Uzasadnienie
Skarga kasacyjna S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 94/16, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 20 października 2013 r. skarżący zwrócił się do Koła Łowieckiego Nr [...] "[...]" w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez podanie: ile i jakich gatunków zwierzyny dzikiej drobnej i grubej odstrzeliło Koło na poszczególnych dzierżawionych obwodach łowieckich w roku gospodarczym 2010/2011 (pkt 1 i 2); na jakim obszarze upraw rolnych i w uprawach jakich roślin wystąpiły w tym roku szkody od zwierzyny dzikiej (pkt 3); w jakiej wysokości (sumarycznie) Koło wypłaciło odszkodowania w poszczególnych dzierżawionych obwodach (pkt 4); w jakiej wysokości składki członkowskie opłacali członkowie Koła w roku gospodarczym 2010/2011 (pkt 5) oraz, czy Koło korzystało w tym roku gospodarczym z dotacji państwowych, od władz samorządowych, dotacji unijnych i subwencji lub innych form wsparcia finansowego i w jakiej wysokości (pkt 6).
Skarżący wskazał, że domaga się udostępnienia powyższych informacji poprzez umożliwienie mu ich przeglądania w uzgodnionym terminie w siedzibie Koła Łowieckiego, ewentualnie poprzez przesłanie mu żądanych informacji w formie wydruku pocztą na podany adres.
W dniu 5 listopada 2013 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wskazując na nieudzielenie przez Koło Łowieckie odpowiedzi na złożony przez niego wniosek, w terminie przewidzianym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, i domagając się nakazania Kołu Łowieckiemu rozpatrzenia złożonego wniosku i udzielenia żądanych informacji oraz wymierzenia grzywny osobie odpowiedzialnej za udzielenie informacji.
W odpowiedzi na skargę Koło Łowieckie wskazało, że w piśmie z dnia 14 stycznia 2014 r., nadanym 20 stycznia 2014 r., udzieliło skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z dnia 20 października 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II SAB/Lu 719/13, oddalił skargę S. P. uznając, że Koło Łowieckie jest zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, jednakże, skoro skarżący jest członkiem tego Koła, to ma zapewniony dostęp do żądanych informacji na podstawie art. 32 ust. 3 Prawa łowieckiego.
Powyższy wyrok został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2763/14, a sprawa został przekazana Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ze wskazaniem, że z samej okoliczności, że skarżący jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego nie można wywodzić, że nie może on uzyskać żądanych informacji w trybie i na zasadach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Zagwarantowanie zaś wnioskodawcy warunków dostępu do informacji (np. przez poinformowanie go na piśmie o możliwości zapoznania się z nią w danym, konkretnym miejscu i czasie) czyniłoby dalsze żądania i skargi do sądu administracyjnego wnioskodawcy bezzasadne, a nawet mogłyby być one wówczas poczytywane jako niezasługujące na ochronę nadużycie prawa do informacji publicznej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 94/16:
- I. zobowiązał Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 20 października 2013 r. w punktach 1, 2, 3;
- II. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
- III. oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny;
- IV. przyznał adwokat M. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 442,80 zł w tym 82,80 zł należnego podatku od towarów i usług.
Od wyroku tego skarżący wniósł skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 94/16:
- I. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 94/16;
- II. zobowiązał Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w [...] do rozpoznania wniosku S. P. z dnia 20 października 2013 r. w punktach 1, 2, 3 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku;
- III. stwierdził, że Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w [...] dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- IV. wymierzył Kołu Łowieckiemu nr [...] "[...]" w [...] grzywnę w kwocie 100 zł;
- V. przyznał adwokat M. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł w tym 110,40 zł należnego podatku od towarów i usług.
Uzasadniając wydany wyrok, Sąd wskazał, że część podstaw kasacyjnych okazała się oczywiście uzasadniona. Sąd stwierdził przy tym, że Koło Łowieckie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej a informacje dotyczące liczby i gatunków odstrzelonych zwierząt przez Koło, o których mowa w pkt 1 i 2 wniosku, jak i dane dotyczące kwestii szkód i odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta dzikie, o których mowa w pkt 3 wniosku, stanowią informację publiczną. Charakter informacji publicznej posiadają także informacje dotyczące uzyskania przez Koło dotacji państwowych, samorządowych, unijnych, subwencji lub innych form wsparcia finansowego.
