Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Go 252/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Słubickiego z dnia [...] września 2013 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Starosta Słubicki skierował R. G. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, ze względu na przekroczenie w ciągu roku dopuszczalnego limitu 24 punktów karnych. Organ wskazał, iż strona ma stałe miejsce zamieszkania w Niemczech, w miejscowości M., jednak nie stanowiło to okoliczności wyłączającej właściwość organów polskich. Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U z 2012 r. poz. 488; dalej rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2012 r.) wskazuje bowiem, że wpisowi do ewidencji nie podlega kierowca niebędący obywatelem polskim i nieposiadający karty pobytu, chyba że dopuścił się naruszenia, za które może być orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Z uwagi na fakt, że R. G. posiada również polskie obywatelstwo, podlega wpisom do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. G., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., trzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty. Kolegium, odnosząc się do zarzutów odwołania, podkreśliło, że zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 2 i art. 12 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE L 403/18 z dnia 30 grudnia 2006 r.) oraz zarzutu, że polskie organy nie miały prawa zatrzymać jego niemieckiego prawa jazdy w związku z faktem, że R. G. posiada obywatelstwo polskie oraz obywatelstwo niemieckie, a jego miejscem zamieszkania jest miejscowość M. w Niemczech, Kolegium stwierdziło, że argumentacja ta jest próbą obejścia obowiązujących w Polsce przepisów prawa ruchu drogowego i jej uwzględnienie prowadziłoby do sytuacji sprzecznej z przepisami prawa.
Skargę od powyższej decyzji wniósł R. G., zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9 i 105 § 1 K.p.a., art. 114 ust 1 pkt 1 lit b i art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 4 pkt 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że posiada wyłącznie dokument prawa jazdy wydany przez organ niemiecki i posiada miejsce zamieszkania na terenie Niemiec. Biorąc zatem pod uwagę regulację art. 11 pkt 2 Dyrektywy 2006/126/WE oraz uznane przez Starostę Słubickiego miejsce zamieszkania strony na terytorium Niemiec, polski organ administracji nie ma w niniejszym przypadku uprawnienia do zatrzymania niemieckiego prawa jazdy i cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Skarżący podniósł też, że art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek – dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok. Zdaniem strony § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA tymczasem poszerza zakres wyłączenia określony powołanym wyżej unormowaniem rangi ustawowej. Przepis ten został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Ponadto przeprowadzenie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w przypadku posiadacza zagranicznego prawa jazdy nie odzwierciedla się w praktyce. Osoba nie władająca językiem polskim w ogóle lub władająca tym językiem w sposób ograniczony z uwagi na wieloletni brak więzi z krajem ojczystym, nie będzie bowiem miała możliwości odbycia szkolenia lub zdania egzaminu w warunkach praktykowanych przez WORD.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. wniosło o jej oddalenie.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, że: w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym mowa jest ogólnie o uprawnieniach do kierowania pojazdem. Z regulacji tej, jak również z innych przepisów ustawy, nie wynika, by zakresem przedmiotowym swego zastosowania miała ona obejmować wyłącznie uprawnienia do kierowania pojazdem uzyskane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r., nr 30, poz. 151 ze zm.) dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest, między innymi, krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem.
Regulacja ta jest transpozycją postanowień dyrektywy 2006/126/WE, znajdującej zastosowanie od dnia 19 stycznia 2013 r. W przypadku regulacji karnych i administracyjno-karnych art. 11 ust. 2 dyrektywy statuuje zasadę terytorialności, będącą wyjątkiem od ogólnej reguły właściwości prawa i organów miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy. Zasady autonomiczności pojęciowej i jednolitości prawa unijnego, nakazująca interpretatorowi poszukiwanie uniwersalnego dla całego systemu prawa unijnego znaczenia tekstu prawnego usprawiedliwia specyfikę użytego w tym przepisie sformułowania "prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji".
