Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2390/11

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 593/11 oddalił skargę K. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dziekan Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., zwanej dalej p.sz.w.) oraz § 26 Statutu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie skreślił K. D. z listy studentów Wydziału Nauk Medycznych – kierunek lekarski.

Organ powołał się na przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., przewidujący możliwość skreślenia studenta z listy studentów w przypadku niezaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Również § 33 ust. 1 pkt 1 regulaminu studiów UWM przewiduje w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru, roku, możliwość wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów. W związku z tym organ podał, iż decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia 6 sierpnia 2009 r. K. D. została przyjęta na I rok stacjonarnych studiów jednolitych, magisterskich, kierunek lekarski. Zajęcia dydaktyczne w roku akademickim 2009/2010 rozpoczęły się w dniu 1 października 2009 r. i trwały do 5 czerwca 2010 r. Sesja egzaminacyjna zakończyła się ostatecznie 17 września 2010r. Zgodnie z planem studiów i programem nauczania obowiązującym na UWM, na pierwszym roku studiów na kierunku lekarskim niezbędne było zaliczenie następujących przedmiotów: histologia z cytofizjologią i embriologią, techniki informatyczne, historia medycyny, etyka lekarska, propedeutyka medycyny, warsztaty adaptacyjne, umiejętności akademickie, pierwsza pomoc przedlekarska w stanach nagłych i elementy pielęgniarstwa, język obcy – łacina, język obcy, zajęcia fakultatywne (45 godzin – wybór 3 przedmiotów po 15 godzin spośród 4 proponowanych), praktyka wakacyjna.

Plan studiów przewidywał złożenie egzaminu z przedmiotów: biofizyka, chemia, anatomia i biologia medyczna. Organ podał, że K. D. nie zaliczyła obowiązkowych zajęć fakultatywnych (45 godzin) i praktyki wakacyjnej, nie zaliczyła również obowiązkowych ćwiczeń z przedmiotów: biologia medyczna, biofizyka oraz chemia. Tym samym nie została dopuszczona do składania egzaminów z tych przedmiotów i nie uzyskała ich zaliczenia. Studentka od pierwszych zajęć nie była obecna na obowiązkowych ćwiczeniach z przedmiotu biologia medyczna. Fakt ten, jak wskazano, wynika z informacji przesłanej w dniu 19 listopada 2009 r. przez Katedrę Biologii Medycznej. Studentka nie pojawiła się też na żadnych zajęciach z przedmiotu chemia, co potwierdził kierownik Katedry Chemii.

Ponadto organ ustalił, na podstawie informacji kierownika Katedry Fizyki i Biofizyki z dnia 16 marca 2011 r., że K. D. nie uczestniczyła w obowiązkowych zajęciach z przedmiotu biofizyka. W piśmie tym kierownik Katedry Fizyki i Biofizyki wyjaśnił, że w zimowym semestrze roku akademickiego 2009/2010 studentka próbowała uzyskać przepisanie oceny z przedmiotu biofizyka na podstawie dokumentacji Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Wówczas poinformował ją, że ponieważ przedmiot biofizyka na kierunku lekarskim wskazanej uczelni kończył się zaliczeniem, a na UWM przedmiot ten kończy się egzaminem, to będzie musiała zdawać egzamin z tego przedmiotu. Kierownik podał, że studentka nie pojawiła się więcej na zajęciach i nie przystąpiła do egzaminu z biofizyki, a tym samym nie zaliczyła tego przedmiotu.

Odnośnie brakującego zaliczenia zajęć fakultatywnych organ wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2010r. studentka przysłała do Dziekana Wydziału Nauk Medycznych pismo z prośbą o zaliczenie zajęć fakultatywnych na podstawie kserokopii indeksów wydanych przez Uniwersytet Warszawski dla kierunku biotechnologia oraz Akademię Medyczną w Warszawie dla kierunku zdrowie publiczne, w których zarejestrowano zaliczenie przedmiotów fakultatywnych właściwych dla w/w uczelni i kierunków studiów. Dziekan Wydziału nie wyraził zgody na przepisanie ocen i w dniu [...] kwietnia 2010r. poinformował studentkę o konieczności zaliczenia zajęć fakultatywnych przewidzianych planem studiów dla studentów kierunku lekarskiego Wydziału Nauk Medycznych UWM w Olsztynie. Organ zaznaczył, że strona nie zapisała się na żadne zajęcia fakultatywne, które odbyły się w roku akademickim 2009/2010, tym samym nie zrealizowała 45 godzin zajęć fakultatywnych i nie uzyskała stosownych zaliczeń. Powyższe ustalono w oparciu o informacje kierowników odpowiedzialnych za te przedmioty fakultatywne.

Ponadto organ podał, ze studentka skierowała w dniu [...] marca 2010 r. do Prodziekana J. S. pismo z prośbą o zaliczenie praktyki wakacyjnej w zakresie pielęgniarstwa na podstawie zaliczenia uzyskanego na kierunku lekarskim na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. W odpowiedzi studentka uzyskała informację, że powyższe podanie będzie rozpatrywane dopiero po dopuszczeniu studentki do sesji letniej oraz po złożeniu przez nią dzienniczka praktyk, w którym uwzględnione będą wymagane umiejętności z zakresu pielęgniarstwa, potwierdzone wpisem opiekuna praktyk. K. D. nie złożyła wymaganych dokumentów, tym samym nie uzyskała zaliczenia praktyki wakacyjnej.

W związku z tym, organ stwierdził, że studentka nie zaliczyła pierwszego roku stacjonarnych studiów jednolitych, magisterskich kierunku lekarskiego.

Dodatkowo organ odniósł się do podnoszonego w toku postępowania przez K. D. argumentu, iż we wrześniu 2009 r. wystąpiła z pisemnym wnioskiem o bezpośrednie wpisanie jej na II rok studiów na kierunku lekarskim i zaliczenie I roku na podstawie zaliczeń jakie uzyskała w trakcie I roku niestacjonarnych płatnych studiów na kierunku lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Warszawie, studiów magisterskich kierunku biotechnologia na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów licencjackich i magisterskich na kierunku zdrowie publiczne Akademii Medycznej w Warszawie. Organ wyjaśnił, że na początku roku akademickiego 2009/2010 doszło do osobistego spotkania Prodziekana ds. dydaktycznych z K. D. odnośnie wymienionego pisma. Prodziekan J. S. poinformowała wówczas studentkę, że po złożeniu stosownego podania i dołączeniu dokumentacji z innej uczelni, może przepisać jej tylko ocenę z przedmiotu "Pierwsza pomoc przedlekarska w stanach nagłych i elementy pielęgniarstwa", gdyż jest kierownikiem tego przedmiotu.

