Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21.12.2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2035/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Polskiego Związku [...] z/s w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tego organu z dnia [...], nr [...] odmawiająca udzielenia informacji publicznej, poprzez przekazanie decyzji administracyjnych dotyczących wstrzymania reklam produktów leczniczych, wydanych w postępowaniach prowadzonych przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, w których wnioskujący o udostępnienie informacji nie był stroną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że odmowę udzielenia informacji organ uzasadnił tym, że podmiotowi, któremu odmówiono prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna, przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji, zaś właściwym jest sąd rejonowy ze względu na siedzibę podmiotu, który odmówił udostępnienia informacji publicznej, o czym organ pouczył skarżącego.
Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach podanych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a ponadto prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Obie przesłanki - pierwsza wynikająca z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) i druga uregulowana w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1503 ze zm.) wyłączają właściwość sądów administracyjnych na podstawie art. 22 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wystarczy bowiem, aby podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej powołał się na wymieniony w przepisie art. 22 tej ustawy przedmiot ochrony, aby wyłączyć możliwość kontroli przez sąd administracyjny.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Polski Związek [...], reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się rozważenia czy zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., z tego powodu, że strona została pozbawiona obrony swoich praw oraz uchylenia postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i zarzucając:
- 1) rażące naruszenie art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 177 oraz art. 184 Konstytucji RP;
- 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji poprzez bezpodstawne przyjęcie, że tajemnica przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4, jest bezwzględna i nie wymaga spełnienia dodatkowych przesłanek, które to przesłanki mogłyby zgodnie z przywołanym artykułem uzasadniać powołanie się na rzeczoną tajemnicę;
- 3) naruszenie przepisów postępowania fj. art. 1, art. 3 § 1, art. 3 § 2, art. 5, art. 13 oraz art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej może stanowić podstawę do uznania przez Sąd braku swojej właściwości w przedmiotowej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- 4) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1, art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 5, art. 90 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie Skargi, niekierowanie sprawy na rozprawę i w konsekwencji nierozpoznanie zasadniczych zarzutów odnośnie decyzji a mianowicie nieważności w rozumieniu art. 156 kpa oraz naruszenia:
art. 107 § 1 kpa w zakresie błędnego oznaczenia strony (ewentualnie nieoznaczenia strony) co było wyraźną podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, art. 7, 8 i 9 kpa (nienależyte informowanie o wszystkich okolicznościach mających wpływ na prawa strony; niepodjęcie wszystkich kroków koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w wyniku czego niespełniona została zasada pogłębiania zaufania) poprzez ogólnikowe powoływanie się na etap postępowania, tajemnice przedsiębiorstw bez odwołania się do konkretnych decyzji, w tym przypadków przedsiębiorców, którzy w ramach prowadzonych postępowań przedsięwzięli środki do zachowania określonych informacji w poufności, art. 7 i 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezprawną, ogólnikową odmowę udostępnienia informacji odnośnie działalności organów - w zakresie orzecznictwa prowadzonego przez ten organ, przez co skarżący został pozbawiony możności obrony swoich praw, prawa do skorzystania ze środka w postaci sądowoadministracyjnej kontroli legalności orzeczeń organów publicznych, co stanowi istotne pogwałcenie porządku prawnego Rzeczpospolitej, w szczególności art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1, art. 177, art. 184 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Niezasadnym jest zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP, które zdaniem skarżącego miałoby się w istocie sprowadzać do ograniczenia konstytucyjnej zasady swobodnego dostępu do sądu i prawa do rozpoznania sprawy przez właściwy, niezawisły i bezstronny sąd. Art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), który był podstawą orzeczenia wydanego przez Sąd I instancji, stanowi, iż podmiotowi, któremu odmówiono prawa do dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna, przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji. Uznanie zatem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie drogi sądowoadministracyjnej jako niedopuszczalnej w sprawie rozpoznania skargi Związku w żadnym przypadku nie stanowiło naruszenia jego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd, bowiem art. 22 powołanej powyżej ustawy w ust. 3 wskazuje taki sąd, o czym skarżący został pouczony przez organ.
Nietrafnym jest również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1503 ze zm.). Art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, iż prawo to podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, z kolei art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji określa definicję pojęcia tajemnica przedsiębiorcy, pod którym to sformułowaniem rozumieć należy nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Główny Inspektor Farmaceutyczny, odmawiając skarżącemu Związkowi udzielenia informacji publicznej, powołał się na okoliczność, iż indywidualne rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania reklam produktów leczniczych zawierały również informacje organizacyjne oraz inne informacje posiadające wartość gospodarczą podmiotów będących stronami postępowań prowadzonych przez ten organ, a zatem zachodzi możliwość naruszenia tajemnicy przedsiębiorcy.
Zgodnie z wyżej wymienionym art. 22 ustawy o dostępie do informacji publicznej, samo powołanie się na taką możliwość przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powoduje wyłączenie właściwości sądów administracyjnych (patrz. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.09.2004 r. sygn. akt OSK 600/04, oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20.07.2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 442/06, ONSAiWSA 2007/4/93). Przepis ten nie wymaga wykazania spełnienia jakichkolwiek "dodatkowych przesłanek", jak podniesiono w skardze kasacyjnej, wskazujących na "tajemnicę przedsiębiorstwa", bowiem już samo tylko powołanie się na ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej powoduje, iż do rozpoznania sprawy staje się właściwym sąd powszechny. Stwierdzić zatem należy, iż Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego, które znalazły zastosowanie w sprawie.
Za nietrafne należy uznać także zarzuty naruszenia przepisów P.p.s.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 1 P.p.s.a., stanowi, iż ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których stosuje się przepisy tej ustawy z mocy ustaw szczególnych. Przepis ten określa zatem w sposób ogólny zakres działalności sądów administracyjnych, których właściwość szczegółowo wskazana jest w art. 3 i 4 P.p.s.a. Z art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, którego naruszenie także zarzucono w skardze kasacyjnej wynika, iż sądy te orzekają, między innymi, w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jednakże w przedmiotowej sprawie właściwość ta wyłączona została przez regulację zawartą w art. 22 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przekazującym do właściwości sądów powszechnych sprawy, w których odmówiono prawa do dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna (czyli m.in. tajemnica przedsiębiorcy).
W świetle tego przepisu stwierdzić trzeba, iż zasadnym było stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie i odrzucenie skargi Polskiego Związku [...] na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Należy także wskazać, iż, zgodnie z art. 58 § 3 P.p.s.a., odrzucenie skargi następuje postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym, zatem całkowicie bezzasadnym jest zarzut naruszenia art. 90 P.p.s.a., a tym samym nie zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., na co wskazano w skardze kasacyjnej, a co Naczelny Sąd Administracyjny z mocy § 1 tego artykułu i tak wziął pod uwagę z urzędu.
Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, postawiony w ramach art. 174 pkt 2 P.p.s.a.. Wojewódzkie sądy administracyjne prowadzą postępowanie według zasad wskazanych w P.p.s.a. i tylko te przepisy mogą być naruszone w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisów kpa sądy te nie stosują w swoim postępowaniu, a jedynie w ich świetle oceniają działanie organów.
Mając na uwadze powyższe i uznając, iż zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.