Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 706/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. P. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2013 r., nr M.4301..8.2011/6, którym stwierdzono, że odwołanie S. P. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Lublinie z dnia [...] grudnia 2012 r., nr OL-M-402-185-10/12, w sprawie wypłaty odprawy mieszkaniowej, zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia i pozostawiono je bez rozpoznania.
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. orzeczono o wypłacie S. P. odprawy mieszkaniowej w wysokości 189 510,91 zł, która została odebrana w dniu [...] grudnia 2012 r.
W dniu [...] stycznia 2013 r. S. P. złożył w placówce pocztowej odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., zarzucając naruszenie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a w konsekwencji wypłacenie odprawy w zaniżonej wysokości. Wskazał też, że zachował 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, uwzględniając pismo Dyrektora Oddziału z [...] stycznia 2012 r. i wyjaśnienia uzyskane podczas rozmowy telefonicznej w dniu [...] stycznia 2013 r.
Prezes WAM, w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2013 r. wskazał, że strona w decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] grudnia 2013 r., więc termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] stycznia 2013 r. Zatem nadanie odwołania w urzędzie pocztowym w dniu [...] stycznia 2013 r. nastąpiło po upływie terminu do jego wniesienia. W ocenie organu chybiona była argumentacja, że termin ten powinien być liczony od dnia, w którym strona telefonicznie uzyskała wyjaśnienia w sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 111 § 1b k.p.a., uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia, zaś w myśl art. 111 § 2 k.p.a., w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia.
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału nie wydał postanowienia w sprawie uzupełnienia decyzji, gdyż strona pismem z [...] stycznia 2013 r. doprecyzowała swoje żądanie z [...] stycznia 2013 r. poprzez oświadczenie, że nie wnosi o uzupełnienie, jak też nie składa od przedmiotowej decyzji odwołania.
W skardze na powyższe postanowienie S. P. zarzucił mu naruszenie art. 111 § 2 k.p.a. poprzez jego wadliwą wykładnię i niezastosowanie w sprawie, a tym samym wadliwe wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wniosku z art. 111 § 2 k.p.a. nie sposób było traktować jako odwołania, a zatem organ, który miał wątpliwości co do rzeczywistej woli strony, winien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać ją do usunięcia braków formalnych wniosku, czego w sposób pisemny nie uczynił, a czego organy nie kwestionują.
Skarżący wskazał też, że dopiero w dniu 31 grudnia 2012 r. Dyrektor Oddziału udzielił mu pisemnej odpowiedzi na wezwanie w kwestii odsetek, doręczonej w dniu [...] stycznia 2013 r. Natomiast na wniosek złożony w trybie art. 111 § 2 k.p.a. została udzielona w dniu [...] stycznia 2013 r. odpowiedź ustna przez telefon. Zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg albo w dniu [...] stycznia 2013 r. (chwila doręczenia odpowiedzi Oddziału WAM w Lublinie) i upłynął w dniu 21 stycznia 2013 r., lub też w dniu [...] stycznia 2013 r. (chwila ustnego zawiadomienia o potrzebie sprecyzowania wniosku oraz wystosowaniu oświadczenia przez skarżącego) i upłynął w dniu [...] stycznia 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że w niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Lublinie z dnia [...] grudnia 2012 r. została skarżącemu doręczona w dniu [...] grudnia 2012 r. Co prawda skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. wniósł o wyjaśnienie treści powyższej decyzji, co do braku rozstrzygnięcia w zakresie odsetek, ewentualnie o jej uzupełnienie o obliczenie kwoty odsetek od niewypłaconej odprawy w terminie, jednakże w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. oświadczył, że pismo z [...] stycznia 2013 r. nie jest odwołaniem od decyzji oraz, że nie wnosi o jej uzupełnienie, natomiast wnioskuje o wypłatę odprawy mieszkaniowej, gdyż kwestia odsetek została mu wyjaśniona w piśmie z dnia 31 grudnia 2012 r. W związku z tym brak było podstaw do wydania postanowienia w oparciu o art. 111 § 1b k.p.a., a tym samym nie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 111 § 2 k.p.a., powodująca przesunięcie daty rozpoczęcia biegu czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Prawidłowo zatem organ uznał, że odwołanie wniesione w dniu [...] stycznia 2013 r. zostało złożone z uchybieniem terminu, zaś skarżący nie złożył prośby o jego przywrócenie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. P., prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została o podstawę z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", zaś wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w związku z art. 129 § 2 k.p.a. w związku z art. 111 § 2 k.p.a. i 105 k.p.a., a tym samym przyjęcie, iż organ I instancji po otrzymaniu wniosku strony o uzupełnienie decyzji, co skutkuje tym, iż termin 14 dni do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia stronie zaskarżalnego postanowienia w przedmiocie uzupełnienia doręczonej mu decyzji, biegnie od dnia doręczenia decyzji, nie zaś postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji, gdzie wniosek strony wszczął takowe postępowanie wpadkowe, które winno zakończyć się postanowieniem o umorzeniu postępowania w przedmiocie uzupełnienia decyzji wobec wycofania takowego wniosku i wówczas dopiero otwarty zostałby termin do wniesienia odwołania,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 130 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 7 i 15 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż strona w postępowaniu administracyjnym może zrzec się prawa do wniesienia odwołania, a więc oświadczyć z góry, iż "odwołania nie wnosi".
