Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 153/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R. O. (dalej także, jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (dalej także, jako: "Kolegium") z dnia [...]listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania samochodu ciężarowego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Po rozpoznaniu wniosku M. D., decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Prezydent Miasta T. wyrejestrował samochód ciężarowy marki Nissan Vehiculos Trade o nr rejestracyjnym [...] i nr VIN: [...], zarejestrowany na M. D. i R. O. Jako podstawę prawną decyzji podał art. 6, 7 i 104 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.r.d.").
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że bez znaczenia jest okoliczność, czy wniosek o wyrejestrowanie pojazdu składa jego wyłączny właściciel, czy też jeden ze współwłaścicieli. Wyrejestrowania pojazdu dokonuje się, gdy przedłożona dokumentacja odpowiada przepisom, taki jest bowiem wymóg zawarty w art. 79 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d., natomiast nie ocenia się w tym postępowaniu kwestii prawa własności bądź umocowania do zarządzania rzeczą wspólną. Nie jest też uprawnieniem organu w postępowaniu o wyrejestrowanie pojazdu, rozstrzyganie sporu co do zobowiązań finansowych pomiędzy stronami postępowania i sposobu zaspokojenia tychże roszczeń. Decyzja o wyrejestrowaniu pojazdu potwierdza fakt rzeczywistej kasacji pojazdu na podstawie odpowiedniego dokumentu, np. zaświadczenia o demontażu pojazdu.
W ocenie Prezydenta Miasta, przedłożona w niniejszej sprawie dokumentacja potwierdza, że fakt kasacji pojazdu miał miejsce i przedmiotowy pojazd fizycznie został zezłomowany przez odpowiednią stację demontażu.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 u.p.r.d. właściwy administracyjny organ rejestrujący pojazdy jest zobowiązany na wniosek właściciela pojazdu wyrejestrować go.
Zdaniem organu, za właściciela w rozumieniu art. 79 u.p.r.d. uznać należy każdego, komu przysługuje prawo własności do pojazdu w ujęciu cywilistycznym. Zgodnie z art. 195 k.c. własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Następnie Kolegium stwierdziło, że właścicielem przedmiotowego pojazdu jest M.D., co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu, dokumentu zwanego "Porozumienie - Ugoda" z dnia 29 marca 2002 r. zawartego w związku z planowym wystąpieniem skarżącego ze spółki A., oraz uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 sierpnia 2016r. sygn. akt I SA/Rz 387/16. Wskazało przy tym, że dla potrzeb tego postępowania, skarżący negował swoje uprawnienia właścicielskie do przedmiotowego pojazdu, by w ten sposób uniknąć opodatkowania jego osoby podatkiem od środków transportowych. W złożonej skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego podnosił wręcz, iż od dnia 29 marca 2002 r., tj. od dnia w którym wystąpił ze spółki A., wszystkie środki trwałe stały się z mocy prawa własnością spółki A. w osobach ich właścicieli, w tym M. D. Dlatego też w ocenie Kolegium, żądanie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu pochodziło od osoby uprawnionej.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę. Przytaczając treść art. 79 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. podniósł, że decyzja w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu ma charakter związany, co przekłada się na zasadę, że organ musi wydać decyzję o wyrejestrowaniu pojazdu, o ile wniosek w tym przedmiocie złożył jego właściciel, przedkładając jednocześnie stosowne zaświadczenie.
W niniejszej sprawie zarzuty skargi opierają się na forsowanej przez skarżącego tezie, iż przysługują mu prawa do pojazdu objętego wnioskiem o wyrejestrowanie. Sąd się z tym twierdzeniem jednak nie zgodził i podzielił zajęte w tej kwestii przez organy stanowisko.
Z akt sprawy i oświadczeń skarżącego wynika, że owy samochód ciężarowy stanowił własność (środek trwały) spółki cywilnej A., której wspólnikami byli skarżący R. O. oraz M. D. Niekwestionowany i przyznany na rozprawie przez skarżącego jest również fakt, iż skarżący w marcu 2002 r. wystąpił ze spółki.
Stosownie do postanowień art. 871 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego w razie wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej, nie otrzymuje on przypadającego na niego udziału w majątku spółki, lecz jego wartość. Oznacza to, że właścicielem majątku spółki, w razie wystąpienia wspólnika, nadal pozostaje spółka (wspólnicy spółki), występujący wspólnik powinien zaś – w razie braku odmiennych postanowień wspólników – otrzymać stosowny ekwiwalent pieniężny, adekwatny do jego udziału w zyskach spółki. Realizując postanowienia art. 871 Kodeksu cywilnego skarżący i uczestnik zawarli w dniu 29 marca 2002 r. porozumienia określające zasady rozliczeń z tytułu jego wystąpienia ze spółki.
