Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2610/19

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 26 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3020/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 27 sierpnia 2018 r., nr DO-4-6613-253-KB/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku I. M. (dalej: "skarżąca") zarzuciła naruszenie:

1. 1) prawa materialnego, tj.:
2. a) art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. 1952 r. Nr 4, poz. 31, dalej: "Dekret") na skutek nietrafnego przyjęcia, że:
3. - do nabycia / przejęcia nieruchomości w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Dekretu, co stanowi rażące naruszenie prawa, w sytuacji gdy wobec wcześniejszego zajęcia nieruchomości i realizacji inwestycji budowlanej na tej nieruchomości, z pominięciem uzyskania uprzedniej zgody właścicieli nieruchomości i przy jednoczesnym braku innej niż zgoda właścicieli podstawy prawnej objęcia nieruchomości, nabycie własności nie mogło nastąpić w drodze wywłaszczenia na podstawie przepisów Dekretu, lecz na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa cywilnego;
4. - nieruchomość, o którą chodzi w niniejszej sprawie była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, co stanowi rażące naruszenie prawa, w sytuacji gdy została ona wywłaszczona na cele inwestycyjne dla Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., a zatem urzędu, który został powołany do walki z organizacjami niepodległościowymi, a jego celem była ochrona ustroju "ludowo-demokratycznego", a nie realizacja narodowych planów gospodarczych;
5. b) art. 2 Dekretu na skutek nietrafnego przyjęcia, że postępowanie wywłaszczeniowe mogło być wszczęte na wniosek Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., co stanowi rażące naruszenie prawa, w sytuacji gdy urząd ten nie powinien być uznany za wykonawcę narodowych planów gospodarczych, a nawet za urząd państwowy, o którym mowa w art. 2 pkt 2 Dekretu, ponieważ do zakresu jego kompetencji nie należała realizacja planów gospodarczych, lecz walka z organizacjami niepodległościowymi i ochrona ówczesnego ustroju "ludowo-demokratycznego";
6. c) art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 Dekretu na skutek nietrafnego przyjęcia, że wymóg wskazania ceny nabycia nieruchomości, określonej na podstawie art. 28 Dekretu przez wykonawcę, a zatwierdzonej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej jest spełniony w przypadku, gdy w wezwaniu skierowanym do jej właściciela nie oznaczono konkretnej ceny, a jedynie stwierdzono, że cena "zostanie określona na podstawie art. 28 Dekretu i zatwierdzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego";
7. d) art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu na skutek nietrafnego przyjęcia, że wymóg wyrażenia gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną został spełniony, w sytuacji gdy był jednocześnie obwarowany zastrzeżeniem: "o ile takowe zostaną przekazane do dyspozycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. przez Prezydia Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w L.", podczas gdy dyspozycja art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu przewidywała, że oferta zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną miała być ofertą bezwarunkową, nieobwarowaną żadnym dodatkowym zastrzeżeniem, a ponadto na skutek nietrafnego przyjęcia, że do naruszenia tych przepisów nie doszło, w sytuacji gdy właścicielom nie zaofiarowano nieruchomości zamiennej, mimo istnienia w tym zakresie wniosku jak i przesłanek do zastosowania takiej formy odszkodowania;
8. 2) przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
9. a) art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 151, art. 134 § 1 i art. 145 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) i wadliwie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, chociaż istniały przesłanki do "stwierdzenia nieważności decyzji" w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy organ administracji błędnie przyjął, iż orzeczenie o wywłaszczeniu w niniejszej sprawie zostało wydane zgodnie z przepisami obowiązujących przepisów prawa, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że przy wydawaniu tego orzeczenia o wywłaszczeniu doszło do rażącego naruszenia art. 1, 2, 8 ust. 1 i 2 oraz art. 28 i 30 Dekretu, jak opisano to wyżej w punkcie dotyczącym zarzutu naruszenia prawa materialnego;
10. b) art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 151, art. 145 ust. 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę, pomimo tego że decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju podjęte zostały z rażącym naruszeniem prawa materialnego wobec przyjęcia, że orzeczenie o wywłaszczeniu w niniejszej sprawie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że przy wydawaniu tego orzeczenia o wywłaszczeniu doszło do rażącego naruszenia art. 1, 2, 8 ust. 1 i 2 oraz art. 28 i 30 Dekretu, jak opisano to wyżej w punkcie dotyczącym zarzutu naruszenia prawa materialnego;
