Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A.B. i S.B. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie sporna nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, co wyklucza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i powinno skutkować umorzeniem toczącego się postępowania administracyjnego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli skarżący, wnosząc m.in. o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na skierowanie do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1996 r. w części dotyczącej stwierdzenia, że sporna działka stała się z dniem [...] grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Treść powyższego przepisu wskazuje na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona.) Ponadto posłużenie się w ww. przepisie sformułowaniem "sąd może" świadczy o tym, że decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona uznaniu sądu. Obowiązkiem sądu jest zatem zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w niniejszym przepisie oraz czy wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na te okoliczności jest celowe.
Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że przeszkodą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm.) jest zgodnie z art. 229 tej ustawy sprzedaż wywłaszczonej nieruchomości lub ustanowienie na niej użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. Skoro zatem skarżący wystąpili do właściwego organu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej, że od 5 grudnia 1990 r. sporna nieruchomość jest przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, to rozstrzygnięcie tej kwestii rzutuje na wynik rozpoznawanej sprawy. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie zaszły przesłanki zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, a za wydaniem takiego rozstrzygnięcia przemawiają względy celowościowe.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.