Pismem z 9 października 2013 r. S. P. złożył sprostowanie do skargi kasacyjnej, w którym oświadcza, że prostuje oczywistą omyłkę w skardze kasacyjnej, iż zaskarża postanowienie nie wyrok Wojewódzkiego Sądu.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna, jakkolwiek służy od każdego wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, o czym przesądza art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a.", zatem wydawałoby się, że jest zwykłym środkiem odwoławczym, to jednak różni się od takich swoim dużym sformalizowaniem: musi zawierać podstawy skonstruowane zgodnie z art. 174 p.p.s.a., musi być sporządzona przez profesjonalistę – art. 175 p.p.s.a., a także musi odpowiadać wymogom wskazanym w art. 176 p.p.s.a.
Zgodnie z tym ostatnim przepisem skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żadnego uchylenia lub zmiany. Jak z przepisu tego wynika, co już zostało przesądzone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego elementy skargi kasacyjnej można podzielić na dwie grupy: pierwsza to takie jakie powinno zawierać każde pismo procesowej druga – przypisane tylko skardze kasacyjnej, wymienione po wyrazie "oraz". Jeżeli idzie o wymogi z pierwszej grupy ich brak lub błąd w ich wyartykułowaniu może być sanowany w trybie art. 49 p.p.s.a., zaś w przypadku wymogów z drugiej grupy – elementów właściwych tylko skardze kasacyjnej – mechanizm tego trybu zastosowany być nie może.
Dotyczy to każdego z wymogów przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej. Zachowaniu właśnie tych wymogów formalnych skargi kasacyjnej służy konieczność sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika.
S. P., reprezentowany zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 706/13, jednak w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej – wyrok doręczony 13 września 2013 r. – złożył 9 października 2013 r. sprostowanie. Oświadczył w nim, że "prostuje treść skargi kasacyjnej, że wobec oczywistej pomyłki pisarskiej w treści skargi znalazło się wyrażenie "wyrok" jako przedmiot zaskarżenia. Oczywistym zaś jest, iż w sprawie nie zapadł wyrok, lecz postanowienie, toteż prostuję oczywistą omyłkę pisarską poprzez określenie, iż przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie WSA w Warszawie".
Ze sprostowania tego wynika, iż przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 706/13, jednak z akt sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał takie orzeczenie – tj. postanowienie z 3 lipca 2013 r. II SA/Wa 706/13. Skarga kasacyjna została zatem wniesiona od orzeczenia, którego wydanie nie miało miejsca, od orzeczenia nieistniejącego.
Artykuł 173 § 1 p.p.s.a. wskazuje, iż skarga kasacyjna może być wniesiona od orzeczeń w nim wymienionych wydanych przez wojewódzki sąd administracyjny, nie służy od takich, których sąd nie wydał. Prawidłowe oznaczenie zaskarżonego orzeczenia jest jednym z wymogów skargi kasacyjnej, przewidzianych tylko dla tego środka zaskarżenia – art. 176 p.p.s.a. – zatem jakikolwiek błąd w tym oznaczeniu nie podlega sanowaniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów skargę kasacyjną należało odrzucić jako niedopuszczalną i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 197 p.p.s.a.