11. c) art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 133, 141 § 4, art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. i art. 156 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo i bezkrytycznie, akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji, pominął część zebranego w sprawie materiału i przedstawił stan faktyczny sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a tym samym dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, w konsekwencji wadliwie uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie oraz nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ze względu na naruszenie przez organ administracji art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy organ administracji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób niewszechstronny zgromadził i następnie ocenił materiał dowodowy (i na tej podstawie wywiódł, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa), bowiem wbrew temu, co wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego błędnie przyjęto za ustalone, że:
12. - nieruchomość, o którą chodzi w niniejszej sprawie była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, podczas gdy z orzeczenia o wywłaszczeniu z 29 listopada 1952 r. wynika wprost, że wywłaszczenia dokonano na cele inwestycyjne dla Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., a zatem na cele związane z walką z organizacjami niepodległościowymi oraz ochroną ustroju "ludowo-demokratycznego", które nie mogą być uznane za służące realizacji narodowych planów gospodarczych;
13. - Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego był wykonawcą narodowych planów gospodarczych, podczas gdy przeczy temu zakres kompetencji tego organu, wynikający z ówcześnie obowiązujących przepisów prawa - organ ten był powołany do walki z organizacjami niepodległościowymi dla ochrony ustroju ludowo-demokratycznego;
14. - faktycznego objęcia w posiadanie nieruchomości oraz realizacji na niej inwestycji budowlanej przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. dokonano za zgodą właścicieli nieruchomości, co pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w którym brak dowodów świadczących o wyrażeniu takiej zgody, gdyż za dowód o tym świadczący nie może być uznane oświadczenie funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. złożone we wniosku o wywłaszczenie (zakwestionowane przez skarżącą);
15. - w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. wzywającym do zawarcia umowy kupna nieruchomości została wskazana cena nabycia nieruchomości, zatwierdzona przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, podczas gdy w obwieszczeniu stwierdzono wyraźnie, że cena "zostanie określona na podstawie art. 28 Dekretu i zatwierdzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego";
16. - w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. wzywającym do zawarcia umowy została wyrażona gotowość zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną, podczas gdy wyrażenie takiej gotowości zostało obwarowane zastrzeżeniem treści: "o ile takowe zostaną przekazane do dyspozycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. przez Prezydia Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w L.", a ponadto:
17. - w ustaleniach stanu faktycznego pominięto, że cena określona w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. nie została zatwierdzona przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej i w konsekwencji błędnie przyjęto, iż oferta kupna nieruchomości zawarta w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. spełniała wymagania wskazane w art. 8 w zw. z art. 28 Dekretu; a w efekcie wskazanych uchybień (dotyczących ustalenia i oceny stanu faktycznego) w niniejszej sprawie niewłaściwie przyjęto, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy orzekaniu w przedmiocie wywłaszczenia;
18. d) art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 151 i 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 7, 75-77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 19-21 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. (Dz.U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341) przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo i bezkrytycznie, akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji, pominął część zebranego w sprawie materiału i przedstawił stan faktyczny sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a tym samym dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, w konsekwencji wadliwie uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie oraz nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. ze względu na naruszenie przez organ administracji przepisów postępowania art. 7, 75-77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organ ten błędnie ustalił, że właściciele nieruchomości wyrazili zgodę na jej objęcie w posiadanie przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. oraz na realizację na tej nieruchomości inwestycji budowlanej, podczas gdy w aktach sprawy brak stosownego oświadczenia właścicieli albo protokołu lub adnotacji o wyrażeniu takiej zgody, sporządzonych przez organ administracji zgodnie art. 19-21 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928r. (Dz.U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341), a za dowód, w świetle art. 75 i 76 k.p.a., nie może być uznane (zakwestionowane przez skarżącą) oświadczenie funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. złożone we wniosku o wywłaszczenie - brak wyrażenia zgody przez właścicieli na objęcie nieruchomości przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego przy jednoczesnym braku innej niż zgoda właścicieli podstawy prawnej objęcia nieruchomości w posiadanie przez organ administracji i realizowania na niej inwestycji budowlanej świadczy o tym, że nabycie nieruchomości nie powinno nastąpić w drodze wywłaszczenia, lecz na podstawie przepisów prawa cywilnego;
