Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 405/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...] lutego 2012 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] listopada 2011 r., znak [...].
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2011 r.) Prezydent Miasta T. (dalej Prezydent albo organ I instancji), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm., dalej prd), orzekł o skierowaniu W. M. (dalej strona albo skarżący) do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego na egzamin teoretyczny i praktyczny, sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie kat. B oraz o zatrzymaniu w/w osobie prawa jazdy kat. B. nr 04316/02/0463, wydanego przez w dniu 27 czerwca 2002 r., do czasu wykazania się wymaganymi kwalifikacjami do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ orzekający podniósł, że w dniu 10 czerwca 2011 r. wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. L.dz. [...] o sprawdzenie posiadanych przez stronę kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie w/w kat., ponieważ wyżej wymieniony w ciągu roku, licząc od 3 czerwca 2010 r. do 7 maja 2011 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, uzyskując łącznie 28 punktów.
W dniu 1 lipca 2011 r. Prezydent wydał decyzję nr [...] o skierowaniu w/w na egzamin kontrolny oraz orzekł zatrzymać w/w prawo jazdy. Na skutek złożonego przez stronę odwołania od w/w decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (dalej SKO albo Kolegium) decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak [...] orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W związku z powyższym, pismem z dnia 28 września 2011 r. organ I instancji zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji w B. z prośbą o ponowne przeanalizowanie materiałów, na podstawie których został sporządzony wniosek z dnia 6 czerwca 2011 r. o sprawdzenie kwalifikacji w stosunku do strony i udzielenie informacji, czy wniosek nadal obowiązuje, czy został wycofany.
Pismem z dnia 25 października 2011 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. poinformował, że zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r., nr 236, poz. 1998 ze zm., dalej rozporządzenie z 2002 r.) organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 prd - 20 punktów. Dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotną datą jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data ściśle technicznej czynności jaką jest dokonanie wpisu tego naruszenia. W związku z powyższym sporządzony w dniu 6.06.2011 wniosek o sprawdzenie kwalifikacji W. M.jest zasadny.
Zgodnie z art. 114 pkt 1 lit. b) prd, Prezydent zobowiązany był na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji - skierować kierowcę na egzamin sprawdzający kwalifikacje i jednocześnie, na podstawie art. 138 ust. 1 w/w ustawy, wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy do czasu wykazania się wymaganymi umiejętnościami. Ponadto Prezydent uznał, że w/w kierowca jest obecnie osobą, która zgodnie z cyt. przepisami prawa powinna poddać się sprawdzeniu kwalifikacji, a więc do tego czasu nie może kierować pojazdami, ponieważ stanowi to zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując, że w dniu 12 maja 2011 r. po uiszczeniu stosownej opłaty, odwołujący odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w T. (dalej WORD), w celu odjęcia punktów w liczbie 6. Na skutek tego szkolenia wykroczenia drogowe z okresu od 3 czerwca 2010r. do 7 maja 2011 r. skutkowałyby naliczeniem punktów w ilości 22, nie zaś 28, jak przyjmują organy administracji. Szkolenie, o którym mowa powyżej miało miejsce przed wszczęciem postępowania przez KMP w T. (zawiadomienie z dnia 8 czerwca 2011 r.) oraz przed wszczęciem postępowania przez Prezydenta Miasta T. (zawiadomienie z dnia 13 czerwca 2011 r.). Zdaniem strony § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r., został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Prd nie zawiera ograniczenia uprawnienia kierowcy do zmniejszania liczby posiadanych punktów w związku z odbytym szkoleniem z tego powodu, że przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, zaś delegacja ustawowa nie pozwala na wprowadzenie takiego ograniczenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną interpretację przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 130 ust. 3 ustawy prd, bowiem brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto wytknięto organowi pierwszej instancji niesłuszność zastosowania art. 108 kpa.
Kolegium decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2012 r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, że w okresie od 3 czerwca 2010 r. do 7 maja 2011 r. strona dopuściła się szeregu wykroczeń w zakresie ruchu drogowego. Dlatego organ I instancji musiał wydać decyzję kierującą stronę na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami silnikowymi, gdyż nie upłynął termin 1 roku od dnia pierwszego naruszenia, po którym to terminie nastąpiłoby usunięcie punktów karnych z ewidencji. Nie znajduje zatem zastosowania w niniejszej sprawie art. 130 ust. 2 prd.
