Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2183/04 odrzucił skargę A.S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko Dyrektora [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję bez wyczerpania środków zaskarżenia. Z tego względu skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu.
A.S. pismem z dnia 25 lipca 2014 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego w/w prawomocnym postanowieniem. W uzasadnieniu podał, że orzeczenie w postępowaniu konkursowym zostało wydane w wyniku przestępstwa, a w konsekwencji postanowienie Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2183/04 nie może funkcjonować w obrocie prawnym jako "przestępcze lub niepoczytalne, będące dowodem przestępstw lub niepoczytalności w państwie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1725/14 odrzucił skargę A.S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2183/04. W uzasadnieniu postanowienia podał, że skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 279 p.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z art. 278 p.p.s.a. wynika, że po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wniesienie przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2183/04 nastąpiło z uchybieniem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a. Kwestionowane postanowienie stało się prawomocne z dniem 12 maja 2005 r. Pięcioletni termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego tym prawomocnym postanowieniem upłynął z dniem 12 maja 2010 r. Tymczasem A.S. skargę o wznowienie postępowania zakończonego w/w prawomocnym postanowieniem wniósł osobiście w Sądzie w dniu 28 lipca 2014 r. Przy czym nie wskazał w niej, aby był pozbawiony możliwości działania, lub nie był należycie reprezentowany. W sprawie nie wystąpiły zatem przesłanki, które wyłączałyby zastosowanie art. 278 p.p.s.a.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skoro skarżący uchybił pięcioletniemu terminowi określonemu w art. 278 p.p.s.a., to jego skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego – jako niedopuszczalna – podlegała odrzuceniu. Dodatkowo Sąd podał, że skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi o wznowienie postępowania, poprzez nadesłanie jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 280 p.p.s.a. i art. 278 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.S., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając postanowienie w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 278 w zw. z art. 280 w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), polegające na:
- - odrzuceniu skargi wobec nieuzupełnienia jej braku formalnego, pomimo braku wezwania przez Sąd skarżącego do nadesłania odpisu skargi;
- - błędnym uznaniu, że skarżący nie podniósł, aby w toku prowadzonego postępowania pozbawiony był możliwości działania, czy też był nienależycie reprezentowany w sytuacji, w której w piśmie z dnia 25 lipca 2014 r. określa siebie jako osobę nieporadną.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w części, ani w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie mimo, że jeden z podniesionych w niej zarzutów jest trafny.
Na wstępie przypomnieć należy, iż stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
W niniejszej sprawie podstawę skargi kasacyjnej stanowi zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej, nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną, wynikającym z art. 176 p.p.s.a., jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest zatem wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny.
W rozpoznawanej sprawie, autor skargi kasacyjnej zasadnie wskazał, że skoro Sąd pierwszej instancji nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, to stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktu niewykonania przez niego wezwania, poprzez nienadesłanie jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem i powołanie jako przesłanki odrzucenia było nieprawidłowe. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie istniała bowiem przesłanka odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym, powołanym wyżej postanowieniem. Przedmiotowa skarga została złożona po upływie 5 lat od uprawomocnienia się postanowienia (art. 278 p.p.s.a.). Niespełnienie przez skarżącego przesłanki wniesienia skargi o wznowienie postępowania w zakresie zachowania terminu skutkowało stwierdzeniem jej niedopuszczalności, a w konsekwencji odrzuceniem tej skargi na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Zauważyć należy, iż termin określony w tym przepisie ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 323/13).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie zaistniały przesłanki wyłączające stosowanie art. 278 p.p.s.a., a więc sytuacja, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Niemożność działania, a więc niemożność obrony swoich praw oznacza pozbawienie możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Jednocześnie konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem przepisów postępowania a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić tylko w przypadku, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania.
Z kolei brak należytej reprezentacji strony jest związany z naruszeniem gwarancji procesowych dla stron, które nie mogą samodzielnie występować przed sądem administracyjnym. Dotyczy on zarówno przypadków, w których strona z uwagi na brak zdolności procesowej musi być reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego (art. 27 p.p.s.a.), jak i o obowiązek działania przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej okoliczność, że skarżący w skardze o wznowienie postępowania powołał się na swoją "nieporadność" nie oznacza, że był on pozbawiony możliwości działania, zaś fakt, że nie był on reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego nie oznacza braku należytej reprezentacji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wyjaśnić należy, iż w niniejszej sprawie działa on na zasadzie prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.