Skarżący miał otrzymać określoną w porozumienia kwotę pieniężną tytułem wniesionego wkładu oraz wartości przypadającego na niego majątku spółki. Ponadto skarżący miał prawo do nieodpłatnego korzystania z samochodu marki Seat Inca oraz telefonu komórkowego. Z treści porozumienia nie wynika, aby skarżącemu pozostawiono jakiekolwiek prawa do spornego samochodu. Z kolei z treści wniesionej przez R. O. skargi w sprawie o sygn. I SA/Rz 387/16 wynika wprost, iż (cytat): "jedynymi właścicielami majątku spółki A. od dnia 29 marca 2002 roku jest Państwo M. i M. D., jako jedyni reprezentanci i właściciele w/w spółki."
W świetle powyższego Sąd przyjął, że skarżący od wystąpienia ze spółki w 2002 r., nie jest właścicielem/współwłaścicielem samochodu marki Nissan Vehiculos Trade o nr rejestracyjnym [...] i nr VIN: [...]. Oznacza to tym samym, iż w świetle art. 79 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. jego stanowisko w przedmiocie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu nie ma znaczenia prawnego. Organy wprawdzie zasadnie przyznały skarżącemu status strony z uwagi na fakt, iż widnieje w dowodzie rejestracyjnym jako współwłaściciel, niemniej jednak nie zmienia to podstawowego wniosku, iż takim współwłaścicielem, od wystąpienia ze spółki, nie jest.
Zagadnieniem niepodlegającym badaniu w niniejszym postępowaniu jest rzetelność i kompletność rozliczeń pomiędzy skarżącym i uczestnikiem z tytułu wystąpienia skarżącego ze spółki. Oceny w tym przedmiocie nie mają wpływu na skuteczność wystąpienia skarżącego ze spółki i tym samym utratę praw do pojazdu objętego wnioskiem o wyrejestrowanie. Ewentualne roszczenia z tytułu niewywiązania się przez uczestnika z zawartego w dniu 29 marca 2002 r. porozumienia, skarżący powinien realizować przed sądem powszechnym.
Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 79 ust. 1 u.p.r.d. poprzez błędną jego wykładnie i uznanie, że wyrejestrowanie samochodu może nastąpić pomimo wyraźnego sprzeciwu właściciela.
Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przedmiotem sprawy o sygn. akt I SA/Rz 387/16 był samochód Mercedes 711D o nr rej. [...], a nie samochod, którego dotyczy niniejsza sprawa. A zatem bezpodstawne są twierdzenia jakoby skarżący negował swoje uprawnienia właścicielskie do samochodu Nissan Vehiculos Trade. Za niewłaściwe uznał skarżący stanowisko Sądu I instancji, że nie jest on już współwłaścicielem spornego samochodu. W ocenie skarżącego nie potwierdzają tego żądne dokumenty, a wręcz z zapisów w dowodzie rejestracyjnym pojazdu skarżący widniał jako współwłaściciel i winien mieć prawo do współdecydowania o spornym pojeździe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Zarządzeniem z dnia 9 marca 2021 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA w oparciu o ww. przepis skierował niniejszą sprawę na posiedzenie niejawne, o czym zostały poinformowane strony postępowania.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji.
Przypomnieć także należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 2960/17 r., CBOSA; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2232/10, LEX nr 1138117).
Naruszony przez sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany i stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; LEX nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt. II OSK 1977/12, LEX nr 1502246).
W niniejszej sprawie omawiane wyżej wymogi skargi kasacyjnej nie zostały spełnione. Skarżący zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 79 ust. 1 u.p.r.d., gdy tymczasem przepis ten zawiera także siedem punktów. Tak sformułowany zarzut nie spełnia wymogu wymaganej precyzyjności. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd odwoławczy do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze (por. wyrok NSA z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12).
Zauważyć także trzeba, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (w tej sprawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym) w sytuacji, gdy ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie został skutecznie zakwestionowany, nie może prowadzić do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej, a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego wyroku. Strona skarżąca kasacyjnie, usiłuje w istocie zwalczać ustalenia faktyczne zarzutem naruszenia prawa materialnego. Tymczasem ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy – jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy - zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami zasadniczo bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.