W istocie zainteresowany w dobrej wierze odbył szkolenie w WORD, które miało skutkować obniżeniem liczby punktów karnych. Niemniej jednak działanie przez stronę w nieświadomości, co do rzeczywistej liczby punktów nie może być w ocenie Kolegium kwestią przesądzającą o rozstrzygnięciu sprawy. Faktem jest bowiem, że szkolenie odbyto zbyt późno, tj. po przekroczeniu limitu 24 punktów. Orzeczenie odmienne od zaskarżonej decyzji byłoby zdaniem organu odwoławczego jawnym naruszeniem przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b), który nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych. Przy uzupełnianiu materiału dowodowego organ I instancji zwrócił się do Policji o potwierdzenie ilości zebranych punktów przez stronę. W odpowiedzi (pismo KWP B. z dnia 25 października 2011 r., znak: [...]) uzyskano potwierdzenie w zakresie zebrania przez w/w 28 punktów.
Odnośnie informacji telefonicznej z dnia 10 maja 2011 r. o ilości 14 punktów przypisanych stronie, organ odwoławczy wskazał, że nie może mieć to rozstrzygającego znaczenia dla sprawy, bowiem dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotną datą jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data dokonania technicznej czynności, jaką jest dokonanie wpisu tego naruszenia.
Ustosunkowując się do argumentu dotyczącego wydania z przekroczeniem delegacji ustawowej § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r., a co za tym idzie stanowiska strony o niesłusznym nieuwzględnieniu szkolenia z dnia 12 maja 2011 r., które powodowałoby ustalenie ilości punktów na poziomie 22, Kolegium wskazało, że nie jest uprawnionym do dokonywania oceny zgodności norm powszechnie obowiązujących z Konstytucją, a przepis ten nadal obowiązuje, dlatego organy administracji obu instancji mają obowiązek jego zastosowania.
Co się tyczy niewłaściwego zastosowania normy art. 108 kpa, Kolegium podzieliło argumentację strony, co znalazło wyraz w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r. (znak: [...]) o wstrzymaniu natychmiastowego wykonania decyzji z [...] listopada 2011 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (dalej WSA albo sąd I instancji) strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego podnosząc argumentację przedstawioną uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo skarżący podniósł, że w dniu 12 maja 2011 r., po uiszczeniu opłaty w kwocie 360,00 zł, odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w T.w celu odjęcia punktów na skutek odbytego szkolenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r. organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prd. Zgodnie z powyższym usunięcie z ewidencji 6 punktów na skutek odbytego w dniu 12.05.2011 r. szkolenia, w ocenie skarżącego spowodowałoby, że za wykroczenia drogowe popełnione w okresie od 3.06.2010 r. do 7.05.2011 r. prawidłowo naliczona liczba punktów wyniosłaby 22, a nie 28 jak przyjęto w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z KMP w T. Skarżący podkreślił, że szkolenie skutkujące zmniejszeniem naliczonych punktów odbył przed wszczęciem postępowania przez KMP (zawiadomienie z dnia 8.06.2011 r.) oraz przed wszczęciem postępowania przez organ I instancji dodając, że w dokumentach Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. znajduje się zaświadczenie o odbyciu w dniu 12 maja 2011 r. szkolenia (WORD przekazał zaświadczenie 16 maja 2011 r.).
Kwestią wymagającą zdaniem skarżącego podkreślenia jest fakt, że przed odbyciem szkolenia mającego na celu odjęcie punktów karnych dowiadywał się telefonicznie o ilości zgromadzonych punktów karnych i uzyskał odpowiedź stwierdzającą, że nie przekroczył dopuszczalnego limitu 24 punktów karnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Oddalając skargę sąd I instancji w uzasadnieniu wydanego wyroku wyjaśnił, że Prezydent nie jest organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Ewidencję taką prowadzi Komendant Wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych, zgodnie z rozporządzeniem z 2002 r. Wymierzenie punktów karnych skarżący mógł kwestionować w trybie i terminach określonych w tym rozporządzeniu, czego jednak nie uczynił. Skoro, jak ma to miejsce w sprawie niniejszej, liczba punktów nałożonych na skarżącego w okresie krótszym niż rok przekroczyła liczbę 24, to powyższe uzasadniało wydanie zaskarżonej decyzji. Prezydent był bowiem związany wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną skarżącemu zgodnie z ewidencją.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. wydany został z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co przesądza o niezgodności w tym zakresie rozporządzenia z ustawą. Prawidłowa wykładnia omawianych przepisów ustawy prd pozwala na właściwe odczytanie normy prawnej wypływającej z treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 130 ust. 1 i 3 ustawy w sposób wykluczający możliwość zmniejszenia liczby punktów na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie ma zatem nawet potrzeby odwoływania się do regulacji zawartej w § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r., skoro przepis ten nie poszerza zakresu wyłączenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 zdanie drugie ustawy. Zdaniem Sądu I instancji treść § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. w pełni służy celom ustawowym, precyzując jedynie normatywną treść przepisów prd.