Jednocześnie, Sąd uznał, że Koło pozostawało w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 20 października 2013 r., gdyż nawet częściowe przesłanie żądanej informacji dopiero 20 stycznia 2014 r. było naruszeniem dyspozycji art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Bezczynność Koła miała przy tym, w ocenie Sądu, charakter rażący a wniosek o wymierzenie grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Dlatego też, działając na podstawie art. 179a w zw. z art. 149 § 1 pkt 1, § 1 pkt 3 i § 1a i art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w punktach I, II, III i IV wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w punkcie V wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U z 2016 r., poz. 1714), przyjmując kwotę 240 zł za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz 2 x 120 zł za sporządzenie skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwzględnieniem 23% podatku VAT.
Sąd uznał przy tym za nieuzasadnione żądanie ustalenia wynagrodzenia w kwotach żądanych przez pełnomocnika skarżącego i wyjaśnił, że rzeczywiście według § 22 powołanego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Jednakże, jak wskazał, § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801) ustalał opłaty maksymalne.
Z kolei, § 4 ust. 1 stanowił, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 - 4, przy czym nie mogła ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Odstąpienie od opłat maksymalnych na rzecz wskazanych w tym przepisie miało swoje uzasadnienie, jeśli zważyć, że zagadnienia będące przedmiotem postępowania były przedmiotem wielokrotnego rozstrzygania sądów administracyjnych, które doprowadziło do wypracowania jednolitego w tej materii orzecznictwa. Nakład pracy profesjonalnego pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy nie był zatem znaczący.
W skardze kasacyjnej S. P. zaskarżył pkt I, w zakresie w jakim nie zobowiązuje on do udzielania informacji na pytania nr 4 – 6 wniosku oraz pkt IV – V powyższego wyroku.
Skarżący zarzucił, że wyrok ten w zaskarżonej części wydany został z naruszeniem:
- I. przepisów prawa materialnego, tj.:
- - art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd, że złożenie do akt sprawy pisma, z częściowym udzieleniem informacji na pytania skarżącego, stanowi udzielenie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, w sytuacji, w której wniosek zawierał precyzyjny sposób udzielenia mu informacji publicznej, a zapoznanie się pełnomocnika procesowego z treścią pisma z dnia 19 stycznia 2014 r. nie jest równoznaczne z udzieleniem wnioskodawcy odpowiedzi na wniosek w formie zgodnej z tym wnioskiem;
- - art. 17 ustawy prawo pocztowe - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez Sąd, że złożenie przez Koło Łowieckie Nr [...] "[...]" w [...] potwierdzenia nadania pisma stanowi jednocześnie dowód przesłania odpowiedzi na pytania dotyczące informacji publicznej w sytuacji, w której potwierdzenie nadania przesyłki poleconej stanowi jedynie dowód, że określony nadawca wysłał w określonym dniu przesyłkę do określonego adresata, nie potwierdza natomiast, jakie dokumenty czy pisma stanowiły zawartość przesyłki;
- - art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 lit. e oraz lit. f ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z § 26 statutu Polskiego Związku Łowieckiego - poprzez nieprawidłową ich wykładnię i uznanie, że informacja o wysokości składek członkowskich opłacanych przez członków dotyczy informacji niebędących informacjami publicznymi w sytuacji, w której pytanie dotyczy jednego ze źródeł finansowania Koła Łowieckiego a tym samym źródeł powstawania majątku Koła;
- II. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 3 ust. 2 pkt 8 oraz art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. - polegające na niezobowiązaniu organu do udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące informacji publicznej zawarte w punktach 4 – 6 wniosku z dnia 20 października 2013 r., w sytuacji braku dowodu świadczącego o udzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia 20 października 2013 r. w formie wskazanej we wniosku;
- - art. 133 § 1 i art 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - polegające na uznaniu, że skarżący nie udowodnił, aby nie otrzymał odpowiedzi na pytania dotyczące informacji publicznej z wniosku z dnia 20 października 2013 r., w sytuacji niemożliwości procesowej dowodzenia okoliczności negatywnych;