Natomiast pozostałe przedmioty studentka miała realizować zgodnie z planem studiów dla danego roku, o czym została poinformowana na tym spotkaniu. Organ przyznał, że uchybieniem z jego strony było to, że nie wydał zainteresowanej decyzji w formie pisemnej, gdyż uważał, że na tym spotkaniu wszystkie kwestie dotyczące przepisania ocen z przedmiotów zaliczonych na innej uczelni zostały jasno wyjaśnione.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że nie zaliczyła I roku z powodu braku zaliczeń niektórych przedmiotów obowiązkowych niezbędnych do kontynuacji studiów. Zarzuciła, że uzasadnienie tego rozstrzygnięcia nie odpowiada stanowi faktycznemu i nie wyjaśnia zastrzeżeń Rektora z decyzji kasacyjnej. Podniosła, że po przyjęciu na studia na kierunku lekarskim wystąpiła na piśmie w dniu 11 września 2009 r. do Dziekana Wydziału Nauk Medycznych z wnioskiem o warunkowe wpisanie jej bezpośrednio na II rok studiów na kierunku lekarskim oraz przyznanie jej indywidualnej organizacji studiów z powodu niepełnosprawności (do czego upoważniał odpowiednio § 20 i § 8 ust. 1 pkt 3 regulaminu studiów na UWM). Na pismo to skarżąca nie otrzymała odpowiedzi. Zdaniem skarżącej jej wniosek został zagubiony. Przyznała, że pod koniec września 2009 r. spotkała się z Prodziekanem w sprawie złożonego wniosku.

Wyjaśniła, że podczas tej rozmowy okazało się, że Prodziekan nie znała treści pisma i nie miała czasu w tamtym momencie na rozpatrzenie jej spraw, informując skarżącą, że do momentu rozeznania się w sytuacji na razie ma uczestniczyć w zajęciach I roku, jak również ma w sprawie przepisania zaliczeń kontaktować się z poszczególnymi prowadzącymi. Skarżąca podkreśliła, że sprawa jej pisma z września 2009 r. nie została załatwiona. Zgodnie bowiem z art. 14 k.p.a. sprawy powinny być załatwiane w formie pisemnej, a tylko wyjątkowo ustnej (a i wtedy treść oraz motywy powinny być zaprotokołowane lub umieszczone w aktach w formie adnotacji podpisanej przez stronę). Skarżąca w tamtym czasie nie podpisywała jednak żadnej adnotacji.

Dalej skarżąca wyjaśniła, że w sytuacji, kiedy nie została wyjaśniona jej sytuacja na studiach stacjonarnych na kierunku lekarskim na UWM, odstąpiła tymczasowo od pierwotnego zamiaru rezygnacji ze studiów niestacjonarnych na WUM (była wtedy na II roku kierunku lekarskiego) i rozpoczęła takie ustalanie planu zajęć na obu uczelniach, aby móc studiować i tu, i tam do czasu wyjaśnienia sprawy. Podała, że na UWM rozpoczęła realizację tych przedmiotów, których nie zrealizowała na innych uczelniach (jak np. historia medycyny) lub też w sytuacji, gdy prowadzący nie zgodził się w odpowiednim terminie (przed rozpoczęciem zajęć) na przepisanie zaliczenia (jak np. etyka). W przypadku pozostałych przedmiotów z I roku, które zaliczyła na innych uczelniach (jak wspomniane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji: biologia medyczna, chemia i biofizyka), kontaktowała się w semestrze zimowym 2009/2010 z prowadzącymi, którzy stwierdzali, że nie musi uczestniczyć w zajęciach, a sprawę przepisania zaliczeń uzupełnią przed zakończeniem roku akademickiego 2009/2010.

Zdaniem skarżącej z racji tego, iż starała się o przepisanie zaliczeń, uzyskała zgodę na nieuczęszczanie na zajęcia. Podała także, iż to rozmaite problemy organizacyjne, mogły prowadzić do przekazywania niepełnych informacji o jej sytuacji. Przykładowo w ciągu roku akademickiego 2009/2010 kilkakrotnie zmieniali się kierownicy Katedry Biologii Medycznej i prowadzący ten przedmiot. Skarżąca zgłosiła również zastrzeżenia wobec postępowania Prodziekana ds. dydaktyki, wskazując, że wyznaczono jej termin do uzupełnienia zaliczeń niezgodnie z regulaminem. Najpierw Prodziekan ds. dydaktyki stwierdziła, że ma uzupełnić brakujące wpisy w indeksie i karcie osiągnięć studenta do 15 kwietnia 2010 r. W związku z tym skarżąca wystosowała do prowadzących poszczególne przedmioty (także i te kończące się w sesji letniej) pisma w sprawie wpisania zaliczeń, a tylko na niektóre z nich uzyskała odpowiedzi. Odpowiedź negatywną otrzymała jedynie w przypadku przedmiotów fakultatywnych.

W związku z tym razem z mężem podejmowała próby kontaktu z prowadzącymi. Działania te okazały się bezowocne – co najwyżej otrzymywali odpowiedzi, że sprawę wpisania zaliczeń powinien rozwiązać Dziekan (Prodziekan ds. dydaktyki). W międzyczasie termin uzupełnienia zaliczeń był przesuwany. W przypadku praktyki pielęgniarskiej obowiązującej po I roku Prodziekan jako osoba odpowiedzialna za praktyki sama stwierdziła (pismo z 1 kwietnia 2010 r.), że sprawą przepisania zaliczenia praktyki zajmie się w późniejszym terminie. Skarżąca stwierdziła, że sprawa rozwiązania problemu przepisania brakujących zaliczeń utknęła w miejscu i nie została rozstrzygnięta do dzisiaj.

W ocenie skarżącej uczyniła wszystko, co mogła (pisma z [...] marca 2010 r., próby kontaktu z prowadzącymi), żeby dopełnić formalności administracyjnych (przepisania zaliczeń z przedmiotów i praktyk już zaliczonych przez nią na innych uczelniach).

Skarżąca podniosła, że w dniu 9 listopada 2010 r., będąc w Dziekanacie Wydziału Nauk Medycznych stwierdziła, że na tablicy ogłoszeń Dziekanatu, na liście studentów II roku kierunku lekarskiego w grupie 6 było umieszczone jej imię i nazwisko – fakt ten zarejestrowała w postaci zdjęć i filmu za pomocą telefonu komórkowego załączonych do skargi. Jednakże w rozmowie z pracownicą Dziekanatu uzyskała informację, że jej dane znalazły się tam "przypadkiem"; pracownica ta odmówiła wydania skarżącej jakiegokolwiek zaświadczenia o statusie studenckim. Powyższe, zdaniem strony, dowodzi istnienia problemów administracyjnych w pracy Dziekanatu Wydziału Nauk Medycznych.

W przekonaniu skarżącej oczywistym jest, że zaliczyła (czy to na UWM czy to na innych uczelniach) przedmioty prowadzone na I roku kierunku lekarskiego (oprócz przedmiotów fakultatywnych, których niezaliczenie nie stanowi głównej podstawy do niezaliczenia roku) i jedynie w przypadku kilku przedmiotów nie została dopełniona prosta czynność administracyjna (przepisania zaliczeń uzyskanych na innych uczelniach). Za te braki, jej zdaniem, nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ wynikają one z wykazanych nieprawidłowości w pracy administracyjnej Dziekanatu Wydziału Nauk Medycznych.

Skarżąca przyznała przy tym, że w przypadku przedmiotów fakultatywnych sytuacja jest złożona i wymaga starannej analizy. Za zaliczenie tych przedmiotów przysługują 3 punkty ECTS, co oznacza, że do osiągnięcia limitu 60 punktów ECTS (§ 30 ust. 6 regulaminu studiów na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim) brakuje akurat tych 3 punktów. Jednakże brak ten nie wynika bezpośrednio z jej winy – decyzję odmowną na przepisanie zaliczeń otrzymała bowiem w kwietniu 2010 r., czyli zbyt późno i nie mogła już tych braków uzupełnić. Otrzymanie zbyt późnej decyzji wynikło z niezałatwienia sprawy wniosków z pisma z września 2009 r. W tej sytuacji w dniu 23 lipca 2010 r. wystąpiła do Dziekana z prośbą o ponowne rozpatrzenie tej sprawy (zaliczenia przedmiotów fakultatywnych) w związku z zaistnieniem nowych okoliczności (rozpoczęcie procesu przenoszenia się na inną uczelnię oraz zaliczenia na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym zajęć z języka miganego z elementami słownictwa medycznego w wymiarze 60 h).

