Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 267/13 oddalił skargę G. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Aktem notarialnym z dnia 21 lutego 1966 r. S. S. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Kielcach na zapleczu ulicy [...], składającą się z trzech placów oznaczonych nr [...], [...], [...] na planie złożonym do dokumentów księgi nr hip. [...] o pow. [...]m2, z przeznaczeniem pod budowę Technikum [...]. Zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r. o lokalizacji szczegółowej przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę Technikum [...].
Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. spadkobiercy byłej właścicielki wystąpili do Prezydenta Miasta Kielce o zwrot nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. [...], oznaczonej w dacie przejęcia jako działki nr [...], [...], [...] o łącznej pow. [...]m2.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Starosta Konecki odmówił zwrotu na rzecz G. B., D. W., M. S. i A. S. nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. [...], oznaczonej w dacie nabycia jako część placu nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]ha, której w aktualnej ewidencji gruntów m. Kielce obr. [...] odpowiada część działki nr [...] o powierzchni [...]ha, stanowiącej własność Gminy Kielce, w trwałym zarządzie Zespołu Szkół [...] w Kielcach.
Organ I instancji ustalił, że działki stanowiące przedmiot wniosku o zwrot, oznaczone nr [...] i [...] zlokalizowane są w części na działce nr [...], stanowiącej teren wokół budynku Technikum, a w pozostałej części na działce nr [...] stanowiącej pas drogowy ulicy [...], natomiast działka nr [...] w całości weszła w obszar działki nr [...] stanowiącej także część pasa drogowego ulicy [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy Kielce na podstawie decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 1997 r. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 27 lutego 2012 r. działka nr [...] o powierzchni [...]m2 stanowi własność Gminy Kielce, pozostaje w trwałym zarządzie Zespołu Szkół [...] w Kielcach i jest zabudowana budynkiem o powierzchni [...]m2.
Pismem z dnia 10 lipca 2012 r. D. W. i A. S. wskazali, że ograniczają wniosek zwrotu jedynie do terenów zajętych pod boisko technikum [...] i terenów przyległych, bez ubiegania się o zwrot terenu pod ulicą [...].
Podczas oględzin w dniu 4 października 2012 r. ustalono, że wnioskowane do zwrotu działki znajdują się na terenie dawnego Technikum [...] i są oddzielone ogrodzeniem, wzdłuż którego rosną topole (16 sztuk). Na dawnych działkach nr [...] i [...] urządzone jest boisko asfaltowe do gry w piłkę. Na części tych działek jest trawnik i część budynku sali gimnastycznej.
W dniu 9 września 2012 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, podczas której G. B. podtrzymała swój wniosek o zwrot, pomimo że potwierdziła, iż sporna nieruchomość została wykorzystana na cel wykupu tj. pod budowę Technikum [...] w Kielcach.
Starosta Konecki, odmawiając zwrotu przedmiotowej nieruchomości – na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2, art. 142, art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n." wskazał, że została ona wykorzystana zgodnie z celem jej przejęcia – to jest pod budowę technikum, w związku z czym nie stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli G. B. oraz M. S. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty Koneckiego z dnia [...] grudnia 2012 r.
Wojewoda Świętokrzyski podkreślił że z treści aktu notarialnego z dnia 21 lutego 1966 r. wynika, że przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), w związku z czym w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 136 - 142 u.g.n. Cel, na jaki przejęta została przedmiotowa nieruchomość – budowa Technikum [...] – wynikał z zapisów w ww. dokumencie przejęcia oraz z decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1963 r.
Z ustaleń protokołu oględzin i rozprawy administracyjnej jednoznacznie wynika, że na działce nr [...] w części odpowiadającej dawnym działkom hip. [...] i [...], cel wywłaszczenia został zrealizowany. W tym zakresie wskazano, że jakkolwiek budynek szkoły nie został usytuowany na całej nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania zwrotowego (jedynie niewielka część dawnej działki hip. nr [...] znajduje się pod budynkiem szkoły), to wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest częścią działki nr [...] zagospodarowanej jako teren szkoły, częściowo zabudowany budynkiem szkoły.