Należy stwierdzić, że choć regulacja sankcjonująca przekroczenie ustalonego ustawą limitu punków za wykroczenia drogowe polegająca na skierowaniu kierującego, który popełnił te wykroczenia na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie jest środkiem stricte prawnokarnym, to przynależy do sfery administracyjno-karnej związanej z bezpieczeństwem publicznym (drogowym) poddanym nadzorowi policji lub innych organów, którym przepisy szczególne przyznają konkretne kompetencje przysługujące policji. To bowiem organy policji dokonują kontroli i ewidencji tych wykroczeń i takie też rozumienie zasady terytorialności mieści się w zakresie dyspozycji art. 11 ust. 2 dyrektywy. Kolejny argument przemawiający za zastosowaniem prawa krajowego w sprawie wynika z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Otóż "obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie.
2. Obywatel polski nie może wobec władz Rzeczypospolitej Polskiej powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki". Skoro skarżący jest również obywatelem państwa polskiego to uznanie, że nie podlega on regulacji przewidzianej w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym naruszałoby wskazaną zasadę równości, wywodząca się z art. 32 Konstytucji RP. Odnosząc się do okoliczności zmniejszenia liczby punktów na skutek udziału skarżącego w szkoleniu, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym należało przyjąć, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. Art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym ma charakter bezwzględnie obowiązujący, nie dając organom kontroli ruchu drogowego uprawnień do uznaniowego traktowania i rozstrzygania o problematyce dotyczącej naruszania przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Oznacza to, że obligatoryjnemu kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba kierująca pojazdem, która przekroczyła liczbę 24 punktów, otrzymanych zgodnie z art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Stosownie do przepisów § 8 ust. 6 aktualnego i poprzednio obowiązującego rozporządzenia wykonawczego, odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Jeśli zaś chodzi o zarzut dotyczący ograniczeń w możliwości udziału skarżącego w kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji nie został on wykazany. Skoro skarżący dobrowolnie i skutecznie uczestniczył w szkoleniach, to nie ma podstaw do uznania, że ze względu na podnoszone w końcowej części uzasadnienia ograniczenia, nie będzie w stanie komunikować się podczas kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. G., prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
- – art. 114 ust 1 pkt 1 lit b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy, implementowana niniejszą ustawą Dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy wyłącza możliwość zastosowania niniejszego przepisu, ze względu na skutek jakim jest obowiązek zatrzymania dokumentu prawa jazdy oraz cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami przez właściwy organ, co na gruncie prawa ustanowionego w/w dyrektywą i w stanie faktycznym sprawy ustalonym przez Starostę Słubickiego jest niemożliwe,
- – art. 130 ust 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię, albowiem strona w dniu 16 maja 2012 r. po wszczęciu postępowania w sprawie skierowania go na egzamin sprawdzający posiadane przez niego kwalifikacje, a jednocześnie przed wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 iit b) u.p.r.d. odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Gorzowie Wlkp., na mocy którego o 6 winny zostać zmniejszone punkty uzyskane przez niego za naruszenie przepisów ruchu drogowego,
- – § 4 pkt 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przez jego niewłaściwe zastosowanie.
- 2. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi:
- – art. 7 k.p.a., poprzez przekroczenie zasad prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania, a także art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustalającego miejsce zamieszkania skarżącego w miejscowości M. w Niemczech zgodnie z art. 11 ust 2 oraz 12 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy, skutkujące bezskutecznym skierowaniem skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami,
- – art. 7 k.p.a., art. 8, art. 9 poprzez przekroczenie zasad prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania i udzielania informacji, a także art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie posiadanych informacji, w szczególności poprzez zaniechanie w zakresie wnioskowanego przez stronę skarżącą zwrócenia się do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Gorzowie Wlkp. o stanowisko w sprawie możliwości skierowania R. G. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 iit b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w ustalonym stanie faktycznym sprawy,
- – art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, albowiem z uwagi na rozstrzygnięcie organu administracji, ustalające miejsce zamieszkania skarżącego w miejscowości M. w Niemczech zgodnie z art. 11 ust 2 oraz 12 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy, decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest bezskuteczna, gdyż jej skutki nie mogą w niniejszym stanie faktycznym sprawy polegać na obowiązku zatrzymania dokumentu prawa jazdy oraz cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami przez właściwy organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.
Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nie zasługujące na uwzględnienie.
Art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, naruszenia którego dopatruje się skarżący, mowa jest ogólnie o uprawnieniach do kierowania pojazdem. Z przepisu tego nie wynika w żadnym razie, by zakresem swym miała on obejmować jedynie uprawnienia do kierowania pojazdem uzyskane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć należy bowiem, że z treści art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym jest, między innymi, krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem. Przepis ten jest skutkiem zaimplementowania dyrektywy 2006/126/WE z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz.U.UE.L.2006.403.18), która w myśl art. 11 ust. 2 stanowi, że przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy.
Podzielić trzeba stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że choć regulacja przewidująca sankcję za przekroczenie ustalonego ustawą limitu punków za wykroczenia drogowe, polegającą na skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie jest środkiem stricte prawnokarnym, to przynależy do sfery administracyjno-karnej związanej z bezpieczeństwem publicznym (drogowym), poddanym nadzorowi policji lub innych organów, którym przepisy szczególne przyznają konkretne kompetencje przysługujące policji. To bowiem organy policji dokonują kontroli i ewidencji tych wykroczeń i takie też rozumienie zasady terytorialności mieści się w zakresie dyspozycji art. 11 ust. 2 2006/126/WE.
Ponadto podkreślenia wymaga, że wprawdzie dyrektywy wiążą państwo członkowskie, do którego są skierowane, to pozostawiają jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków wskazanych w dyrektywie celów. Oznacza to, że wskazana dyrektywa, wprowadzając w art. 11 ust. 2 wyjątek na rzecz terytorialności, pozostawia krajom członkowskim swobodę w doborze regulacji karnych i administracyjno-karnych. Tym samym za słuszne przyjąć trzeba stanowisko wyrażone zarówno przez organy jak i przez Sąd I instancji, że art. 114 ust 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym znajduje zastosowanie także wobec kierowców posługujących się dokumentem prawa jazdy wydanym w innym państwie, szczególnie, jeśli kierowcy ci są także obywatelami polskimi.
Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Z przepisu tego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 punktów jest m.in., skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów.
Kierowca wpisany do ewidencji może - zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.
Z kolei przepis art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Jednocześnie zauważyć należy, iż w tym przepisie zostały określone kryteria jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 marca 2012 r. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Oznacza to w istocie, że z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za naruszenia zasad ruchu drogowego otrzymali mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że ani organy orzekające w tej sprawie, ani Sąd I instancji nie naruszyły art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro skarżący w okresie od 18 marca 2011 r. do dnia 27 grudnia 2011 r. dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego skutkującym przypisaniem mu 25 punktów, to odbycie szkolenia w dniu 17 maja 2012 r. nie mogło odnieść zamierzonego skutku.
Dodatkowo wyjaśnić należy, iż punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu i wywierają one skutek z dniem dokonania naruszenia przepisów prawa przez kierującego pojazdem. Dla konsekwencji prawnych wynikających z dokonanych przez skarżącego naruszeń przepisów ruchu drogowego istotne znaczenie ma w tym przypadku data popełnienia naruszeń, a nie data wszczęcia postępowania administracyjnego czy też data wydania decyzji.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Podkreślenia wymaga bowiem, że aby postawić Sądowi I instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania strona winna powiązać przepisy k.p.a. z odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie przedstawiono zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Art. 7, 8, 9 i 105 § 1 k.p.a. są przepisami ustawy regulującej postępowanie administracyjne. Powołanie tych przepisów w skardze kasacyjnej w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować takiego zarzutu jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.