Pismo to jednak nie zostało rozpatrzone, co oznacza, że tym samym zaliczyła I rok studiów, tym bardziej, że została umieszczona na liście studentów II roku. Skarżąca wywiodła, że już w lipcu 2010 r. uzyskała zgodę na przeniesienie się na inną uczelnię. Procesu tego nie mogła jednak sfinalizować z powodu niewyjaśnienia przez co najmniej rok jej sytuacji, co uniemożliwiło właściwe zakończenie studiów na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Przez to doznała szkód materialnych i niematerialnych.

Na zakończenie skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie decyzji organu I instancji służy tylko ukryciu błędów organizacyjnych i formalnych popełnionych przez pracowników administracyjnych Dziekanatu Wydziału Nauk Medycznych oraz próbie obarczenia strony ich skutkami, a tym samym ewidentnie narusza zasadę pogłębiania zaufania zawartą w art. 8 k.p.a.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], Rektor UWM w Olsztynie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w komparycji tego rozstrzygnięcia, że sprawa dotyczy odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując na wydaną uprzednio decyzję kasacyjną z dnia [...] marca 2011 r., którą uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r. z przyczyn formalnych, wobec nieodniesienia się do argumentów odwołującej. Organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. Dziekan Wydziału Nauk Medycznych UWM orzekł ponownie o skreśleniu odwołującej z listy studentów kierunku lekarskiego, od której w dniu 16 maja 2011 r. studentka złożyła odwołanie. Mając powyższe na uwadze prorektor UWM powtórzył za organem I instancji jakie przedmioty odwołująca obowiązana była zaliczyć zgodnie z planem studiów i programem nauczania. Potwierdził, że studentka nie była obecna na żadnych zajęciach z przedmiotów: biologia medyczna, chemia i biofizyka. Podkreślono, iż zgodnie z twierdzeniem dr hab. Z. W., prof. UWM, K. D. w zimowym semestrze roku akademickiego 2009/2010 próbowała uzyskać przepisanie oceny z biofizyki na podstawie dokumentacji Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, jednakże na Wydziale Nauk Medycznych UWM przedmiot ten kończy się egzaminem, natomiast na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym jedynie zaliczeniem, zatem dr hab.

Z. W., prof. UWM poinformował studentkę, że na zajęciach musi być obecna i złożyć egzamin. Skarżąca nie pojawiła się już więcej na zajęciach i nie przystąpiła do egzaminu. W kwestii przedmiotów fakultatywnych Rektor podniósł, iż w roku akademickim 2009/2010 obowiązkiem studentki było uzyskanie zaliczeń z przedmiotów historia sztuki, wprowadzenie do biologii komórki nowotworowej, neuroanatomia, terminologia medyczna w języku angielskim. Studentka na żadne z tych zajęć się nie zapisała ani też nie zjawiła się u prowadzących, nie uzyskując zatem stosownych zaliczeń. Przyznano, że skarżąca wystosowała pismo do Dziekana Wydziału Nauk Medycznych UWM z prośbą o przepisanie jej ocen z tychże przedmiotów ze względu na fakt ich zaliczenia na innych uczelniach. Dziekan Wydziału zgody nie wyraził, o czym studentka została na piśmie poinformowana, miała zatem obowiązek uczęszczania na te zajęcia. Wskazano też, ze praktyka wakacyjna jest ostatnią częścią "ogniwa", zatem tę kwestię można było rozpatrywać dopiero po dopuszczeniu studentki do sesji letniej.

Organ odwoławczy powołał się na przepis art. 189 ustawy p.sz.w. oraz § 21 regulaminu, zgodnie z którymi podstawowym obowiązkiem studenta jest postępowanie zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Student jest zobowiązany w szczególności do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, do terminowego składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów i programie nauczania, niezwłocznego powiadomienia na piśmie dziekana o rezygnacji z dalszej nauki, przestrzegania przepisów, zarządzeń i decyzji obowiązujących w uczelni.

Przepis art. 190 cyt. ustawy oraz § 28 ust. 2 regulaminu przewiduje możliwość skreślenia studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, udokumentowanym nieuzyskiwaniem zaliczeń obowiązkowych zajęć dydaktycznych, przewidzianych w planie studiów i programie nauczania, zgodnie z § 25 ust. 1 regulaminu. Przywołany § 25 stanowi zaś, iż zaliczenia zajęć obowiązkowych dokonuje osoba prowadząca zajęcia na podstawie obecności, oceny aktywności studenta oraz uzyskanych przez niego ocen. Osoba prowadząca zajęcia jest obowiązana podać – na pierwszych zajęciach – do wiadomości studentów warunki uzyskania zaliczenia zajęć. W przypadku przedmiotów kończących się egzaminem, egzaminator podaje zakres i formę egzaminu. Nadto zgodnie z § 33 ust. 1 w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru dziekan wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów.

Zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie studentka była w pełni świadoma swoich obowiązków, bowiem zarówno prowadząc obszerną korespondencję z Wydziałem Nauk Medycznych, jak i po spotkaniu z Prodziekanem ds. dydaktyki, była poinformowana, iż do jej obowiązków należy uczęszczanie na zajęcia zgodnie z planem studiów. Ponadto, zważywszy na podstawowy obowiązek studenta jakim jest uczęszczanie na zajęcia oraz składanie stosownych zaliczeń i egzaminów, studentka tym bardziej miała obowiązek stawiać się na zajęcia, w sytuacji, gdy nie miała jeszcze do końca uregulowanych spraw administracyjnych, tj. odpowiedzi na poszczególne pisma. Organ zauważył, że studentka w odwołaniu od decyzji o skreśleniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. przyznała, iż w przypadku, gdy nie została wyjaśniona jej sytuacja na studiach stacjonarnych na Wydziale Nauk Medycznych UWM, odstąpiła tymczasowo od pierwotnego zamiaru rezygnacji ze studiów niestacjonarnych na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym i rozpoczęła takie ustalanie planu zajęć na obu uczelniach, aby móc studiować na jednej i drugiej uczelni do czasu wyjaśnienia sprawy.

Na UWM rozpoczęła realizację tych przedmiotów, których nie zrealizowała na innych uczelniach lub też w sytuacji, gdy prowadzący nie zgodził się w odpowiednim terminie na przepisanie zaliczenia z danego przedmiotu. Organ uznał takie stanowisko za niedopuszczalne. Zgodnie z § 24 ust. 2 regulaminu student jest obowiązany do wypełnienia wymagań określonych przez nauczyciela akademickiego lub opiekuna praktyki, zgodnych z wytycznymi rady wydziału. Natomiast zapis § 30 ust. 1 regulaminu określa, że formę poszczególnych przedmiotów i praktyk określa rada wydziału w planie studiów.

