Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 406/12, oddalił skargę W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...], Prezydent Miasta Torunia, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), orzekł o cofnięciu W. M. uprawnienia do kierowania pojazdami (prawo jazdy kategorii A, B nr [...]), wydanego w dniu 27 czerwca 2002 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż w dniu 15 lipca 2011 r. wpłynęło skierowanie W. M. na badanie psychologiczne nr [...] wydane przez Komendę Miejską Policji w Toruniu z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W związku z tym, że wyznaczony termin minął, a strona nie przedstawiła orzeczenia psychologicznego, organ orzekł o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Od tej decyzji W. M. wniósł odwołanie podnosząc, że skierowanie na badania psychologiczne stanowiło nierozłączny element decyzji wydanych przez Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] lipca 2011 r. i z dnia [...] listopada 2011 r. dotyczących skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B oraz o zatrzymaniu prawa jazdy. Od powyższych decyzji strona złożyła odwołanie, aktualnie oczekując na rozstrzygnięcie, dlatego w ocenie odwołującego się, wydanie zaskarżonej decyzji było błędne i przedwczesne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że skarżący nie podważał w administracyjnym toku instancji zasadności skierowania go na badania psychologiczne, co oznacza, że musiał wykonać nałożony na niego obowiązek w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania, z którego to obowiązku zainteresowany się nie wywiązał. Wobec tego – zdaniem organu odwoławczego – Prezydent Miasta Torunia miał obowiązek zastosowania normy art. 140 ust. 1 pkt 4 lit c ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Zdaniem organu toczące się postępowania, na które strona powołała się w odwołaniu są odrębnymi, mającymi inne podstawy prawne, zatem nie może zasługiwać na uwzględnienie argumentacja zawarta w odwołaniu, iż strona oczekiwała na inne rozstrzygnięcie w sprawie.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] lutego 2012 r. W. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że w odwołaniu od wspomnianej decyzji z [...] listopada 2011 r. zakwestionował zgodność z prawem rozstrzygnięć w niej zawartych, kwestionując również zgodność z prawem decyzji, na mocy której został skierowany na badania psychologiczne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 406/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę wskazał, że warunkiem wydania decyzji o cofnięciu uprawnień jest między innymi funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne oraz niepoddanie się takim badaniom. W niniejszej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
Sąd podkreślił, że od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Toruniu z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], o skierowaniu na badania psychologiczne skarżącemu przysługiwało odwołanie, o czym został stosownie pouczony, jednakże nie skorzystał z ochrony prawnej przysługującej mu w tym trybie. Wobec tego, skoro skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu, to zachodziła podstawa do cofnięcia mu uprawnienia do kierowania pojazdami – zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Sąd podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym w celu cofnięcia uprawnień stronie nie przysługuje już możliwość kwestionowania zasadności decyzji podjętej w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, do czego w istocie zmierzał skarżący, podważając zarówno w odwołaniu jak i w skardze prawidłowość wpisów punktów karnych w ewidencji w związku z odbytym szkoleniem. Stąd też Sąd uznał, że zarzuty skargi co do naruszenia art. 130 ustawy, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i sąd administracyjny w ramach kontroli dotyczącej decyzji o cofnięciu uprawnień nie był władny do rozstrzygnięcia sporu, czy skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych z racji naruszenia przepisów w ruchu drogowym.
Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2012 r. skargę kasacyjną złożył W. M. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych i wydatku na opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:
- 1) art. 151 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 134 § 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu rozstrzygnięcia jedynie w granicach "sprawy administracyjnej", a nie w granicach rozpatrywanej "sprawy sądowoadministracyjnej" w rozumieniu art. 1 powołanej ustawy, której przedmiotem było posiadanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami;
- 2) art. 151 w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c powołanej wyżej ustawy, poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli niewłaściwego zastosowania przez organy administracji publicznej art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 98, poz. 602 ze zm.) w związku z art. 107 § 1 oraz art. 9 K.p.a., polegającego na uznaniu zarzutu naruszenia powyższych przepisów za nieuprawniony, i w konsekwencji oddaleniu skargi, mimo, że nie został zachowany właściwy tryb określony w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Toruniu o skierowaniu na badania psychologiczne nie zawierała pouczenia o skutkach niepoddania się takiemu badaniu, zatem została wydana z naruszeniem prawa – art. 107 § 1 w związku z art. 9 K.p.a. Tym samym decyzja Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] listopada 2011 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami została oparta na wadliwie wydanej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Toruniu. Wobec tego – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd pierwszej instancji zakresem orzekania powinien objąć nie tylko decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, ale również decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, bowiem zarówno w pierwszym jak i w drugim przypadku przedmiotem prowadzonego postępowania było ustalenie, czy skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, a nie decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Toruniu o skierowaniu na badania psychologiczne. Skarżący co prawda kwestionuje zasadność poddania go badaniu psychologicznemu, lecz na obecnym etapie postępowania nie podlega rozpoznaniu zarzut dotyczący wydania decyzji ostatecznej dotyczącej poddania W. M. badaniu psychologicznemu. Komendant Miejski Policji w Toruniu skierował skarżącego na badanie psychologiczne decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Zatem skarżący mógł w tamtym postępowaniu administracyjnym kwestionować legalność decyzji wydanej w trybie art. 124 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na brak aktywności procesowej skarżącego, decyzja ta stała się ostateczna i wykonalna.
Skarżący nie wykonał tej decyzji, a więc organ nie mógł postąpić inaczej, niż wydać decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Podkreślić bowiem należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym organ bada jedynie, czy w stosunku do danej osoby zostało wydane skierowanie na badania we wskazanym trybie i czy zobowiązany się temu badaniu poddał. W wypadku niepoddania się temu badaniu orzeczenie o cofnięciu uprawnień jest obligatoryjne i następuje w formie decyzji administracyjnej. Przepis art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi bowiem, że w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Na tę obligatoryjność wskazuje sformułowanie,,wydaje", co jest równoznaczne z obowiązkiem wydania decyzji.
Wobec tego uznać należy, że w postępowaniu o cofnięciu uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy prawo o ruchu drogowym nie ma możliwości dokonywania ustaleń, czy istotnie istnieją przesłanki do skierowania na badania psychologiczne. Postępowanie organu ogranicza się do stwierdzenia, czy decyzja została doręczona zainteresowanemu, czy zawierała właściwe pouczenie co do tego, jak winien postąpić skarżący i czy stawił się ona na badania. Punktem wyjścia dla postępowania poprzedzającego cofnięcie uprawnienia w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym było bowiem jedynie ustalenie faktyczne, że strona nie poddała się badaniu, na które została skierowana decyzją ostateczną, nie wycofaną z obrotu prawnego. Ten fakt jest konieczną, ale – zarazem wystarczającą – przesłanką cofnięcia uprawnienia na mocy art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym, co było przedmiotem kontroli w tym postępowaniu.
Z akt sprawy wynika, że skarżący został przez uprawniony do tego organ skierowany na badanie psychologiczne. W decyzji tej organ nie miał obowiązku pouczać, iż niepoddanie się temu badaniu spowoduje cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami. Zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie jest więc chybiony. Decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne – wskutek jej niezaskarżenia – stała się ostateczna. Okolicznością niesporną jest natomiast że skarżący nie poddał się takiemu badaniu. Wobec tego Prezydent Miasta Torunia miał obowiązek zastosować powołany wyżej przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym, to jest cofnąć stronie prawo do kierowania pojazdami silnikowymi w ruchu drogowym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zebrany i oceniony w sposób prawidłowy, w związku z czym zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis ten miałby bowiem zastosowanie tylko i wyłącznie w sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji stwierdziłby naruszenie przepisów prawa, a pomimo tego nie uchyliłby zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak – z uzasadnionych powodów wskazanych powyżej – Sąd ten uznał, że do takich naruszeń nie doszło, to wtedy nie można skutecznie postawić tego zarzutu.
Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Torunia o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.