Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 135/15, po rozpoznaniu skargi M.W. i C.W. (dalej powoływani jako "skarżący") na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania: 1) zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku z 28 grudnia 2005 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
- 2) stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł płatną w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku;
- 4) zasądził na rzecz skarżących od organu koszty postępowania sądowego.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z 28 grudnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod część ul. [..]w Warszawie, oznaczoną w ewidencji gruntów jako dz. nr [..]oraz zajętą pod część ul. [..]w Warszawie oznaczoną w ewidencji gruntów jako dz. nr [..]Przed wniesieniem skargi, skarżący złożyli do Wojewody Mazowieckiego zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie, natomiast Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 27 czerwca 2014 r. uwzględnił to zażalenie i nakazał organowi pierwszej instancji zakończenie postępowania w terminie 3 miesięcy. Z akt sprawy wynika, że termin ten nie został dochowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołanym na wstępie wyrokiem powyższą skargę uwzględnił i zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności. Podejmowane natomiast przez niego czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, brane byłyby pod uwagę jedynie w postępowaniu dotyczącym przewlekłości postępowania. Nie mają natomiast znaczenia w postępowaniu w sprawie skargi na bezczynność.
W ocenie Sądu, bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustalone okoliczności uzasadniały także, w przekonaniu Sądu, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 200 zł. Orzekając o wymierzeniu grzywny Sąd wziął pod uwagę długi okres bezczynności organu, brak podjęcia w sprawie jakichkolwiek czynności, w tym brak powiadomienia skarżących, zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "Kpa"), o przyczynach zwłoki i nowym terminie rozpoznania sprawy oraz okoliczność, iż mimo upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę Mazowieckiego w postanowieniu z 27 czerwca 2014 r. jak również wpływu skargi do Sądu organ nie rozpoznał wniosku skarżącego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Prezydent m.st. Warszawy, zaskarżając pkt 2 i 3 tego wyroku oraz wnosząc o jego uchylenie w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 149 § 1 i § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "Ppsa") poprzez wadliwe przyjęcie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ podejmował czynności niezbędne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji wymierzenie organowi grzywny;
- 2) art. 141 § 4 Ppsa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego w ocenie Sądu przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie, wskazując, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów wskazanych w jej podstawach.
W przedmiotowej sprawie zarzuty kasacyjne skierowane zostały wyłącznie co do pkt 2 i 3 wyroku, w którym Sąd zawarł stwierdzenie, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżących miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę. Nie jest natomiast kwestionowane samo stwierdzenie bezczynności organu. Kluczowe znaczenie ma zatem ocena, czy bezczynność organu w rozpatrywaniu wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania miała charakter rażącego naruszenia prawa, jak również, czy istniały przesłanki do nałożenia grzywny.
W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa na gruncie art. 149 § 2 Ppsa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo należy wskazać, że bezczynność organu w ramach postępowania o ustalenie odszkodowania za przejecie nieruchomości ma doniosłe znaczenie, gdyż może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania, które powinno być wypłacone w rozsądnym terminie. Ponadto może prowadzić do naruszenia art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji Praw Człowieka i Obywatela (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1 ze zm.). Jak wskazuje Europejski Trybunał Praw Człowieka w swoim orzecznictwie, ekwiwalentność odszkodowania może zostać zaburzona poprzez nieuzasadnione opóźnienie w jego wypłacie (vide: Almeida Garrett, Mascarenhas Falcão i inni przeciwko Portugali, nr 29813/96 and 30229/96, § 54, ECHR 2000-I). Nieuzasadnione opóźnienia w wypłacie odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości prowadzi do zwiększenia szkody majątkowej osób, którym przejęto nieruchomości, stawiając ich w pozycji niepewności prawnej (Akkus v. Turkey, 9 July 1997, § 29, Reports 1997-V).
Z analizy akt administracyjnych wynika, że w zawiadomieniu z 7 stycznia 2013 r. organ poinformował skarżących, że w niniejszej sprawie został zgromadzony już kompletny materiał dowodowy i przygotowany projekt decyzji. Od tej pory nie istniały zatem jakiekolwiek przeszkody prawne do wydania decyzji i nie było potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Dlatego też w dniu orzekania przez Sąd pierwszej instancji istniały oczywiste i jednoznaczne przesłanki do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Procedura weryfikacji projektu decyzji nie może demokratycznym państwie trwać ponad dwa lata. W przedmiotowej sprawie wystąpiło ewidentne unikanie podjęcia rozstrzygnięcia.
Natomiast wymierzenie grzywny nastąpiło na warunkach przewidzianych w art. 149 § 2 i art. 154 § 6 Ppsa i nie sposób Sądowi pierwszej instancji zarzucić ich naruszenia w jakikolwiek sposób. Skoro rozstrzygnięcie o wymierzeniu grzywny zostało zawarte w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, a wysokość grzywny mieści się w przedziale określonym w art. 154 Ppsa. Tym samym pierwszy z zarzutów jest całkowicie niezasadny.
Również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 Ppsa nie zasługuje na uwzględnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawarto w nim stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).Taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że odpowiada ono wymaganiom stawianym w tym przepisie, tj. zawarto w nim przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia tym samym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżony wyrok. Przedstawiony tok rozumowania jest przejrzysty i nie sposób postawić zarzutu ograniczenia w znacznym stopniu kontroli instancyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. O zasądzeniu na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 Ppsa.