Tym samym indywidualne ustalanie przez studenta sposobu i trybu zaliczania jest z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawnych niedopuszczalne. Rektor zarzucił, że odwołująca sama zdecydowała na jakie zajęcia będzie uczęszczać, podczas gdy sam fakt złożenia przez studentkę stosownych pism do władz wydziału jak i prowadzących poszczególne przedmioty nie jest automatycznie uzasadnieniem absencji na zajęciach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie K. D., reprezentowana przez radcę prawnego, domagała się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., jako dotyczącej sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Dziekana Wydziału Nauk Medycznych z dnia [...] lutego 2011 r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów, uchylonej decyzją Rektora UWM z dnia [...] marca 2011 r. Alternatywnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji rektora UWM z dnia [...] maja 2011 r. oraz decyzji Dziekana Wydziału Nauk Medycznych UWM z dnia [...] kwietnia 2011 r. w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 190 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 25 ust. 1, § 28 ust. 2 pkt 1 i 2 i § 33 ust. 1 regulaminu studiów na UWM, poprzez nieuprawnione uznanie, że zaistniały podstawy do skreślenia skarżącej z listy studentów Wydziału Nauk Medycznych, kierunek lekarski mimo:

1. – braku podstaw do stwierdzenia "braku postępów w nauce", tj. przesłanki skreślenia z art. 190 ust. 2 pkt 1 p.sz.w., wobec niekwestionowanego przez organy faktu uzyskania zaliczeń m.in. z przedmiotów biologia medyczna, biofizyka, chemia, szkolenie epidemiologiczne, praktyka wakacyjna w toku wcześniejszych studiów skarżącej, a jednocześnie wobec określenia przez Prodziekana Wydziału Nauk medycznych we wrześniu 2009 r. trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca i wobec uzgodnień poczynionych na przełomie września i października 2009 r. pomiędzy skarżącą i osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów co do uwzględnienia zaliczeń z tych przedmiotów bez konieczności uczestnictwa skarżącej w zajęciach;
2. – zaistnienia podstaw do zaliczenia wobec skarżącej I roku studiów na kierunku lekarskim, potwierdzonego faktem umieszczenia skarżącej na liście studentów II roku w listopadzie 2010 r., a zatem niewystąpienia przesłanki skreślenia z listy studentów wynikającej z art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., wobec:
3. • faktu uzyskania zaliczeń m.in. z przedmiotów biologia medyczna, biofizyka, chemia, przedmioty fakultatywne, praktyka wakacyjna, języki obce, histologia z cytologią i embriologią etc. w toku wcześniejszych studiów skarżącej, a jednocześnie wobec określenia przez Prodziekana Wydziału Nauk medycznych we wrześniu 2009r. trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca i wobec uzgodnień poczynionych na przełomie września i października 2009r. pomiędzy skarżącą i osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów co do uwzględnienia zaliczeń z tych przedmiotów bez konieczności uczestnictwa skarżącej w zajęciach,
4. • faktycznego uzyskania wpisów zaliczeń z części ze wskazanych wyżej przedmiotów (języki obce, anatomia, histologia z cytologią i embriologią etc.) oraz okoliczności, że brak wpisów w pozostałym zakresie nie wynikał z przyczyn leżących po stronie skarżącej,
5. • uzyskania zaliczeń z pozostałych przedmiotów objętych programem I roku studiów na Wydziale Nauk Medycznych, kierunek lekarski UWM (np. historia medycyny, etyka lekarska etc.);

Ponadto skarżąca podniosła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. – art. 7 i 8 k.p.a. statuujących zasadę prawdy obiektywnej i zasadę pogłębiania zaufania, a także art. 77 § 1 k.p.a. wymagającego wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., wskazującego granice swobodnej oceny dowodów, poprzez: pominięcie wielokrotnych wyjaśnień skarżącej, że jej działanie związane z nieuczestniczeniem w zajęciach z przedmiotów: biologia medyczna, biofizyka i chemia wynikało z faktu ustalenia przez Prodziekana Wydziału Nauk Medycznych we wrześniu 2009 roku trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca oraz uzgodnienia na przełomie września i października 2009 roku pomiędzy skarżącą i osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów na Wydziale Nauk Medycznych, co do uzyskania zaliczeń z tych przedmiotów na Wydziale Nauk Medycznych, na podstawie zaliczeń uzyskanych w toku wcześniejszych studiów skarżącej, bez konieczności uczestnictwa w zajęciach. Zdaniem skarżącej w powyższym zakresie Organ II instancji w sposób całkowicie nieuprawniony i sprzeczny z faktami oraz z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału uznał, że w trakcie rozmowy przeprowadzonej z Prodziekanem Wydziału Nauk Medycznych we wrześniu 2009 roku skarżąca "uzyskała pouczenie, że nie może zostać wpisana bezpośrednio na drugi rok studiów (...) oraz ma obowiązek uczęszczać na zajęcia obowiązkowe na pierwszym roku studiów".

Nieuznanie przez organ odwoławczy za rażące uchybienie przez organ I Instancji faktu nieudzielenia skarżącej pisemnej odpowiedzi na jej pismo z dnia [...] września 2009 r., aż do lutego 2010 roku, kiedy to skarżąca otrzymała postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia jej z listy studentów. Skarżąca zarzuciła też organowi odwoławczemu zbagatelizowanie faktu uwzględnienia jej na liście studentów II roku w listopadzie 2010 roku, co w jej ocenie wskazywało na stanowisko władz Wydziału Nauk Medycznych co do zaliczenia I roku (a mogło to nastąpić właśnie z uwzględnieniem ustaleń z września/października 2009 roku), a nadto podważało prawidłowość dalszych działań organu I instancji, zakończonych decyzją z dnia [...] lutego 2011 r.

Naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegało na:

1. – nierozpatrzeniu sprawy w części dotyczącej pominięcia przez organ I instancji wniosku skarżącej zgłoszonego w piśmie z dnia [...] września 2009 roku odnośnie przyznania indywidualnej organizacji studiów;
2. – nieuzasadnieniu przyczyny pominięcia dowodu w postaci fotokopii listy studentów II roku z listopada 2010 roku, na której widnieje nazwisko skarżącej;
3. – niewskazaniu podstawy prawnej skarżonej decyzji. Podniesiono, że sentencja rozstrzygnięcia organu II instancji w ogóle nie wskazuje przepisu prawa dotyczącego kwestii skreślenia z listy studentów, a uzasadnienie decyzji w sposób ogólnikowy odwołuje się do art. 190 p.sz.w. a nadto do § 28 ust. 2 oraz § 33 ust. 1 Regulaminu Studiów UWM, które nie będąc przepisami prawa powszechnie obowiązującego nie mogą stanowić samodzielnej podstawy decyzji o skreśleniu z listy studentów.

Skarżąca zarzuciła, że organy orzekające wykroczyły poza granice uprawnionego uznania administracyjnego, podejmując rozstrzygnięcia dowolne.

W odpowiedzi na skargę rektor UWM w Olsztynie, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi organ wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Nauk Medycznych UWM z dnia [...] kwietnia 2011 r. W ocenie organu nie zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Przyznano, że w petitum decyzji nastąpił błąd oznaczenia daty zaskarżonej decyzji jednakże jest to oczywista omyłka pisarska. Z treści bowiem uzasadnienia decyzji wprost wynika, jaka decyzja była przedmiotem zaskarżenia i rozpatrywania przez organ II instancji. Zdaniem organu omyłka ta nie stanowi wobec tego naruszenia przepisów i podstaw uchylenia decyzji.

