Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2484/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 352/12, po rozpoznaniu skargi A. G. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Prezydent Miasta [...] odmówił A. G. przyznania na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym G. G., uznając, że wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zatem nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta Miasta [...], podzielając stanowisko tego organu, że brak jest podstaw do przyznania A. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnioskodawczyni pracowała do dnia 31 grudnia 1998 r., a niepełnosprawność jej męża została stwierdzona od dnia 24 września 2007 r. Nie można zatem uznać, że zrezygnowała ona z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad bliską osoba niepełnosprawną. Niespełnienie podstawowego warunku przewidzianego w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania A. G. wnioskowanego świadczenia.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] A. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Uchylając zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie skupiły się jedynie na analizie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i bezzasadnie badały czy skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy może być przyznany wyłącznie na tej podstawie. Tymczasem, zdaniem Sądu, należało w pierwszej kolejności rozważyć czy A. G. nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 11 ust. 1 -4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) oraz pouczyć skarżącą o możliwości ubiegania się o właściwe świadczenie opiekuńcze.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 sierpnia 2013 r. złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżając to orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, tj.:

1. 1. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw poprzez bezzasadne przyjęcie, że z przepisu tego wynika prawo do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na kolejny okres i obowiązek uwzględnienia takiego wniosku od osoby, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne, przyznane jej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. na okres do dnia 31 grudnia 2012 r., jako wniosku o świadczenie rodzinne na okres do dnia 30 czerwca 2013 r., o ile spełnia warunki do uzyskania takiego świadczenia na podstawie przepisów dotychczasowych;
2. 2. art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. w zw. z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez bezzasadne przyjęcie, że przepisy te mają zastosowanie do przypadków, w których - tak, jak w sprawie – osoba ubiegająca się o ustalenie jej uprawnień do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności miała ustalone prawo do takiego świadczenia w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności i świadczenie takie pobierała;
3. 3. art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. poprzez uznanie, że brzmienie tego przepisu uzasadnia trafność rozumowania, że - w świetle przepisów art. 11-13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. - wnioski osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, złożone po dniu wejścia w życie ustawy, pobierających takie świadczenie na mocy decyzji, które utraciły moc obowiązującą przed wejściem w życie ustawy, powinny być rozpoznawane na podstawie przepisów dotychczasowych mimo, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie przepisu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych;
4. 4. art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie nie tylko do osób, które pobierają świadczenie pielęgnacyjne na podstawie obowiązujących decyzji, które - z woli ustawodawcy - miały wygasnąć z dniem 30 czerwca 2013 r., ale również do osób, których uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego wygasło, w związku z upływem okresu, na jaki zostały przyznane, o ile spełniały warunki do otrzymania tego świadczenia określone w przepisach dotychczasowych;
5. 5. art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. poprzez bezzasadne przyjęcie, że nie wynika z tego przepisu obowiązek stosowania, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisów dotychczasowych wyłącznie podczas ustalania tego prawa za okres poprzedzający wejście w życie tej ustawy, ale także za okres późniejszy – do dnia 30 czerwca 2013 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 125 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), "Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygniecie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym".

W sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego była decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13 wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym:

"Czy art. 16a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Wynik oceny konstytucyjności tego rozwiązania prawnego ma znaczenie także dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 125 § 1 w związku z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.