Z faktu, że w treści przepisów zawierających upoważnienie do wydania rozporządzenia nie wskazano wprost, że zakres delegacji obejmuje również określenie materii objętej treścią § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. nie można wyprowadzać wniosku, że przepis ten został wydany bez upoważnienia, a zatem z obrazą art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Bezsporny fakt odbycia przez skarżącego w dniu 12 maja 2011 r. szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, a zatem szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prd, nie mógł doprowadzić do zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego z tego powodu, że odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu liczby 24 punktów. Jak wynika bowiem z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. (L.dz. [...]) o sprawdzenie posiadanych przez stronę kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie w/w kat., skarżący w okresie od dnia 3 czerwca 2010 r. do 7 maja 2011 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, uzyskując łącznie 28 punktów, co zostało uwidocznione w ewidencji kierowców. Skarżący liczby tych punktów wpisanych do ewidencji nie podważył w drodze oddzielnego postępowania prowadzonego w tym przedmiocie.
Skargę kasacyjną od zapadłego wyroku wywiódł skarżący pismem z 21 sierpnia 2012 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1) art. 130 ust. 3 prd przez jego błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w tym przepisie może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego z wyłączeniem kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy oraz kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24, podczas, gdy zgodnie z treścią tego przepisu, kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w tym przepisie może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego jedynie z wyłączeniem kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy,
2) §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z art. 130 ust. 1 i 3 prd oraz §9 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 8 i art. 9 kpa, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kierowca wpisany do ewidencji prowadzonej przez Policję może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie powoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, o ile w dacie odbycia szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo nie przekroczyła 24, nawet jeżeli zgodnie z informacją udzieloną przez Policję suma ta nie przekroczyła 24 punktów, podczas gdy z przepisów tych wynika, że kierowca wpisany do ewidencji prowadzonej przez Policję może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie powoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, o ile w dacie odbycia szkolenia, zgodnie z ustną informacją lub zaświadczeniem o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym naruszeniom zawartych w tej ewidencji, dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo nie przekroczyła 24,
3) art. 151 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) przez dokonanie nieprawidłowej kontroli niewłaściwego zastosowania przez organy administracji publicznej §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z art. 130 ust. 3, art. 130 ust. 4 oraz art. 130 ust. 5 prd z art. 92 ust. 1 w zw. z art, 217 Konstytucji RP polegającego na uznaniu zarzutu naruszenia powyższych przepisów za nieuprawniony i w konsekwencji oddaleniu skargi, mimo, że powołane wyżej przepisy rozporządzenia jako aktu niezgodnego z prd oraz wskazanymi przepisami Konstytucji RP oraz w związku z niezgodnością przepisu zawierającego delegację ustawową do wydania ww. rozporządzenia z art. 92 ust. 1 w zw. z art. 217 Konstytucji RP nie mogły znaleźć wobec skarżącego zastosowania, co zobowiązywało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji,
4) art. 151 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a ppsa przez dokonanie nieprawidłowej kontroli niewłaściwego zastosowania przez organy administracji publicznej art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd w zw. z §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z art. 130 ust. 1 i 3 prd oraz §9 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 i art. 9 kpa, polegającego na uznaniu zarzutu naruszenia powyższych przepisów za nieuprawniony, i w konsekwencji oddaleniu skargi, mimo, że Komendant Wojewódzki Policji nie był uprawniony w stosunku do Skarżącego do złożenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a organ pierwszej instancji nie miał podstaw do wydania decyzji o skierowaniu Skarżącego na egzamin kontrolny,
5) art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 oraz art. 80 kpa przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, które naruszały zasadę prawdy obiektywnej, a tym samym zasadę praworządności oraz zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wadliwie poczynionych ustaleń organów administracji w zakresie, w jakim organy te z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów przyjęły, że Skarżący dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24.