Ponadto do chwili obecnej dawne działki hip. nr [...] i [...] stanowią zintegrowaną, jednolitą całość z terenem szkoły, gdyż znajdują się w trwałym jej ogrodzeniu oraz urządzono na nich boisko sportowe. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że cała inwestycja planowana do zrealizowania na terenie, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość, objęta decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1963 r. została zrealizowana (co potwierdza m. in. mapa ewidencyjna, obrazująca aktualny stan terenu). Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego zwrotu działki sąsiedniej spadkobiercom byłych właścicieli wskazano, że okoliczność ta nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia, gdyż każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie.
Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła G. B. W uzasadnieniu podtrzymano dotychczasowe stanowisko, że część działki, na której nie stoi budynek szkoły powinna być zwrócona – z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę stwierdził, że cel nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego - budowa technikum koresponduje z zapisami decyzji o lokalizacji szczegółowej technikum, określonej na załączonym do tego rozstrzygnięcia szkicu, obejmującym działki nr [...] i [...]. Podkreślono przy tym, że omawiana decyzja nie wymienia powierzchni, ani numerów działek, jakie mają zostać zajęte pod budowę tej inwestycji. Dodatkowo nie budzi wątpliwości Sądu I instancji zrealizowanie celu wywłaszczenia na wskazanych przez skarżącą do zwrotu działkach nr [...] i [...] – z uwagi na dokumentację kartograficzną, zgromadzoną w aktach administracyjnych, na której zobrazowano zarówno poprzedni układ własnościowy działek, jak i obecny sposób zagospodarowania spornego terenu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że przy ocenie realizacji celu publicznego – jakim jest budowa technikum – należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków charakterze dydaktycznym, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tej placówki oświatowej, którymi są boiska sportowe, sala gimnastyczna oraz trawnik. Teren technikum, obejmujący dawne działki nr [...] i [...] jest w sposób wyraźny oddzielony od reszty otoczenia ogrodzeniem z siatki na podmurówce, wzdłuż którego rosną topole, pozostając zarazem w trwałym zarządzie Zespołu Szkół [...] w Kielcach.
Odnosząc się do argumentów, że obecnie planowana jest zmiana celu, na jaki była pierwotnie wywłaszczona nieruchomość, Sąd I instancji wskazał, że wykładnia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła G. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy i nie przeprowadzenie dowodu z dokumentu powołanego w treści sporządzonej w formie aktu notarialnego umowie sprzedaży z dnia 21 lutego 1966 r., a mianowicie dowodu z treści pisma – wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Kielcach z dnia 18 lutego 1966 r., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach;
- 2) przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, które to koszty nie zostały opłacone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo tego nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie nie można postawić skutecznie zarzutu naruszenia prawa procesowego, gdyż Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia, które miałoby wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Organy administracji w sposób wnikliwy zebrały materiał dowodowy, na co w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazując, że sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa od spadkodawczyni skarżącej w drodze aktu notarialnego z dnia 21 lutego 1966 r. pod budowę Technikum [...]. W toku oględzin dokonanych w 4 września 2012 r. stwierdzono, że działki, których dotyczy wniosek o zwrot znajdują się na teranie dawnego Technikum [...]. Działka szkoły jest ogrodzona, a wzdłuż ogrodzenia rosną topole. Ponadto wskazano, że na działkach o dawnych numerach [...] i [...] urządzone jest boisko asfaltowe do gry w piłkę. Na części tych działek znajduje się trawnik i część budynku – sali gimnastycznej.
W związku z powyższym uznać należy, że trwały zarządca zagospodarował teren, zgodnie z celem nabycia. Oznacza to, że na działkach tych cel wywłaszczenia został zrealizowany. Nie zostały zatem spełnione przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skoro działki 7 i 8 zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości nie mogli skutecznie wystąpić z wnioskiem o ich zwrot, zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.