19. e) art. 1 § 1 i art. 3 § 1 oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. i art. 151 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia prawa tj.:
20. - naruszenia art. 1 Dekretu polegającego na bezkrytycznym przyjęciu, że nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości mogło nastąpić w drodze wywłaszczenia na podstawie przepisów Dekretu, zamiast na podstawie przepisów prawa cywilnego, w sytuacji, gdy faktyczne objęcie tej nieruchomości przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. oraz realizacja inwestycji budowlanej na tej nieruchomości zostały dokonane bez zgody właścicieli nieruchomości i nastąpiły na dwa lata przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie, przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie badał tego, że Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. nie działał na podstawie żadnego z przepisów Dekretu dopuszczającego objęcie nieruchomości w posiadanie lub wykonywanie na niej prac przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego (art. 6, 14-16, 19 Dekretu), a tym samym nabycie nieruchomości mogło nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów prawa cywilnego;
21. - naruszenia art. 2 Dekretu polegającego na bezkrytycznym przyjęciu, że wywłaszczenie było przeprowadzone dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. miał status wykonawcy narodowych planów gospodarczych, przy czym ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ani wcześniej organy administracji nie poddały badaniu celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu z dnia 29 listopada 1952 r. oraz zakresu kompetencji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., które to kwestie mają decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy urząd ten był uprawniony do złożenia wniosku o wywłaszczenie;
22. - naruszenia art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 Dekretu polegającego na przyjęciu, że oferta nabycia nieruchomości zawarta w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. spełnia wymagania wskazane w art. 8 w zw. z art. 28 Dekretu bez badania znaczenia, jakie ma w tym względzie sformułowanie zawarte w tym obwieszeniu, że cena "zostanie określona na podstawie art. 28 Dekretu i zatwierdzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego";
23. - naruszenia art. 8 ust. 1 w zw. z art. 30 Dekretu polegającego na bezkrytycznym przyjęciu, że oferta nabycia nieruchomości zawarta w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. spełnia wymagania wskazane w art. 8 w zw. z art. 30 Dekretu bez rozważenia, że wyrażenie w obwieszczeniu z 18 lutego 1952 r. gotowości do przyznania nieruchomości zamiennej zostało obwarowane zastrzeżeniem treści: "o ile takowe zostaną przekazane do dyspozycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. przez Prezydia Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w L.", podczas gdy w myśl powołanego przepisu oferta zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną miała być ofertą bezwarunkową;
24. - brak rozważenia w/w zarzutów skargi najpierw przez organ administracji, a następnie nieodniesienie się do stanowiska skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skutkowało niewłaściwą kontrolą legalności działalności administracji publicznej, a w konsekwencji wadliwym uznaniem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i niezastosowaniem środka określonego w ustawie, mimo że istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub do stwierdzenia nieważności decyzji w całości;
25. f) art. 1 § 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2 Dekretu poprzez naruszenie zasady oficjalności wszelkich naruszeń prawa, tj. przez niedokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji nawet wówczas, jeżeli dany zarzut nie został podniesiony w skardze, a mianowicie:
26. - wyjaśnienia, czy Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego należy traktować jako "urząd państwowy" w rozumieniu art. 1 i 2 ust. 1 Dekretu, w sytuacji gdy organ ten był powołany do walki z organizacjami niepodległościowymi oraz ochrony ustroju ludowo-demokratycznego, zwłaszcza w świetle wykładni systemowej, która nakazuje potrzebę uwzględnienia m.in. norm zawartych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), w której przyjęto regułę, że osobom zatrudnionym w aparacie bezpieczeństwa publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie, a osoby, które miały przyznane uprawnienia kombatanckie, są ich pozbawiane;
27. - wyjaśnienia, jakie znaczenie w kontekście wymogów formalnych wniosku o wywłaszczenie ma brak zatwierdzenia ceny nabycia nieruchomości przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, skoro zatwierdzenie ceny przez organ było niezbędne w świetle art. 8 ust. 1 Dekretu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja Mienia Wojskowego wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