Zaskarżając wyrok z 20 czerwca 2012 r. w całości skarżący wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji i o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa Skarżącego przez radcę prawnego, według norm przepisanych i wydatku na opłatę skarbową od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej podkreślono, że skarżący dnia 10 maja 2011 r. uzyskał w Komendzie Miejskiej Policji informację, że ma 14 punktów karnych, w związku z uzyskaną informacją, w celu zmniejszenia ilości posiadanych punktów karnych, Skarżący w dniu 12 maja 2011 r. na własny koszt uczestniczył w szkoleniu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, co zgodnie z §8 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. w związku z art. 130 ust. 3 prd powinno skutkować odjęciem jemu 6 punktów karnych wpisanych do ewidencji osób naruszających przepisy o ruchu drogowym. Zaświadczenie o odbyciu szkolenia zostało przekazane przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w T. w dniu 16 maja 2011 r. Mimo odbycia szkolenia uprawniającego do zmniejszenia liczby punktów uznano, iż uprawnienie to nie przysługuje Skarżącemu z uwagi fakt, iż przed jego rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, a jak wynika z §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. nie mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.
W ocenie Skarżącego Sąd I instancji dokonał wykładni rozszerzającej art. 130 ust. 3 prd, gdyż rozszerzył wyłączenie określone przez ustawodawcę, o kierowców, którzy w momencie rozpoczęcia szkolenia przekroczyli określony limit punktów. W konsekwencji Sąd I instancji naruszył art. 130 ust. 3 prd przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w tym przepisie może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego z wyłączeniem kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy oraz kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24, podczas, gdy zgodnie z treścią tego przepisu, kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w tym przepisie może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego jedynie z wyłączeniem kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.
Kierowca wpisany do ewidencji prowadzonej przez Policję może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie powoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, o ile w dacie odbycia szkolenia, zgodnie z ustną informacją lub zaświadczeniem o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym naruszeniom zawartych w tej ewidencji, dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo nie przekroczyła 24. Przyjęcie odmiennej interpretacji cytowanych przepisów byłoby równoznaczne z akceptacją takiego stanu rzeczy, w którym kierowca chcący uczestniczyć w szkoleniu znajdowałby się w stanie niepewności co do swojej sytuacji, a w tym możliwości podjęcia skutecznych działań mających na celu jej zmianę.
Skarżący podkreślił, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której ustawodawca nadaje kierowcy prawo do odbycia określonego szkolenia na własny koszt w celu zmniejszenia uzyskanych punktów, a jednocześnie na skutek nierzetelności organów Policji, szkolenie to nie może wywołać zagwarantowanych w ustawie skutków, ponieważ pomimo powszechnego dostępu do środków komunikacji elektronicznej, organ właściwy dokonuje zaewidencjonowania uzyskanych przez kierowcę punktów z kilkumiesięcznym opóźnieniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej sprowadzają się do weryfikacji sformułowanych w niej podstaw o których stanowi art. 174 ppsa. Podstawy te determinują kierunek rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wobec braku stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Wprawdzie skarżąca nie sprecyzowała w sposób dokładny poszczególnych podstaw wskazując w sposób ogólny na naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tym niemniej uchybienie to nie uniemożliwiało merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy (zob. uchwała NSA z 26.10.2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).
Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługiwała na uwzględnienie.
Formułując poszczególne podstawy skarżący przede wszystkim zarzucił sądowi I instancji brak uwzględnienia odbycia przez Niego szkolenia, które powinno skutkować zmniejszeniem liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kwestią sporną pozostawało zatem zagadnienie związane z możliwością zastosowania w niniejszej sprawie dobrodziejstwa przewidzianego w art. 130 ust. 3 prd. Innymi słowy, rozważenia wymagał problem dopuszczalności zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia dopuściła się naruszeń, za które liczba punktów przekroczyła 24, co w niniejszej sprawie pozostawało okolicznością bezsporną.
Zgodnie z brzmieniem art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w razie przekroczenia 24 punktów, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Z uwagi na użyte w tym przepisie sformułowanie "podlega", nie powinno budzić wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązujący i nie daje organom kontroli ruchu drogowego uprawnień do uznaniowego traktowania oraz rozstrzygania o problematyce dotyczącej naruszania przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Oznacza to, że obligatoryjnemu kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba kierująca pojazdem, która przekroczyła liczbę 24 punktów, otrzymanych zgodnie z art. 130 ust. 1 cytowanej ustawy. Przepis art. 130 ust. 1 prd upoważnia Policję do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 10 i wpisuje do tej ewidencji.
