Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 318/12, odrzucił skargę G. L. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w zakresie rozpoznania skargi z dnia 9 marca 1998 r. w przedmiocie działalności dyrektora szkoły.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze z dnia 9 marca 1998 r. G. L. kwestionowała działania podejmowane przez Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w Poznaniu, w której pracowała. Wskazywała m.in. na szykany i pretensje ze strony dyrekcji szkoły. Skarżąca wnosiła o interwencję w tej sprawie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła, że jej skarga z dnia 9 marca 1998 r. nie została rozpoznana oraz nie przekazano jej informacji o podjętych czynnościach i dokonanych ustaleniach.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wskazał, że pismo z dnia 9 marca 1998 r. będące skargą na działania Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w Poznaniu przesłano zgodnie z właściwością do rozpatrzenia przez Wielkopolskiego Kuratora Oświaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 sierpnia 2012 r. stwierdził, że skarga na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej była w niniejszej sprawie niedopuszczalna, bo organ nie był zobowiązany do wydania w niniejszej sprawie żadnego aktu, który podlegałyby kontroli sądu administracyjnego. Sąd ustalił, że z treści skargi z dnia 9 marca 1998 r. do Ministra Edukacji Narodowej wynika, iż stanowi ona skargę o jakiej mowa w przepisach działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "K.p.a."). G. L. jednoznacznie wskazuje bowiem w tym piśmie na szykany i pretensje oraz przykre sytuacje, które wynikają z działań dyrektora szkoły.
Procedura określona w dziale VIII powołanej ustawy, w przepisach art. 221 – art. 259 K.p.a., ma cechy jednoinstancyjnego kontrolnego postępowania administracyjnego i kończy się czynnością materialno-techniczną. Postępowanie w sprawie skarg i wniosków nie jest postępowaniem zmierzającym do wydania aktu lub podjęcia czynności, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że działalność organów państwowych realizowana na zasadach określonych przepisami działu VIII powołanej ustawy odnosząca się do skarg i wniosków obywateli nie podlega kognicji sądu administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 3121/01, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tego też względu również bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia skargi, o jakiej mowa w przepisach działu VIII K.p.a., nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Skarga na bezczynność jest bowiem dopuszczalna wówczas, gdy organ, na gruncie obowiązujących przepisów jest obowiązany do wydania jednego z aktów, o których mowa w art. 3 § 1 pkt 1-4a P.p.s.a., lub gdy przepis szczególny przewiduje sądową kontrolę (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, dotyczącej rozpatrzenia skargi z dnia 9 marca 1998 r., Minister Edukacji Narodowej nie był obowiązany do wydania żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a., podlegających kontroli sądu administracyjnego.
Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. odrzucił skargę.
Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą kasacyjną skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyła G. L.. Jako podstawę kasacyjną wskazała na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- - art. 134 P.p.s.a. w związku z art. 222 i 227 K.p.a. poprzez przyjęcie, że pismo z dnia 9 marca 1998 r. było skargą, o której mowa w dziale VIII K.p.a.,
- - art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 P.p.s.a. poprzez uznanie, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne z innych przyczyn i odrzucenie skargi,
- - art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga na bezczynność organu w przedmiotowej sprawie nie podlega kognicji sądów administracyjnych,
- - art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w związku z art. 1 P.p.s.a. oraz art. 45 § 1 i art. 63 Konstytucji RP poprzez uznanie, że postępowanie administracyjne w wyniku skargi, o której mowa w dziale VIII K.p.a. nie podlega w żadnym zakresie kontroli sądowoadministracyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczono, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił pismo z dnia 9 marca 1998 r. jako stanowiące skargę w rozumieniu przepisów Działu VIII K.p.a., tymczasem przedmiotowe pismo winno być potraktowane jako odwołanie od konkretnych aktów dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w Poznaniu.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej po przeprowadzeniu rozprawy oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako: P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wychodząc z tego założenia, należy także zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: "P.u.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie:
- 1. wydawania decyzji administracyjnych,
- 2. postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty,
- 3. postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie
- 4. innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a. pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Nie ulega wątpliwości, że skarżący kasacyjnie wniósł skargę powszechną opierając się na treści art. 227 i następnych K.p.a. na działalność Ministra Edukacji Narodowej zarzucając mu przewlekłe załatwienie skargi z dnia 9 marca 1998 r. dotyczącej działalności dyrektora szkoły.
Podniesione przez skarżącą w skardze kasacyjnej zarzuty sprowadzają się wszak do stwierdzenia, że wniesiona przez nią pismem z dnia 9 marca 1998 r. skarga była w rzeczywistości odwołaniem od konkretnych aktów dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w Poznaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo jednak zakwalifikował powyższe pismo jako skargę wniesioną w trybie Działu VIII K.p.a. Wskazać należy bowiem, że przedmiotowe pismo skierowane było do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, który sprawuje, na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami, o których mowa w art. 5 ust. 3b niniejszej ustawy – a więc do organu właściwego do rozpoznawania skarg składanych w trybie Działu VIII K.p.a. (art. 229 pkt 7 K.p.a.).
Za powyższym potraktowaniem pisma z dnia 9 marca 1998 r. jako skargi w rozumieniu Działu VIII K.p.a. dodatkowo przemawia fakt, że w piśmie z dnia 25 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2012 r. tytułuje niniejsze pismo "skargą".
Mając powyższe na względzie stwierdzić należało, że pismo skarżącej z dnia 9 marca 1998 r. stanowiło skargę o której mowa w art. 227 K.p.a. Zgodnie natomiast z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, działania administracji publicznej będące przedmiotem skarg tego typu nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu. Niedopuszczalna jest więc w konsekwencji również skarga na bezczynność w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 30/10; z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 2019/10).
Tak więc przytoczone argumenty wskazują, że zawarte w skardze kasacyjnej podstawy nie zasługują na uwzględnienie, co sprawia, że skarga ta podlega oddaleniu. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.