Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 51/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. Z. i T. Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku S. Z. i T. Z., zaskarżając go w całości, zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2015 r. wezwano adwokata P. L., jako pełnomocnika skarżących, do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia m.in. przez złożenie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących przed Naczelnym Sądem Administracyjnym bądź pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie nadesłano: 1) pełnomocnictwo, w którym skarżący upoważnili T. J. do ich reprezentowania m.in. przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym, oraz 2) pełnomocnictwo, w którym T. J. upoważnił adwokata P. L. do prowadzenia sprawy skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Pełnomocnik wnoszący środek odwoławczy do Sądu obowiązany jest przy tym wykazać, iż został przez stronę umocowany do dokonania tej czynności. Jak wynika bowiem z art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma (w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej) należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przyjęte rozwiązanie koresponduje z zapisem art. 37 § 1 P.p.s.a. na podstawie, którego pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.
Na etapie wstępnego badania pisma procesowego brak pełnomocnictwa jest kwalifikowany jako brak formalny, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej ustawa P.p.s.a. przewiduje skutek w postaci odrzucenia tego środka odwoławczego (art. 178 P.p.s.a.).
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2015 r. wezwano adwokata P. L., który wniósł w imieniu skarżących S. Z. i T. Z. skargę kasacyjną, do usunięcia braków formalnych tego pisma w postaci przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego (oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii) upoważniającego go do działania w imieniu skarżących przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W odpowiedzi na wskazane wyżej wezwanie przedłożono pełnomocnictwa, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie potwierdzają, że adwokat P. L. jest uprawniony do występowania w imieniu strony. Powyższa konstatacja wynika z faktu, iż udzielone profesjonalnemu pełnomocnikowi umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi zostało udzielone nie przez samych skarżących, lecz przez T. J., który nie mógł ich skutecznie reprezentować w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być adwokat, radca prawny, uczestnik postępowania, rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Analizując akta sprawy nie sposób stwierdzić aby T. J. spełniał którąkolwiek z przesłanek zawartą w treści powyższego przepisu. W stosunku do skarżących jest on osobą trzecią, która nie jest ani uczestnikiem przedmiotowego postępowania, ani profesjonalnym pełnomocnikiem czy też osobą posiadającą legitymację procesową wynikającą z mocy przepisów szczególnych. W tej sytuacji nie można było przyjąć, że udzielone przez T. J. adwokatowi P. L. pełnomocnictwo było prawnie skuteczne. Nie mógł on bowiem przenieść na profesjonalnego pełnomocnika praw, których w istocie sam nie posiadał.
Trzeba przy tym podkreślić, że o treści art. 35 § 1 P.p.s.a. T. J., jak również skarżący, którzy stawili się na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 14 kwietnia 2015 r., zostali przez Przewodniczącego składu orzekającego poinformowani. W konsekwencji powyższych ustaleń należało stwierdzić, że z uwagi na brak legitymacji podmiotu uprawnionego do reprezentacji skarżących, skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę, że niedopuszczalność merytorycznego rozpatrzenia skargi kasacyjnej wynikała również z wadliwej konstrukcji tego pisma. Zgodnie z art. 176 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części;
- 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;
- 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle zaś art. 176 § 2 P.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony (art. 46 P.p.s.a.) oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych, choć ściśle związany z treścią art. 174 P.p.s.a. - który przewiduje, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - nie może być przy tym uznany za spełniony, jeśli ogranicza się do powielenia części lub całości tego przepisu, bez przytoczenia podstaw kasacyjnych, które wiążą się z koniecznością powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd, wraz z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych, a także aktu normatywnego, który je zawiera. Tylko takie opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Treść art. 183 § 1 P.p.s.a. uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu precyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poszukiwanie za stronę przepisów, którym ewentualnie mógł uchybić wojewódzki sąd administracyjny (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, op. cit., s. 688-690, tezy 13-16 i powołane tam orzecznictwo).
Kierując się powyższymi rozważaniami trzeba podkreślić, że w badanej skardze kasacyjnej ograniczono się jedynie do powołania jako podstawy kasacyjnej art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., wskazując, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się "naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy". Sformułowany w ten sposób zarzut cechuje duży stopień ogólności, który uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu określenie granic skargi kasacyjnej, gdyż strona skarżąca nie podjęła żadnej próby uściślenia, jaki przepis postępowania w jej ocenie został naruszony. Usunięcie powyższej wadliwości nie jest możliwe także poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, bowiem nie zawiera ona wskazania jakiegokolwiek przepisu, któremu Sąd pierwszej instancji miałby uchybić. Z uwagi na przewidzianą w art. 183 § 1 P.p.s.a. zasadę związania granicami skargi kasacyjnej wskazane braki uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznawać sprawy, domyślając się jedynie intencji autora skargi kasacyjnej, mając wątpliwości interpretacyjne co do podstaw zaskarżenia.
Są to zatem elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, które mają charakter materialny i których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy, co w konsekwencji prowadzi do niedopuszczalności skargi kasacyjnej i jej odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 553/05; z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2398/14; z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I GSK 1594-1599/14; z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1422/16).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane powyżej braki skargi kasacyjnej uniemożliwiły sądowi działającemu w granicach określonych w art. 183 § 1 P.p.s.a. jej rozpoznanie, co prowadzi do odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 ust. 1 P.p.s.a.