Rektor UWM wyjaśnił, że rozstrzygał w oparciu o art. 138 k.p.a., a nie przepis art. 190 p.sz.w., który jest przepisem merytorycznym i stanowiącym podstawę wydania decyzji przez organ I instancji. Podkreślono, że organ I instancji konkretnie wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia z art. 190 ust. 2 pkt 2 tej ustawy i skarżąca nie musiała domyślać się dlaczego została skreślona z listy studentów i na jakiej podstawie. Organ II instancji zaś, wydając decyzję na podstawie art. 138 kpa, w uzasadnieniu decyzji rozważył, czy zaszły wszystkie przesłanki do zastosowania przez organ I instancji wskazanego art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy i czy organ wyjaśnił wszystkie wątpliwości w tej sprawie.

Na rozprawie w dniu 29 września 2011r. pełnomocnik organu podtrzymała stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, dodatkowo stwierdzając, że lista studentów II roku, o której mowa w skardze, nie stanowiła oświadczenia woli organu o przyjęciu skarżącej na II rok studiów, a sporządzana jest dla celów administracyjnych.

Pełnomocnik strony skarżącej nie zgodził się z oświadczeniem strony przeciwnej, że wywieszona lista studentów nie była oświadczeniem woli uczelni tym bardziej, że została ona wywieszona w listopadzie 2010 r., a więc już po zakończeniu sesji poprawkowej. W związku z tym, zdaniem strony skarżącej, jeżeli student znajduje się na tej liście ma prawo sądzić, że jest na kolejnym roku studiów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności Sąd nie podzielił zarzutu strony skarżącej, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności. W niniejszej sprawie nie zachodzi res iudicata, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że przedmiotem rozpoznania Rektora UWM była decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2011 r., a nie jak to wskazano w komparycji, decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2011 r., którą Rektor UWM uprzednio uchylił w trybie instancyjnym. Sama skarżąca, jak wnioskować można z zarzutów skargi, nie ma w tym zakresie żadnych wątpliwości. Dlatego dostrzeżone uchybienie należy oceniać w kategoriach oczywistej omyłki, czyli wady nieistotnej, która stosownie do art. 113 § 1 k.p.a. może zostać sprostowana przez organ orzekający w każdym czasie, także na żądanie strony.

Z tego też powodu stwierdzona nieprawidłowość nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., nie można bowiem kwalifikować jej jako istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, iż w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., uprawniająca Dziekana Wydziału Nauk Medycznych UWM w Olsztynie do skreślenia skarżącej z listy studentów na kierunku lekarskim. Ten przepis stanowił podstawę prawną działania organu I instancji. Dziekan Wydziału Nauk Medycznych wyartykułował ten przepis w komparycji decyzji z dnia [...] kwietnia 2011r. oraz przytoczył treść tego przepisu, dowodząc, że skarżąca nie zaliczyła I roku studiów. Ten sam przepis, tj. art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowił następnie materialnoprawną podstawę działania organu II instancji, na skutek wniesionego odwołania.

W świetle art. 15 k.p.a., każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega – w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot – ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Oznacza to, że wniesienie odwołania uruchamia administracyjny tok instancji i nakłada na organ odwoławczy obowiązek rozpatrzenia sprawy w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem organu I instancji. Wniesienie odwołania, niezależnie od wskazanych w nim zarzutów, nakłada na organ odwoławczy obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie (tak: NSA w wyroku z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1005/08, por. także wyrok NSA z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 789/08, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organ odwoławczy nie może w związku z tym ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 kpa, to jest dokonując merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że Rektor UWM miał obowiązek ponownie zbadać i wykazać, że zostały spełnione przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów na kierunku lekarskim. Prawidłowo organ II instancji w wydanym rozstrzygnięciu powinien był powołać w podstawie prawnej i uzasadnieniu także przepis prawa materialnego, które uprawniały organ do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o skreśleniu z listy studentów, prócz przepisu procesowego art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., określającego tryb działania organu odwoławczego, gdy uzna on, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Wskazany brak nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż z treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji Rektora wynika bezspornie, że organ orzekał w oparciu o art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w.

Przy czym organ II instancji skupił się na wykazaniu, że skarżąca nie zaliczyła semestru w roku akademickim 2009/2010. Organ ten przytoczył w uzasadnieniu treść § 25 ust. 1, § 28 ust. 2 regulaminu studiów, określających konsekwencje niezaliczenia obowiązkowych zajęć dydaktycznych oraz § 33 ust. 1 pkt 3 regulaminu statuującego, że dziekan wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru. Wobec tego nie powinno budzić wątpliwości, który przepis stanowił podstawę orzekania w sprawie.

Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Przepis ten wyznaczał ramy postępowania w sprawie i zakres prowadzonego postępowania wyjaśniającego, sprowadzającego się do ustalenia, czy studentka uzyskała zaliczenie I roku studiów na kierunku lekarskim, w terminie określonym regulaminem studiów UWM w Olsztynie. Skarżąca sama przyznała, że nie ma wszystkich wymaganych zaliczeń. Jednak winą obarcza za taki stan rzeczy administrację Uczelni. Skarżąca starała się wykazać, że zrobiła co mogła, aby zaliczyć I rok studiów. Działanie to polegało na wystąpieniu o zaliczenie przedmiotów na podstawie zaliczeń na innych uczelniach i przyznaniu indywidualnej organizacji studiów. Zgody takiej skarżąca nie uzyskała, choć część zaliczeń przepisano skarżącej.

W szczególności, jak wynika z akt sprawy i na co szczególnie zwracały uwagę organy orzekające, skarżąca została poinformowana przez Kierownika Katedry Fizyki i Biofizyki, że przepisze jej ocenę z przedmiotu biofizyka uzyskaną na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, jeżeli będzie to ocena z egzaminu. Ostatecznie skarżąca nie uzyskała zaliczenia tego obowiązkowego przedmiotu, gdyż nie zdawała egzaminu z tego przedmiotu, nie było więc oceny, którą można było przepisać. Skarżąca pomija w ogóle ten fakt. Niezależnie od tego skarżąca w ogóle nie realizowała przedmiotów fakultatywnie obowiązujących zgodnie z planem studiów na I roku Wydziału Nauk Medycznych na UWM. Skarżąca starała się o przepisanie zaliczeń z przedmiotów fakultatywnych uzyskanych na innych uczelniach, ale takich które nie były wymagane na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Wobec wykazanej przez organy rozbieżności w tym zakresie, niezasadnie skarżąca zarzuca organowi I instancji, że zbyt późno udzielił jej odpowiedzi na jej wniosek i nie mogła już zapisać się na zajęcia fakultatywne.

Rozumując logicznie, skarżąca powinna była zdawać sobie sprawę, że ewentualne zaliczenie może dotyczyć tylko tożsamych przedmiotów. Poza tym skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że brak jest podstaw prawnych do przepisywania ocen. Zaliczenie przedmiotu na podstawie indeksu innej uczelni zależy jedynie od dobrej woli prowadzącego dany przedmiot. Dlatego sam fakt złożenia przez studentkę stosownych pism do władz wydziału, jak i prowadzących poszczególne przedmioty, na co zasadnie zwrócił uwagę organ II instancji, nie uzasadniał absencji na zajęciach. Skarżąca nie mogła poprzestać tylko na oczekiwaniu na przepisanie ocen, zwłaszcza gdy nie uzyskała wymaganych wpisów. Nie ma racji wobec tego skarżąca zarzucając władzom uczelni bezczynność w rozpatrzeniu jej wniosków, czy naruszenie zasady pogłębiania zaufania, o której mowa w art. 8 k.p.a.. Wbrew przekonaniu skarżącej organ wydziałowy dawał szanse studentce przesuwając termin zaliczenia.

