjną do ustalenia istnienia pisemnego umocowania do działania w imieniu organu (B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z 11 października 1996 r., III RN 8/96, OSP 1997, nr 10, poz. 190).

W niniejszej sprawie takie pisemne umocowanie ze względu na treść art. 22b § 1 u.s.p. nie było jednak konieczne. Ponadto Prezes Sądu Rejonowego w [...] potwierdził ex post powyższą okoliczność zastępowania go przez wiceprezesa Sądu w sprawach dotyczących wydawania decyzji z zakresu dostępu do informacji publicznej.

W świetle powyższego wszystkie odnoszące się do tej kwestii zarzuty kasacyjne należało uznać za nieusprawiedliwione.

Dalej w odniesieniu do zarzutu kasacyjnego nr 4 zauważyć należało, że przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia. Ze względu na opisane wyżej wymagania stawiane skardze kasacyjnej, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 P.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Wskazany zarzut kasacyjny nie został prawidłowo zredagowany, co uniemożliwia kontrolę zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym w kierunku wskazywanym w jego uzasadnieniu.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd ten rozpoznawał sprawę dotyczącą odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz, że dopatrzył się okoliczności uzasadniających jej odmowę, to nie można Sądowi zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie następstwem wystąpienia okoliczności uzasadniających niezastosowanie przez Sąd I instancji tej normy prawnej.

Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom materialnym, których jednak w skardze kasacyjnej bezpośrednio w powiązaniu ze stawianym zarzutem naruszenia art. 145 1 pkt 1a nie powiązano.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił mianowicie naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., czyli przepisu umożliwiającego uzyskanie informacji publicznej przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, przez błędną jego wykładnię, natomiast w uzasadnieniu tego zarzutu kwestionuje możliwość uznania wyszukania i anonimizacji wskazanych we wniosku orzeczeń za przetworzenie informacji prostej. W istocie zarzut ten stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi organów i Sądu I instancji, które ze względu na konieczność włożenia dużego nakładu pracy, nie tylko polegającym na usuwaniu danych osobowych (anonimizacji), ale także na wyszukaniu i przygotowaniu odpowiednich akt oraz ich udostępnieniu w pożądanej przez skarżącego formie, uznały, że w takim stanie rzeczy można mówić o informacji przetworzonej. Sformułowany zarzut ma charakter abstrakcyjny, nie odnosi się do realiów rozpatrywanej sprawy i w założeniu sprowadza się do twierdzenia, że w każdym wypadku takie czynności jak anonimizacja dokumentu, ich selekcja czy analiza jego treści sieci się w pojęciu zwykłych czynności związanych z udostępnieniem informacji publicznej prostej, istniejącej w dotychczasowej treści i postaci.

W tym miejscu należy przypomnieć, że informacja przetworzona to taka, która została opracowana przez podmiot zobowiązany, przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy, na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Zabieg ten co do zasady wymaga dokonania stosownych działań, takich jak analizy, obliczenia, zestawienia, podsumowania, które są połączone z zaangażowaniem intelektualnym. Nie ulega też wątpliwości, że co do zasady nie jest przetworzeniem informacji publicznej np. przeniesienie informacji na inny nośnik, pomijanie pewnych fragmentów, czy proste zsumowanie danych a także anonimizacja danych objętych ochroną.

Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela jednak poglądy wyrażane w orzecznictwie, w którym ogólnie rzecz ujmując przyjmuje się, że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust 1 pkt 1 u.d.i.p.

Powyższe oznacza, że aby móc skutecznie podważać przyjętą przez Sąd I instancji kwalifikację wnioskowanej przez skarżącego informacji jako informacji przetworzonej, koniecznym było również podważenie ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku odnoszących się do zakresu koniecznej w sprawie anonimizacji oraz innych czynności związanych z przekształceniem wydanych przez Sąd Rejonowy w [...] wyroków, wedle wskazanego we wniosku kryterium. O tym czy w sprawie mamy do czynienia z informacją prostą czy też przetworzoną decyduje bowiem nie rodzaj czynności jakie należy wykonać w celu jej udostępnienia ale przede wszystkim ilość tych czynności oraz związany z tym czas i nakład pracy, jaki musi poświęcić organ na te czynności.

Skarżący kasacyjnie nie zarzucił jednak błędu w ustaleniach faktycznych i nie sformułował w tym zakresie odpowiedniego zarzutu kasacyjnego, co powoduje, że ustalenia te nie zostały podważone, a w konsekwencji również Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny wyjść poza ramy tych ustaleń (zob. przykładowo wyroki NSA z dnia 16 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 832/04, z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04 oraz z dnia 18 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1215/04, zam. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego i ten zarzut kasacyjny należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako nieopartą na usprawiedliwionych podstawach.