Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Łd 38/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane na skutek wniesionej przez C. A. skargi na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia przez Skarb Państwa prawa własności części nieruchomości oraz stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wojewoda Łódzki w dniu [...] maja 2011r. wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi ekspresowej S-8 na szczegółowo opisanych odcinkach. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 29 września 2011 r. Pismem z dnia 6 października 2011 r. organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania. W dniu 20 października 2011 r. zlecono rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Strona została powiadomiona o tym, że operat został sporządzony 16 stycznia 2012 r. Pismem z dnia 6 marca 2012 r. strona została poinformowana przez organ o zgromadzeniu całości materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 5 dni. Niemniej jednak do dnia 27 kwietnia 2012 r., czyli do dnia wniesienia skargi na bezczynność, decyzja ustalająca wysokość odszkodowania nie została wydana.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, iż w dniu 8 maja 2012 r. została wydana decyzja o ustaleniu odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności części nieruchomości oraz z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego, ustanowionego na tej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt: II SAB/Łd 84/12 umorzył postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt: I OSK 481/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że związany jest wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, co wprost wynika z treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Z treści uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe i postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie zwalnia to jednak Sądu od orzeczenia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ponownie uznał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem po wniesieniu skargi organ wydał rozstrzygnięcie w sprawie. Jednocześnie Sąd ocenił, że bezczynność w sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
Zdaniem WSA w Łodzi w sprawie nie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 149 P.p.s.a. Z zestawienia daty zawiadomienia o wszczęciu postępowania (6 października 2011 r.) i daty zlecenia rzeczoznawcy przygotowania operatu szacunkowego (20 października 2011 r.) nie wynika, że postępowanie prowadzone było opieszale. Czynności podejmowane przez organ bezpośrednio zmierzały do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Operat szacunkowy został sporządzony dnia 16 stycznia 2012 r. Po tej dacie organ prowadził postępowanie uzyskując wyjaśnienia od rzeczoznawcy w zakresie ustalenia wartości nieruchomości. W sprawie niezbędne było uzyskanie operatu szacunkowego przygotowane przez rzeczoznawcę, co niewątpliwie zajęło 3 miesiące. Późniejszy etap postępowania stanowił realizację przez organ obowiązków w zakresie prawa strony do zapoznania się ze zgromadzonymi dokumentami i podjęcia polemiki z organem, jak i rzeczoznawcą.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła C. A., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że bezczynność w sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, podczas gdy organ przekroczył 30-dniowy termin na wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania liczony od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, a wynikający z art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), co skutkowało tym, że skarżąca przez ponad 8 miesięcy, od daty przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa, nie uzyskała odszkodowania z tytułu przekazania Skarbowi Państwa nieruchomości będącej jej własnością, a tym samym nie posiadała środków finansowych na zapewnienie zastępczego lokalu mieszkalnego, w związku z czym został naruszony słuszny interes obywatela wynikający z art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawowym celem skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a. uznając skargę na bezczynność organu za zasadną sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) w sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego.
W rozpoznawanej sprawie organ po wniesieniu skargi wydał rozstrzygnięcie. Z tych też powodów postępowanie w tym zakresie, jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a należało umorzyć.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że bezczynność w sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa stwierdzić należy, że istotnie art. 12 ust. 4b specustawy drogowej nakłada na organ obowiązek ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczną. Jednakże ta sama ustawa w art. 12 ust. 5 odsyła do regulacji zawartych w art. 130 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), a więc dotyczących powierzenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia opinii określającej wartość nieruchomości. Wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego może zaś jedynie nastąpić, w myśl ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, w drodze przetargu. Postępowanie to wymaga również sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.
Stosowanie przez organ przepisów z trzech ustaw niespójnych i nie do końca zsynchronizowanych w przedmiocie terminów w nich określonych, powoduje, że organ nie zawsze może dotrzymać przesłanek zawartych w art. 12 ust. 4b ustawy szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji. W tej sytuacji przepisu art. 12 ust. 4b specustawy drogowej nie można interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania we wskazanym terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za wszelką cenę, jeżeli powodowałoby to naruszenie innych przepisów, które organ zobowiązany jest stosować w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą na realizacje inwestycji drogowej.
W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Nie każde bowiem niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami 35 § 3 czy art. 36 k.p.a. może być utożsamiane z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał wnikliwej kontroli działalności administracji publicznej. Sąd I instancji przeanalizował czynności dokonywane przez organ i wysnuł prawidłowe wnioski uwzględniając dążenie organu do ustalenia stanu sprawy umożliwiającego załatwienie jej zgodnie z wnioskiem.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.