- - art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz § 21 pkt. 2 w zw. z § 4 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu – polegające na zaniżeniu wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego poprzez pominięcie dwukrotnego a ponadto nieuzasadnionym obniżeniu o 1/4 stawki adwokackiej, pomimo znacznego nakładu pełnomocnika w wyjaśnieniu sprawy, sporządzaniu przez niego skarg kasacyjnych oraz osobistego udziału pełnomocnika na rozprawach przy rozpoznawaniu skarg kasacyjnych.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2017 r. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie tego wyroku w zaskarżonej części, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie poprzez: a) nakazanie Kołu Łowieckiemu nr [...] "[...]" w [...] udzielenia informacji publicznej w zakresie pkt 4 - 6 wniosku skarżącego z dnia 20 października 2013 r.; b) nałożenie na Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w [...] grzywny w kwocie 2000 zł; c) zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu za łącznie 5 instancji, przy uwzględnieniu sporządzenia poprzednio skargi kasacyjnej oraz stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podczas uprzedniego rozpoznawania sprawy, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w momencie wydania postanowienia w zakresie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Jednocześnie, pełnomocnik skarżącego oświadczył, że koszty nie zostały pokryte w całości ani w części na jego rzecz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Zauważyć na wstępie należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyjaśnić należy, że określone w art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu I instancji, której strona nie zaskarżyła. Z kolei, związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie przy tym z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawy skargi kasacyjnej mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które sąd I instancji wskazał jak przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane (zob. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 261/11, Legalis). Jako podstawę skargi kasacyjnej należy jednakże wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż sąd nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem skarżonego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/12, Legalis). Z treści skargi kasacyjnej, a mianowicie z jej podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, musi wynikać konkretny zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do domyślania się ani też uzupełniania za skarżącego zarzutów kasacyjnych. Treść skargi kasacyjnej sama w sobie musi być wystarczająca do zbadania legalności zaskarżonego orzeczenia. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie (zob. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2468/1, nieubl.).
Rozpoznając, w tak zakreślonych granicach, wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że punkt I wyroku Sądu I instancji nie może zostać wzruszony.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji z dnia 25 kwietnia 2017 r. w punkcie I, w którym Sąd ten uchylił wyrok własny z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 94/16, na podstawie art. 179a p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w powyższym zakresie, skarżący nie postawił zarzutu naruszenia art. 179a, a powołane w skardze kasacyjnej zarzuty nie umożliwiają weryfikacji orzeczenia w tym zakresie, gdyż w ogóle się do niego nie odnoszą.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I zaskarżonego wyroku odnosi się bowiem jedynie do tej części powołanego przepisu art. 179a p.p.s.a., która stanowi o uchyleniu zaskarżonego wyroku lub postanowienia. Orzeczenie o uchyleniu zaskarżonego wyroku lub postanowienia ma zaś wyłącznie skutek odnośnie do orzeczenia pierwotnego, które z chwilą dokonania autokontroli przestaje istnieć (zostaje zastąpione orzeczeniem autokontrolnym) (zob. A. Dauter - Kozłowska, Skarga kasacyjna od orzeczenia wydanego w trybie autokontroli, Lex/el 2019). Orzeczenie to nie rozstrzyga więc sprawy na nowo a stwierdza jedynie, że wydane uprzednio przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie przestaje istnieć z uwagi na to, że w sprawie zachodziła nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej okazały się oczywiście usprawiedliwione. Wzruszenie rozstrzygnięcia sądu I instancji w tym zakresie możliwe jest więc wtedy, gdy skarżący wykaże, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia wyroku sądu I instancji określone w art. 179a p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie to nie dotyczy merytorycznego rozpoznania sprawy na nowo. Skarżący wskazał zaś, że zaskarża wyrok Sądu I instancji w punkcie I w zakresie, w jakim Sąd nie zobowiązał do udzielenia informacji na pytania 4 - 6 wniosku. Natomiast, Sąd w zaskarżonym punkcie I wyroku nie zobowiązywał organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w jakimkolwiek zakresie, gdyż nie formułował w nim w ogóle rozstrzygnięcia dotyczącego istoty sprawy. Rozstrzygnięcie in merito, po ponownym rozpoznaniu całej sprawy, zawarte zostało w kolejnych punktach wyroku Sądu I instancji tj. w punktach od II do V. Naczelny Sąd Administracyjny uznał także, że zaskarżony w skardze kasacyjnej punkt IV wyroku Sądu I instancji nie może zostać wzruszony.
