Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia z dnia 19 września 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 209/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę G. N. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie udostępnienia dokumentów.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia 27 października 2010 r. G. N. zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie jej wszystkich dokumentów i zbiorów danych zgromadzonych przez resort MSWiA na jej temat. Występując z powyższym wnioskiem G. N. powołała się na art. 2, art. 9, art. 51 ust. 3, art. 51 ust. 4, art. 77 i art. 83 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), pkt I-16, I-24, I-25 załącznika nr I do ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), w związku z art. 2 pkt 1 tejże ustawy, art. 1, art. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228). Powołała się również na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyjaśniła, że żąda udostępnienia tych danych, ponieważ zamierza skorzystać z bezwzględnego i bezwarunkowego prawa do usunięcia informacji zgromadzonych w sposób sprzeczny z ustawą i skorzystać z sądowej drogi dochodzenia naruszonych praw i wolości obywatelskich.
Pismem z dnia 6 grudnia 2010 r. nr (...) Dyrektor Biura Ochrony Informacji Niejawnych udzielił G. N. odpowiedzi na wskazany wyżej wniosek. W piśmie tym wskazano, że wniosek G. N. nie określał, jakie konkretnie dokumenty, zgromadzone w jakim czasie i przez które organy (i jakiego szczebla) podległe lub podporządkowane Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, pozostają w jej zainteresowaniu. Wskazano, że informacja taka dałaby wiedzę na temat niejawności tych dokumentów oraz miejscu ich poszukiwania. Zwrócono również uwagę, że wnioskodawczyni nie podała danych personalnych umożliwiających poszukiwanie danych dotyczących jej osoby. Ponadto pouczono G. N. o regulacjach prawnych odnoszących się do przetwarzania danych osobowych, uprawnień osób, których dane są przetwarzane, tajemnic państwowych, służbowych i zawodowych oraz trybu udostępniania informacji niejawnych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. N. zarzuciła Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji bezczynność w zakresie rozpatrzenia wskazanego wyżej wniosku z dnia 27 października 2010 r. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania jej wniosku z dnia 27 października 2010 r.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego. W niniejszej sprawie G. N. przedmiotem skargi uczyniła bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o udostępnienie dokumentów i zbiorów danych zgromadzonych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji na jej temat. Bezczynność organu, jaką zarzuca skarżąca, nie polega więc na niewydaniu aktu lub dokonaniu czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, ale na nieudostępnieniu dokumentów. Czynność taka nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Zasady udostępnianie dokumentów zgromadzonych w toku czynności operacyjno – rozpoznawczych unormowane są przez poszczególne ustawy regulujące funkcjonowanie formacji nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji: ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 zew zm.) oraz ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 r. ze zm.). Ponadto tryb udostępniania informacji niejawnych określa ustawa z dnia 10 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228). Żaden z przepisów wymienionych wyżej ustaw nie przewiduje wydawania aktów, czy też dokonywania czynności w przedmiocie udostępnienia dokumentów zgromadzonych w toku czynności operacyjno – rozpoznawczych, które podlegałyby kontroli sądu administracyjnego. Stąd też w opinii Sądu pierwszej instancji skarga na bezczynność organu w takim zakresie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła G. N. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:
- art. 134 ust. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych oraz w zw. z art. 5 ustawy ochronie danych osobowych - poprzez nierozpoznanie istoty sprawy w wyniku niezastosowania art. 32 ustawy o ochronie danych osobowych, co w konsekwencji skutkowało dokonaniem błędnej oceny, że bezczynność dotyczy czynności wyłączonych spod oceny sądownictwa administracyjnego
- art.
- ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował wyżej wymienionych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż niezastosowanie tychże przepisów prowadziło do błędnej oceny przedmiotu bezczynności postępowania
- art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie w realiach niniejszej sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik gdyż doprowadziło do odrzucenia skargi przy uznaniu, że wniesienie jej z innych przyczyn jest niedopuszczalne co nie mogło mieć miejsca w niniejszej sprawie.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, iż strona wniosła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie jej dokumentów, ale także zbiorów danych zgromadzonych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji na jej temat. Wbrew ocenie sądu jest to czynność należąca do zakresu badania sądów administracyjnych i to już nie z ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji niejawnych, a w związku z ustawą o ochronie danych osobowych. Dostęp do zbiorów danych jest zagwarantowanym konstytucyjnie prawem (art. 51 Konstytucji RP). Zasady dostępu przez skarżącą do tegoż zbioru danych regulują przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, a to z tej przyczyny, że przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych są wyłączone z zastosowania z mocy art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Czynność odmowy dostępu do danych osobowych skarżącej jest czynnością, którą winien jest dokonać organ administracji z mocy art. 32 ustawy o ochronie danych osobowych. Dlatego też rozpoznanie bezczynności przy dokonaniu takiej czynności leży dokładnie w obszarze kognicji sądownictwa administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa o których mowa w punktach od 1 do 4a art. 3 § 2 (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1101/08 Lex 552736).
Udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno-technicznej, natomiast odmowa jej udzielenia dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej. Przy czym w przypadku udostępniania informacji publicznej istotne jest to, że stosownie do postanowień art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Oznacza to, że w ramach dostępu do informacji publicznej strona może domagać się udostępnienia jedynie dokumentu wytworzonego przez administrację publiczną względnie przez nią posiadanego.
W niniejszej sprawie opisana sytuacja nie występuje, bowiem skarżąca domaga się od organu administracji – Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji udostępnienia bliżej niesprecyzowanych wszystkich dokumentów i zbiorów danych zgromadzonych przez ten resort na jej temat. Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, bezczynność organu, jaką zarzuca skarżąca, nie polega więc na niewydaniu aktu lub dokonaniu czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, ale na nieudostępnieniu dokumentów. Wskazane żądanie nie wyczerpuje znamion domagania się udostępnienia informacji publicznej, a tym samym nie można w tym zakresie mówić o bezczynności organu, a dodatkowo żądanie skierowane do organu administracji nie jest objęte sądową kontrolą administracji przewidzianą treścią przywołanego powyżej art. 3 P.p.s.a. W świetle powyższego wyczerpana została przesłanka odrzucenia skargi przewidziana treścią art. 58 § 1 pkt 6 wyżej wymienionej ustawy.
Nie można podzielić również stanowiska skargi kasacyjnej, iż kognicja sądu administracyjnego w niniejszej sprawie wynika z przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Kwestie dotyczące gromadzenia i udostępniania danych osobowych uregulowane zostały w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., nr 101, poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z regulacją zamieszczoną w art. 18 ustawy w przypadku naruszenia przepisów ustawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem. W przypadku więc, gdy strona uważa, że podmiot gromadzący jej dane osobowe dopuszcza się naruszenia zasad dotyczących ich udostępniania czy gromadzenia wówczas może wystąpić z wnioskiem do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o zbadanie, czy nie doszło do naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych. W ten sposób wszczyna się postępowanie przed Generalnym Inspektorem, a na decyzję wydaną w związku z wniesieniem takiego wniosku stronie, w myśl art. 21 ust. 1 ustawy służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i dopiero na decyzję wydaną wskutek rozpoznania tego wniosku przez Generalnego Inspektora służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ten natomiast tryb w niniejszym postępowaniu nie został przez skarżącą wyczerpany.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 P.p.s.a.