Wyjaśnić należy też, że w postępowaniu przed organami uczelnianymi przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 207 ust. 1 p.sz.w. stosowane są tylko pomocniczo przy wydawaniu decyzji administracyjnych. W myśl art. 160 ust. 1 tej ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskkim jest to regulamin studiów, który został przyjęty Uchwałą Nr 99 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2006 r. Zgodnie z § 21 ust. 1 tego regulaminu podstawowym obowiązkiem studenta jest postępowanie zgodnie z treścią ślubowania i regulaminu studiów. W myśl ustępu 2 pkt 1 i 2 tego paragrafu student jest obowiązany w szczególności do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów oraz terminowego składania egzaminów, odbywania praktyk. Stosownie do § 24 ust. 2 regulaminu warunkiem zaliczenia przedmiotu lub praktyki jest wypełnienie przez studenta wymagań określonych przez nauczyciela akademickiego lub opiekuna praktyki, zgodnych z wytycznymi rady wydziału.

W uzasadnionych przypadkach dziekan może zwolnić studenta z ponownego uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych przewidzianych planem studiów danego przedmiotu lub praktyki, które zaliczył. Z tego ostatniego zdania wynika jednoznacznie, że skarżąca nie mogła samowolnie zadecydować na jakie zajęcia będzie uczęszczać, a które pominie. Z powodu nieobecności na ćwiczeniach skarżąca nie została dopuszczona do egzaminu z przedmiotów: biologia medyczna, chemia i biofizyka, a przez to nie uzyskała ich zaliczeń stosownie do § 25 regulaminu studiów. Skarżąca nie uczestniczyła też w objętych planem studiów zajęciach fakultatywnych, co uniemożliwiło ich zaliczenie.

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy uczelni, których skarżąca w przedstawionym zakresie nie neguje, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto dokonanej przez organy ocenie dowodów nie można postawić zarzutu dowolności.

Odnosząc się do stawianego w skardze zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenia sprawy w części pominięcia przez organ wniosku o przyznanie indywidualnej organizacji studiów, wskazać trzeba, iż na obecnym etapie strona nie może dochodzić rozpatrzenia tego wniosku, gdyż ustawodawca przewidział odrębny tryb zwalczania bezczynności organów administracyjnych, uregulowany w art. 37 k.p.a. Jego uruchomienie zależy od woli strony. Skarżąca natomiast nie podejmowała do tej pory żadnych działań, które zobligowałyby organ do rozpatrzenia zgłoszonego wniosku. W konsekwencji skarżąca nie uzyskała zgody na studiowanie w trybie indywidualnej organizacji studiów i miała obowiązek planowo uczęszczać na zajęcia.

Natomiast co do nieuwzględnienia dowodu z fotokopii listy studentów II roku, na której widnieje nazwisko skarżącej, stwierdzić należy, że lista ta nie może dowodzić zaliczenia przez skarżącą I roku studiów, gdyż jest sprzeczna z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. To § 24 ust. 2 i 3 regulaminu studiów określa tryb zaliczenia semestru (roku). Uwzględniając ten przepis organy zgromadziły obszernie w aktach sprawy dowody, że studentka z powodu absencji nie została dopuszczona do egzaminów i tym samym nie zdała I roku.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę jako nieuzasadnioną Sąd oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. D., reprezentowana przez radcę prawnego J. B. i zaskarżając wyrok w całości oparła ją o obie podstawy z art. 174 p.p.s.a. zarzucając:

1. 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a., polegające na niedokonaniu przez WSA w Olsztynie oceny legalności decyzji organów obu instancji w aspekcie przepisów art. 7 i 8 k.p.a. (wyrażających zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę pogłębiania zaufania), a to poprzez:

1.1 zaaprobowanie i nieuznanie za rażące uchybienie faktu nieudzielania skarżącej pisemnej odpowiedzi na jej pismo z dnia [...] września 2009 r., aż do lutego 2010 r., kiedy to skarżąca otrzymała postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia jej z listy studentów; fakt poczynienia przez Prodziekana Wydziału Nauk Medycznych we wrześniu 2009 r. jedynie ustnych ustaleń co do trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca co pozwoliło następnie na uchylenie się od skutków tych ustaleń i podjęcie wobec skarżącej drastycznych środków, pozostających w opozycji do treści ustaleń; dodatkowo, fakt podjęcia przez organ I instancji aktywności w sprawie po pięciu miesiącach od dokonania tych ustaleń doprowadził do sytuacji, w której skarżąca nie była już w stanie podjąć skutecznych działań (w tym uzyskanie pisemnych potwierdzeń uzgodnień dokonanych z prowadzącymi zajęcia z jesieni 2009 r.) celem zapobieżenia zarzutom jej stawianym co do nieuczestniczenia w zajęciach;

1.2. pominięcie wielokrotnych wyjaśnień skarżącej (zawartych w korespondencji z władzami Wydziału Nauk Medycznych, a następie w odwołaniach od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2011 r.), że jej działanie związane z nieuczestniczeniem w zajęciach z przedmiotów: biologia medyczna, biofizyka i chemia, wynikało z faktu ustalenia przez Prodziekana we wrześniu 2009 r. trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca oraz uzgodnieniami poczynionymi na przełomie września i października 2009 r. pomiędzy skarżącą i osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów na Wydziale Nauk Medycznych, co do uzyskania zaliczeń z tych przedmiotów na tym Wydziale na podstawie zaliczeń uzyskanych w toku wcześniejszych studiów skarżącej, bez konieczności uczestniczenia w zajęciach.

2. Naruszenie przepisu prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym w zw. z § 25 ust. 1 i § 28 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z § 33 ust. 1 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie, a to poprzez nieuprawnione uznanie, że zaistniały podstawy do skreślenia skarżącej z listy studentów Wydziału Nauk Medycznych, kierunek lekarski, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, mimo:

2.1 zaistnienia podstaw do zaliczenia wobec skarżącej I roku studiów na tym Wydziale, potwierdzonego faktem umieszczenia skarżącej na liście studentów II roku w listopadzie 2010 r., a zatem niewystąpienia przesłanki skreślenia z listy studentów wynikającej z art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., a to:

1. – wobec faktu uzyskania zaliczeń m.in. z przedmiotów biologia medyczna, biofizyka, chemia, przedmioty fakultatywne, praktyka wakacyjna, języki obce, histologia z cytologią i embriologią etc. w toku wcześniejszych studiów skarżącej, a jednocześnie
2. – wobec określenia przez Prodziekan Wydziału Nauk Medycznych we wrześniu 1990 r. trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca i wobec uzgodnień poczynionych na przełomie września i października 209 r. pomiędzy skarżącą i osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów na Wydziale Nauk Medycznych UWM, co do uwzględnienia zaliczeń z tych przedmiotów na wydziale Nauk Medycznych UWM, bez konieczności uczestnictwa skarżącej w zajęciach,
3. – wobec faktycznego uzyskania wpisów zaliczeń z części ze wskazanych wyżej przedmiotów (języki obce, anatomia, histologia z cytologią i embriologią etc.) oraz okoliczności, że brak wpisów w pozostałym zakresie nie wynikał z przyczyn leżących po stronie skarżącej,
4. – wobec uzyskania zaliczeń z pozostałych przedmiotów objętych programem I roku studiów na Wydziale nauk Medycznych, kierunek lekarski UWM w Olsztynie (np. historia medycyny, etyka lekarska etc.).

