Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 432/14 oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
Burmistrz Gminy i Miasta C. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], na podstawie art. 4 ust. 2, 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm., zwanej dalej: "ustawą") przyznał M. W.: zasiłek rodzinny na dziecko S. W., w kwocie 77,00 zł miesięcznie, na okres od 01.11.2012 r. do 31.10.2013 r. (pkt 1); zasiłek rodzinny na dziecko T. W., w kwocie 77,00 zł miesięcznie, na okres od 01.11.2012 r. do 31.10.2013 r. (pkt 2) oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na S. W. i T. W., w kwocie 400,00 zł miesięcznie, na okres od 01.11.2012 r. do 31.12.2013 r. (pkt 3).
M. W. wniosła od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając jej błędną wykładnię art. 10 ustawy, poprzez przyjęcie, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego przysługuje łącznie na wszystkie dzieci w jednej kwocie, a nie na każde z nich z osobna. Wniosła o przyznanie dodatku w wysokości po 400 zł na każde dziecko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje na każde dziecko, lecz przyznawany jest m.in. matce uprawnionej do urlopu wychowawczego i sprawującej faktyczną opiekę nad dziećmi. Przepis ten daje możliwość skorzystania z przedłużonego okresu korzystania z urlopu wychowawczego z uwagi na fakt sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. W przypadku urodzenia podczas jednego porodu więcej niż jednego dziecka przedmiotowy dodatek przysługuje przez okres dłuższy o 12 miesięcy w stosunku do urodzenia tylko jednego dziecka. Wysokość tego dodatku jest określona w art. 10 ust. 2 ustawy i nie została ona uzależniona od ilości dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu.
W ocenie organu, powołany przepis ustala w sposób jednoznaczny kwotę przysługującego świadczenia, tj. 400 zł miesięcznie, nie dając organom żadnych uprawnień do określania jej w innej wysokości i nie uzależniając kwoty dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez osobę uprawnioną do jego uzyskania.
M. W. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w zakresie dotyczącym dodatku do zasiłku rodzinnego, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 8 pkt 2 ustawy poprzez przyznanie tylko jednego dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie 400 zł, mimo jednoczesnego urodzenia dwojga dzieci i przyznania odrębnych zasiłków rodzinnych na każde z nich.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej "ppsa") oddalił skargę.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, z treści art. 10 ust. 1 ustawy wynika, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest nierozerwalnie związany z prawem do urlopu wychowawczego, który z kolei jest szczególnym uprawnieniem pracowników związanym z rodzicielstwem i jest udzielany w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Na czas przysługiwania urlopu wychowawczego nie ma żadnego wpływu równoczesne urodzenie dwojga dzieci. Urlop wychowawczy w związku z urodzeniem podczas porodu więcej niż jednego dziecka przysługuje w wymiarze nieprzekraczającym trzech lat, nie dłużej niż do ukończenia czwartego roku życia przez dziecko urodzone jako pierwsze. Skoro korzystanie z urlopu wychowawczego nie jest uzależnione od ilości dzieci urodzonych w czasie jednego porodu, to uwzględniając wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy związanie dodatku, o którym mowa w art. 8 pkt 2 ustawy z urlopem wychowawczym, przyjąć należy, że ilość dzieci urodzonych w czasie jednego porodu nie ma wpływu na przyznanie tego dodatku i w konsekwencji na jego wysokość.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M. W. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazała na naruszenie:
- - przepisu prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 i 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, opierającą się na założeniu, że przysługuje jej jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
- - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 3 § 1 oraz art. 151 ppsa poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej sprawowanej przez Sąd pierwszej instancji i wydanie rozstrzygnięcia, które sankcjonuje uchybienia popełnione przez Burmistrza Gminy i Miasta C., jak też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., tj. art. 80 kpa przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej: "ppsa"), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 ppsa. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, wyraźnie wskazuje, że przesłanką przyznania tego dodatku jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy.
Nie można więc z przepisu, który określa okresy pobierania dodatku, w tym okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy), wyprowadzać wniosku, że przepis ten ogranicza prawo do dodatku tylko do jednego dodatku przysługującego do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci w sytuacji, gdy każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu jest dzieckiem, na które przysługuje zasiłek rodzinny i które pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego w okresie korzystania z tego urlopu.
Nie sposób przyjąć na podstawie art. 10 ustawy, że w takiej sytuacji należy wybrać jedno z dzieci, na które będzie przysługiwał ten dodatek do zasiłku rodzinnego na to dziecko (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, publ. http//:orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podejmującego przedmiotową uchwałę, nie jest przekonujący argument, że wydłużenie okresu przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, oznacza, że dodatek przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Rozumowaniu temu przeczy przede wszystkim to, że po pierwsze, dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a po drugie, wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do tego dodatku. Z tego względu nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że skoro ustawodawca wydłużył okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, to tym samym dodatek ten ma przysługiwać tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zajęte w powołanej uchwale, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Wskazana zatem podstawa kasacyjna w postaci naruszenia powyższego przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię jest zasadna.
Również powołana podstawa kasacyjna w postaci naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niewłaściwej realizacji funkcji kontrolnej sprawowanej przez Sąd pierwszej instancji znajduje swoje usprawiedliwienie.
Mając zatem na uwadze, że skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu oraz istota przedmiotowej sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaistniały przesłanki do wydania orzeczenia reformatoryjnego. Zarówno bowiem stan faktyczny jak i prawny sprawy nie budzi wątpliwości odnośnie do tego jakie działania, w kontekście podjętej przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, powinien podjąć organ, rozpoznając ponownie wniosek M. W. o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Względy efektywności oraz szybkości postępowania przemawiały wobec tego za uchyleniem nie tylko zaskarżonego orzeczenia ale także zaskarżonej decyzji w zakresie utrzymującym w mocy decyzję organu pierwszej instancji co do punktu 3 odnoszącego się do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego oraz decyzji organu pierwszej instancji w punkcie 3.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 193 ppsa, w pkt 1 sentencji wyroku sprostować z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Ke 432/14 z uwagi na błędne wpisanie przez Sąd pierwszej instancji przedmiotu sprawy, który dotyczy dodatku do zasiłku rodzinnego, a nie samego zasiłku rodzinnego. Powyższa zmiana w pełni wyczerpuje znamiona oczywistej omyłki w rozumieniu powołanego przepisu i ma charakter oczywisty oraz niebudzący wątpliwości, jak również w żadnej mierze nie wpływa na treść orzeczenia.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 188 w zw. z art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, orzekł jak w sentencji.