W punkcie IV zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, Sąd ten wymierzył Kołu Łowieckiemu Nr [...] "[...]" w [...] grzywnę w kwocie 100 zł. Orzeczenie Sądu I instancji w tym zakresie zostało wydane na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie wskazują zaś na naruszenie przez Sąd I instancji powołanego przepisu. Co więcej, powołane w skardze kasacyjnej zarzuty nie umożliwiają weryfikacji orzeczenia w tym zakresie, gdyż w ogóle się do niego nie odnoszą. Skarżący wniósł jedynie o nałożenie na Koło Łowieckie Nr [...] "[...]" w [...] grzywny w kwocie 2000 zł, nie formułując jednakże żadnych zarzutów wskazujących, aby orzeczenie Sądu I instancji w tym zakresie nie było prawidłowe.
Jednocześnie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na błędne określenie przez Sąd I instancji w punkcie V zaskarżonego wyroku kwoty wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi skarżącego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przepis art. 250 § 1 p.p.s.a. stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawna rzeczywiście (faktycznie) udzieloną (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli pełnomocnik reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie, jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego I instancji zostanie uchylone a sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział w postępowaniu przed sądem I instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 200 r., sygn. akt II FZ 38/09, Legalis). Przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków następują na wniosek pełnomocnika. Wniosek ten obligatoryjnie musi zawierać oświadczenie, że opłaty za czynności pełnomocnika nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego - adwokat M. J. - powinno otrzymać, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wynagrodzenie w wysokości 1033,20 zł, w tym 193,20 zł należnego podatku od towarów i usług.
Przedmiotowa sprawa przed Sądem I instancji toczy się bowiem już od 5 listopada 2013 r. i do tej pory była trzykrotnie rozpoznawana przez wojewódzki sąd administracyjny, dwukrotnie wniesiona została w tej sprawie skarga kasacyjna i raz orzekał w niej już Naczelny Sąd Administracyjny. W skardze i wniesionych skargach kasacyjnych pełnomocnik skarżącego, wyznaczona w ramach przyznania prawa pomocy - adwokat M. J., składała wnioski o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, zawierające oświadczenie, że opłata ta nie została zapłacona w całości lub w części.
Pierwsze rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji zakończone zostało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lipca 2014 r. Z tego tytułu pełnomocnikowi przysługiwały koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 240 zł. Zgodnie bowiem z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461) koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmowały opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki a zgodnie z § 2 ust. 3 w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.
Stosownie do § 20 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Przy czym, stosownie do § 18 ust. 1 pkt lit. c tego rozporządzenia stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosiła 240 zł.
Następnie, pełnomocnik wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, która została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2016 r., na której pełnomocnik była obecna. Z tego tytułu, pełnomocnik powinna była otrzymać wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu w wysokości 180 zł. Zgodnie bowiem z treścią § 18 ust. 2 lit. a powołanego rozporządzenia stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosiła 75% stawki minimalnej określonej w punkcie 1, wynoszącej 240 zł.
Dalej, sprawa była ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który rozstrzygnął ją wyrokiem z dnia 26 października 2016 r. Z tego tytułu pełnomocnikowi przysługiwały koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 240 zł. Zgodnie bowiem z § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801) opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 - 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy (ust.
1) i opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (ust. 2). Stosownie do treści § 3 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie zaś z § 21 ust. 2 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosiły 480 zł.
Od powyższego wyroku pełnomocnik wniosła skargę kasacyjną, która została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 179a p.p.s.a. zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. Z tego tytułu pełnomocnik powinna otrzymać wynagrodzenie w wysokości 180 zł. Zgodnie bowiem z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu a stosownie do § 4 tego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy (ust.
1) i ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2 – 4 następuje z uwzględnieniem enumeratywnie wyliczonych w punktach od 1 do 4 okoliczności. § 3 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części a zgodnie z treścią § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skarg kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % opłaty określonej w punkcie 1, wynoszącej 240 zł.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W pozostałym zakresie, dotyczącym punktu I i IV zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił natomiast skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.