Skarżąca wniosła:

1. 1) o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., a w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 188 powołanej ustawy
2. 2) o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i orzeczenie o uchyleniu w całości decyzji Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] oraz decyzji Dziekana Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2011 r., a w każdym przypadku:
3. 3) o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przewidzianych.

Rozwijając powyższe zarzuty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że WSA mimo obowiązku weryfikacji legalności działania organów pominął kwestię naruszenie przez nie przepisów art. 7 i 8 k.p.a. statuujących zasady prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania. O naruszeniach tych przesądzają następujące fakty.

Organy zbagatelizowały wielokrotne wyjaśnienia skarżącej, że jej działanie związane z nieuczestniczeniem w zajęciach z biologii medycznej, biofizyki i chemii wynikało z faktu ustalenia przez Prodziekana Wydziału Nauk Medycznych we wrześniu 2009 r. trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca oraz jej uzgodnieniami z osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów, co do uzyskania tych zaliczeń bez konieczności uczestnictwa w zajęciach, na podstawie uzyskanych wcześniej zaliczeń. WSA zaaprobował swym rozstrzygnięciem rażące uchybienia powołanym wyżej przepisom prawa, polegające na nieudzielaniu przez organ I instancji pisemnej, jednoznacznej odpowiedzi na pismo skarżącej z [...] września 2009 r., aż do lutego 2010 r., kiedy to wydano postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów, a więc wówczas gdy skarżąca nie była w stanie podjąć skutecznych działań odpowiadających dokonanym przez Prodziekana ustaleniom oraz uzgodnieniom poczynionym z prowadzącymi zajęcia.

Organ odwoławczy w sposób nieuprawniony zarzuca stronie niestawianie się na zajęciach "w sytuacji gdy nie miała jeszcze do końca uregulowanych spraw administracyjnych", tj. odpowiedzi na poszczególne pisma, skoro uzyskała zapewnienia prowadzących zajęcia o braku obowiązku uczestniczenia w nich. Zarzut powyższy przeczy zasadzie działania również organów uczelni – w sposób budzący zaufanie (art. 9 k.p.a.).

Skarga kasacyjna powołuje się na przepisy art. 207 ust. 1 i 4 p.sz.w., zgodnie z którymi do decyzji podejmowanych przez organy uczelni, w tym co do skreślenia z listy studentów, odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie tej regulacji polega "na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony" (wyrok WSA w Gdańsku z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 368/09). Wyrazem działania zgodnego z tym nakazem byłoby jednoznaczne, pisemne udzielenie skarżącej odpowiedzi na pismo z trześnia 2009 r., co pozwoliłoby na weryfikację zgodności działania skarżącej z ustaleniami poczynionymi z Prodziekan, a tym samym uniemożliwiłoby czynienie skarżącej zarzutu nieuczestniczenia w zajęciach (w tym zakresie skarżąca dokonała uzgodnień z prowadzącymi zajęcia), jak zasadniczej przyczyny niezaliczenia roku.

Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego skarga kasacyjna uzasadnia tym, że WSA akceptując ocenę faktów dokonaną przez organy obu instancji zbagatelizował stwierdzenie strony, że w odniesieniu do niej faktycznie zaistniały podstawy do zaliczenia I roku studiów, co potwierdzał fakt umieszczenia jej na liście studentów II roku w listopadzie 2010 r., a to:

1. – wobec faktu uzyskania zaliczeń m.in. z przedmiotów biologia medyczna, biofizyka, chemia, przedmioty fakultatywne, praktyka wakacyjna, języki obce, anatomia, histologia z cytologią i embriologią etc. w toku wcześniejszy studiów skarżącej, a jednocześnie
2. – wobec określenia przez Prodziekan Wydziału Nauk Medycznych we wrześniu 2009 r. trybu postępowania, jakie winna podjąć skarżąca i wobec uzgodnień poczynionych na przełomie września i października 2009 r. pomiędzy skarżącą i osobami prowadzącymi zajęcia ze wskazanych przedmiotów na Wydziale Nauk Medycznych UWM co do uwzględnienia zaliczeń z tych przedmiotów na Wydziale Nauk Medycznych UWM, bez konieczności uczestnictwa skarżącej w zajęciach,
3. – wobec faktycznego uzyskania wpisów zaliczeń z części ze wskazanych wyżej przedmiotów (języki obce, histologia z cytologią i embriologią etc.) oraz okoliczności, że brak wpisów w pozostałym zakresie nie wynikał z przyczyn leżących po stronie skarżącej,
4. – wobec uzyskania zaliczeń z pozostałych przedmiotów objętych programem I roku studiów na Wydziale Nauk Medycznych, kierunek lekarski, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

WSA, mimo zgromadzenia w materiale sprawy dokumentów (pism i odwołań skarżącej) potwierdzających, że w trakcie semestru zmienione zostały zasady finalizowania edukacji np. z biofizyki, która początkowo miała zakończyć się zaliczeniem, a przed końcem semestru powiadomiono studentów o obowiązku złożenia egzaminu z tego przedmiotu, ocenił okoliczność niezłożenia przez skarżącą tego egzaminu jako jedną z przesłanek uzasadniających sankcje wobec skarżącej. Wspomnieć przy tym należy, że w trakcie trwania roku akademickiego zmieniono również zasady zaliczenia historii medycyny z egzaminu na zaliczenie, przy czym ten egzamin skarżąca zdała w tzw. terminie zerowym.

Skarga powołuje się nadto na przepis § 33 ust. 1 Regulaminu studiów UWM, który przewiduje, że w stosunku do studenta, który nie zaliczył semestru, dziekan wydaje decyzję o powtórzeniu niezliczonych przedmiotów, a w ostateczności o skreśleniu z listy studentów. Przepis § 33 ust. 1 powołanego Regulaminu wskazuje sankcję skreślenia z listy studentów jako ostateczność, a w pierwszej kolejności nakazuje dziekanowi wydziału nakazanie powtórzenia przedmiotów. Okoliczności sprawy przesądzają jednak, że takiej ewentualności organy w ogóle nie przewidywały, nawet gdyby założyć, że "niezaliczenie semestru" jest faktem. Wojewódzki Sąd Administracyjny kwestię tę jednakże pominął, uznając zasadność zastosowania przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., mimo braku na początku roku akademickiego 2009/2010 rzetelnej i pełnej informacji o tym, które przedmioty kończą się egzaminem, a które jedynie zaliczeniem, oraz dokonanie w tym zakresie zmian w trakcie roku, co uniemożliwiło skarżącej uprzednie (tj. jesienią 2009 r.) podjęcie odpowiednich działań (uzgodnienie w przedmiocie złożenia egzaminu).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Rozpoznając sprawę, stosownie do wskazań zawartych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a., w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia przepisów postępowania jak również zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego.

Zarzut naruszenia przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. skarga kasacyjna wiąże z naruszeniem art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 tej ustawy w zw. z art. 7 i 8 k.p.a.