Warunki oraz sposób prowadzenia tej ewidencji oraz tryb występowania z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji określa rozporządzenie z 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego.
Stosownie do § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r., odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dobrodziejstwa przewidzianego w cytowanym przepisie rozporządzenia mogą korzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia opisanego w art. 130 ust. 3 prd za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która nie rodzi po ich stronie obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (mniej niż 24). Jeżeli bowiem dopuszczalny limit punktów karnych zostaje przekroczony, wówczas odbycie szkolenia uprawniającego do zmniejszenia liczby punktów po zajściu tego zdarzenia prawnego pozostaje bez wpływu na uzyskane punkty karne, co oznacza, że zaliczenie takiego szkolenia nie zwalnia z obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. spełnia zatem cel ustawy.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, nie można w tym przypadku dopatrzyć się niezgodności przepisu § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia z przepisami prd oraz art. 2 Konstytucji RP, ponieważ przepis wykonawczy odpowiada nie tylko unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i art. 130 ust. 3 tej ustawy, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, wynikającego z art. 130 ust. 4 prd. Wykładanie przepisów ustawy w sposób postulowany w skardze kasacyjnej i nadanie im takiej treści, że kierowca w drodze odbycia szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów karnych po przekroczeniu limitu 24, niweczyłaby możliwość kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, a zatem udaremniałoby osiągnięcie celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Każdorazowo po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych kierowca, odbywając na własny koszt szkolenie, uzyskiwałby zmniejszenie liczby punktów o 6, a zatem stosowanie przez organy środków służących dyscyplinowaniu kierowców i wdrażaniu ich do przestrzegania zasad ruchu drogowego stałoby się bezprzedmiotowe.
Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna przepisów, które – w myśl założenia ustawodawcy – powinny zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 275/10, lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt I OSK 723/10, lex nr 990279, z dnia 15 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 419/11, lex nr 1136703, z dnia 1 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OSK 225/12, lex nr 1164087). Z opisanych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek o zbadanie Konstytucyjności §8 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r. z powołanymi przepisami Konstytucji RP za niezasadny.
Dla konsekwencji prawnych wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego, których dopuścił się kierujący pojazdem, decydujące znaczenie ma data popełnienia czynu stwierdzonego prawomocnym mandatem karnym. Pewnym złagodzeniem rygorów wynikających z przypisywanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego jest właśnie przewidziana w art. 130 ust. 3 prd możliwość zmniejszenia liczby punktów wskutek odbycia szkolenia przez kierowcę wpisanego do ewidencji. Aby jednak z tego uprawnienia skorzystać, kierowca musi przystąpić do szkolenia przed przekroczeniem określonego limitu punktów. Skoro wiadomym jest, jakie są skutki przekroczenia limitu 24 punktów, to aby ich uniknąć, wystarczy zsumować ilość punktów wynikających z kolejnych mandatów. Kierowca dopuszczający się wykroczeń drogowych powinien więc dochować najwyższej staranności przy czynnościach zmierzających do zachowania uprawnień związanych z uczestnictwem w ruchu drogowym i odpowiednio wcześniej (przed przekroczeniem 24 punktów) odbyć szkolenie uprawniające go do zmniejszenia uzyskanej już liczby punktów karnych.
Kierowca nie może w tym zakresie powoływać się jedynie na uzyskaną telefonicznie ustną informację, udzieloną w trybie §9 rozporządzenia z 2002 r. i na tej podstawie przyjmować, że część z przyznanych jemu punktów została anulowana czy też w ogóle została pominięta. W przeciwnym razie to udzielenie ustnej informacji, a nie okoliczność popełnienia konkretnych czynów stanowiących naruszenie przepisów o ruchu drogowym byłoby przesądzające dla powstania konieczności poddania kierowcy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy przyjąć, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organy administracji, a następnie Sąd I instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz oceniły, że odbycie przez skarżącego szkolenia w dniu 12 maja 2011 r. nie mogło stanowić podstawy do zmniejszenia liczby punktów, otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w konsekwencji przekroczenie limitu 24 punktów skutkować musiało wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. To zaś świadczy o bezzasadności postawionych zarzutów kasacyjnych.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.