W przytoczonych podstawach kasacyjnych skarżąca kwestionuje odmowną decyzję organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z 29 listopada 1952 r., nr Sa.II.1250/52 w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w dawnej Wsi T. z uwagi na wydanie tego orzeczenia z rażącym naruszeniem art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 2, art., 28, art. 30 Dekretu. Zdaniem skarżącej, nabycie własności nieruchomości nie mogło nastąpić w drodze wywłaszczenia na podstawie przepisów Dekretu, lecz na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa cywilnego.

Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nadzwyczajne służy zatem wyłącznie ocenie, czy przy wydaniu decyzji nie doszło do nadzwyczajnych, tzw. kwalifikowanych naruszeń prawa, które uzasadniają podważenie mocy decyzji ostatecznej. W związku z tym, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie, Sąd pierwszej instancji dokonał właściwej oceny orzeczenia z 1952 r. pod kątem wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., W sposób wnikliwy zbadał, czy przepisy prawa materialnego, tj. przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., stanowiące podstawę prawną do wydania ww. orzeczenia, zostały zastosowane prawidłowo.

Przede wszystkim bezzasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 1 Dekretu, że nabycie własności nieruchomości nie mogło nastąpić w drodze wywłaszczenia na podstawie przepisów Dekretu, lecz na podstawie przepisów prawa cywilnego. Prawidłowo w tym zakresie wskazał Sąd pierwszej instancji, że nie ma istotnego znaczenia dla sprawy kwestia, czy samo faktyczne zajęcie nieruchomości w postaci uzyskania przez inwestora zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości, bez uzyskania tytułu własności, powodowało wygaśniecie przesłanki niezbędności nieruchomości dla realizacji celu publicznego, o której mowa w art. 1 Dekretu. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, z żadnego z przepisów Dekretu nie wynika zakaz wywłaszczenia nieruchomości, która wcześniej znalazła się w posiadaniu organu władzy publicznej, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie było także podstaw do kwestionowania kompetencji ówczesnego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego do wszczęcia postępowania w przedmiocie wywłaszczenia w trybie art. 2 pkt 1 Dekretu.

Bez wątpienia Urząd ten należy zaliczyć do kategorii podmiotu wskazanego w tym przepisie (władza bądź urząd państwowy) jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Z kolei celem wywłaszczenia była budowa koszar dla celów Jednostki Wojskowej nr 2165 w L., która wchodziła w skład struktur Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a zatem nabycie tej nieruchomości było niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Całkowicie niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 Dekretu na skutek błędnego przyjęcia, że wymóg wskazania ceny nabycia nieruchomości, jest spełniony w przypadku, gdy w wezwaniu skierowanym do jej właściciela nie oznaczono konkretnej ceny. Słusznie bowiem stwierdził Sąd pierwszej instancji, powołując się w tym zakresie na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r., poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu (a więc bez podania konkretnej ceny nabycia), nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 Dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 Dekretu poprzez zaniechanie zaproponowania wywłaszczanym nieruchomości zamiennej. Prawidłowe były w tym zakresie ustalenia poczynione przez organ, w świetle zachowanych akt archiwalnych, że brak jest dowodów na to, że będąca przedmiotem wywłaszczenia działka stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu. Z akt tych wynika, że działka ta była niezbudowana, całość jej stanowiły użytki rolne (powyższe wynika z protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z 2 października 1953 r.) Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie brak było obowiązku dostarczenia przez wywłaszczającego nieruchomości zamiennej w rozumieniu art. 30 ust. 1 Dekretu.

W konsekwencji, nie zasługuje także na uwzględnienie podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia, wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej, przepisów postępowania powiązanych z powołanymi wcześniej w podstawie kasacyjnej przepisami prawa materialnego, bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził - dając prymat zasadzie trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. i ukształtowanemu przez nią stosunkowi administracyjnoprawnemu - że brak było podstaw prawnych do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym orzeczenia o wywłaszczeniu z 1952 r. z uwagi na wydanie go zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami Dekretu.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Wniosek A. [...] o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony, ponieważ stosownie do art. 204 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej, zwrot poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego przysługuje jedynie organowi - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę, albo skarżącemu - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W żadnym w tych przypadków zwrot poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego nie przysługuje uczestnikowi postępowania.