Pierwszy z naruszonych przepisów określa elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Obszerne uzasadnienie zaskarżonego wyroku wszystkie te elementy zawiera, a ponadto szczegółowe odniesienie się Sądu do zarzutów skargi świadczy, iż Sąd dokonał prawidłowej kontroli legalności decyzji podjętych w sprawie. Zważyć należy, iż organy przeprowadziły postępowanie, w którym został zgromadzony obszerny materiał dowodowy, obrazujący przebieg procesu odbywania studiów przez skarżącą. Skarżąca w toku postępowania, a również przed jego wszczęciem składała liczne pisma, na które udzielono jej odpowiedzi, a które świadczą, iż organy Uczelni wymagały od strony przestrzegania regulaminu studiów i właściwego, tj. w terminie zaliczenia poszczególnych przedmiotów.

Wbrew twierdzeniom skargi Sąd odniósł się do faktu nieudzielania stronie pisemnej odpowiedzi na jej pismo z września 2009 r., dotyczące warunkowego wpisania jej na drugi rok studiów na kierunku lekarskim oraz przyznanie jej indywidualnej organizacji studiów. Prawidłowo Sąd wskazał, iż do zwalczania bezczynności organu służy tryb zażaleniowy, przewidziany w art. 37 k.p.a., inicjowany na wniosek strony. Skarżąca działań takich nie podejmowała. Brak reakcji organu na pismo strony z września 2009 r. nie mógł więc stanowić podstawy oceny zaskarżonych decyzji, których przedmiotem było skreślenie strony z listy studentów. Błędnie w braku pisemnej reakcji organu o zmianę organizacji studiów upatruje skarżąca rażące naruszenie prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

Materiały postępowania wyjaśniającego wskazują natomiast, iż organ uczelni w wyniku ustnych ustaleń ze skarżącą zalecił jej sposób postępowania przy ubieganiu się o zaliczenie przedmiotów, z których uzyskała pozytywne wyniki na innych uczelniach. Jest bezspornym w świetle poczynionych przez organy ustaleń, iż skarżąca nie uczestniczyła w zajęciach, co do których nie uzyskała wiążącego zwolnienia z uczestnictwa w ćwiczeniach, a następnie składania egzaminów. Powoływanie się przez stronę na ustne ustalenia z prowadzącymi zajęcia w świetle ich wyjaśnień nie mogły być uznane za wiarygodne, zwłaszcza w odniesieniu do przedmiotu biofizyka, z którego skarżąca posiadała jedynie zaliczenie w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, natomiast w UWM wymagane było z tego przedmiotu złożenie egzaminu.

Zasadnie zwrócił także uwagę Sąd pierwszej instancji na zaniechanie przez skarżącą uczestniczenia w zajęciach fakultatywnych, obowiązujących na pierwszym roku studiów i próbę obejścia tego obowiązku przez uzyskanie zaliczenia przedmiotów fakultatywnych zrealizowanych na innych uczelniach.

Nie można przypisać Sądowi pierwszej instancji zarzutu niedostrzeżenia naruszeń przez organy przepisów art. 7 i 8 k.p.a., gdyż organy dążyły do wyjaśnienia sprawy, stwarzając stronie możliwość uzupełnienia brakujących zaliczeń.

Organy uczelni wychodząc z przesłanek materialnoprawnych w tym przepisu art. 189 p.sz.w. oraz § 21 regulaminu, nakładających na studenta obowiązki postępowania zgodnie z treścią ślubowania i regulaminu studiów, uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, terminowego składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów prawidłowo przyjęły, iż niedopuszczalnym jest taki sposób odbywania studiów, w których strona samodzielnie ustala w jakich zajęciach winna uczestniczyć, a jakie może pominąć licząc na uwzględnienie zaliczeń na innej uczelni. Możliwość zaliczenia egzaminów złożonych na innych uczelniach nie oznacza automatycznie zwolnienia z obowiązku uczęszczania na ćwiczenia, zwłaszcza gdy strona nie uzyskała wiążącej decyzji (na piśmie) lub z góry z uwagi na niewypełnienie warunków mogła liczyć się z odmową "przepisania" oceny z egzaminu z innej uczelni.

Należy zważyć także i to, iż organy uczelni stwarzały stronie możliwość uzupełnienia egzaminów wyznaczając jej dodatkowe terminy. Ponadto oceniając stosowanie w tej sprawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należy uwzględnić to, iż postępowanie w tej sprawie wszczęto w dniu 25 lutego 2010 r. w związku z niezaliczeniem przez stronę pierwszego semestru. Sesja egzaminacyjna zakończyła się w dniu 17 września 2010 r., natomiast pierwszą decyzję o skreśleniu z listy studentów Dziekan wydał dopiero w dniu [...] lutego 2011 r., zaś ostateczna decyzja Rektora zapadła w dniu [...] maja 2011 r. Uwzględniając czas trwania postępowania należałoby dojść do przekonania, że strona miała przeszło rok czasu na uzupełnienie brakujących egzaminów i zaliczeń.

Nieskorzystanie z tej możliwości, jak również samowolne ustalenie planu studiów obciąża skutkami skarżącą. Nie jest natomiast uprawnione obciążenie organów uczelni tym, iż niektórzy z wykładowców, wobec absencji skarżącej na zajęciach odmówili zaliczenia poszczególnych przedmiotów. Podejmując decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów organy nie naruszyły przepisów postępowania, nie było więc podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd.

W sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego. Naruszenie przepisów art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w. oraz § 25 ust. 1, § 28 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz § 33 ust. 1 Regulaminu Studiów na UWM strona wiąże z istnieniem podstaw do zaliczenia pierwszego roku studiów, co potwierdzało w jej przekonaniu umieszczenie jej nazwiska na liście studentów drugiego roku w listopadzie 2010 r.

Nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie zaliczyła pierwszego roku studiów, gdyż nie złożyła w ustalonym, a następnie przedłużonym terminie wymaganych egzaminów, zajęć fakultatywnych i nie uzyskała zaliczenia praktyki. Zdanie egzaminu potwierdza stosowny wpis w indeksie, uzyskany w wyniku złożonego pomyślnie egzaminu, bądź uznanie przez osobę prowadzącą zajęcia egzaminu złożonego w innej uczelni. Skarżąca z kilku przedmiotów takich zaliczeń nie uzyskała. Błędnie z umieszczenia jej na liście studentów drugiego roku, co nastąpiło wskutek pomyłki, skarżąca wywodzi fakt zaliczenia pierwszego roku studiów. Ta okoliczność faktyczna świadczy o wadliwym prowadzeniu dokumentacji na Wydziale, jednakże nie może mieć znaczenia prawnego, takiego jakie przypisuje mu skarżąca. Ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie jest prawidłowa i zgodna z prawem.

Nie można było także uznać za zasadny zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu § 33 ust. 1 regulaminu, przez nieuwzględnienie, iż sankcja skreślenia stanowi ostateczność, zaś w pierwszej kolejności przepis nakazuje dziekanowi oracz powtórzenie przedmiotów.

Możliwość, o której wspomina skarżąca przewidziana jest w przepisie § 33 ust. 1 i 2 jednakże tylko wówczas gdy powtórzenie dotyczy nie więcej niż dwóch przedmiotów, a ponadto może nastąpić wyłącznie na pisemny wniosek studenta złożony po zakończeniu roku lub semestru, którego nie zaliczył (§ 33 ust. 3).

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie uzyskała zaliczenia z więcej niż dwóch przedmiotów, a ponadto nie wystąpiła do organów uczelni z takim wnioskiem.

Z powyższych względów organ nie mógł rozważać stosowania innych środków i skorzystać z takiego rozwiązania, zaś WSA w Olsztynie nie miał obowiązku odnosić się do tego przepisu.

Z powyższych względów, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną uzasadnionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok za zgodny z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.