Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 395/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w sprawie ze skargi H.P. na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w L., zobowiązał ww. Spółkę do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 11 stycznia 2013 r. w części dotyczącej udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy po uprawomocnieniu się wyroku, stwierdził, że bezczynność [...] S.A. z siedzibą w L. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Spółki na rzecz skarżącej kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 10 czerwca 2013 r. H.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej żądanej przez skarżącą we wniosku z dnia 11 stycznia 2013 r. Wniosek ten dotyczył żądania udostępnienia, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działkach: nr ewid. [...] w miejscowości W., nr ewid. [...] w miejscowości B. oraz nr ewid. [...] w miejscowości Z., wszystkie położone na terenie gminy P. w powiecie m. W odpowiedzi strona otrzymała pismo z dnia 19 lutego 2013 r., jednak nie zawierało ono żądanych informacji. Na skutek ponowienia przez skarżącą jej wniosku, Spółka w piśmie z dnia 29 maja 2013 r. ponownie odmówiła udostępnienia żądanych dokumentów.
W odpowiedzi na skargę [...] S.A. w L. wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o udostępnienie informacji został skierowany do oddziału Spółki w R., który nie posiada osobowości prawnej oraz iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem dla dopuszczalności skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Zaś skierowanie wniosku do oddziału Spółki nie czyni zasadnym twierdzenia, że wniosek ten został skierowany do niewłaściwego podmiotu, co winno skutkować odrzuceniem skargi. Dlatego skarga H.P. jest dopuszczalna.
W ocenie Sądu przedmiotowa skarga jest uzasadniona, albowiem [...] S.A. w L. pozostaje w bezczynności w sprawie wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie z dnia 11 stycznia 2013 r. Zdaniem Sądu Spółka jest podmiotem, który może być zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Dalej Sąd wskazał, że wbrew argumentacji Spółki, wymienione w art. 9c ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz. 1059) obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego oraz działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczą spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo energetyczne wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, realizuje zadania publiczne.
Pogląd ten jest aprobowany w orzecznictwie. Dlatego, w ocenie Sądu, [...] S.A. w L. będącą przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją energii elektrycznej, zaliczyć należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Nadto Sąd wyjaśnił, że nie uwzględnił zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku Spółki o przeprowadzenie dowodu "poprzez zobowiązanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do złożenia dokumentu zawierającego ustosunkowanie się do powołanej okoliczności w postaci realizacji zadań publicznych jedynie przez organy powołane w treści norm ustawy Prawo energetyczne, nie zaś przez przedsiębiorstwa energetyczne", albowiem dokument ten stanowiłby w istocie pismo zawierające stanowisko opisanego organu centralnego co do wykładni powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zaś wniosek o przeprowadzenie tego dowodu jest niezasadny, gdyż wykładni prawa dokonuje w sprawie samodzielnie sąd rozpoznający skargę.
Dalej Sąd zauważył, że z akt sprawy wynika, iż [...] S.A. zareagowała na wniosek skarżącej w części dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (ponowiony przez jej pełnomocnika w piśmie z dnia 23 kwietnia 2013 r.) właśnie w ten sposób, że w piśmie z dnia 27 maja 2013 r. poinformowała stronę, iż żądane przez nią dokumenty nie mają waloru informacji publicznej. W ocenie Sądu pismo to nie uchyliło jednak stanu bezczynności Spółki w przedmiotowej sprawie (który to stan zaistniał wraz z upływem 14 dni od dnia złożenia wniosku przez skarżącą - art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), albowiem argumentacja w nim zawarta, dotycząca charakteru żądanej informacji, jest błędna.
W ocenie Sądu decyzje administracyjne, stanowiące podstawę do lokalizacji przez przedsiębiorstwo sieci energetycznej na nieruchomościach innych podmiotów, ze swej istoty stanowią przedmiot informacji publicznej. Stanowisko to znajduje oparcie w utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą dokumenty związane z procesami inwestycyjnymi (w tym decyzje administracyjne, operaty szacunkowe i inne dokumenty) są dokumentami, do których dostęp gwarantuje ustawa o dostępie do informacji publicznej, jeżeli znajdują się one w posiadaniu podmiotu, do którego kierowany jest wniosek o taką informację.
Sąd nie podzielił przekonania Spółki, iż zawarte we wniosku z dnia 11 stycznia 2013 r. żądanie udostępnienia wskazanych dokumentów nie może być oceniane w oparciu o przepisy ww. ustawy, albowiem dokumenty te wiążą się z dochodzeniem przez stronę skarżącą od [...] S.A. roszczeń cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zaś przyjęcie, jak tego domaga się Spółka, że decyzje stanowiące podstawę lokalizacji linii energetycznych, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa energetycznego "tracą" charakter informacji publicznej w przypadku, gdy ich udzielenia domaga się osoba fizyczna pozostająca w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem, jest nie tylko sprzeczne z duchem regulacji ustawowych i konstytucyjnych dotyczących dostępu do informacji publicznej, ale nadto byłoby nielogiczne.
Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest zresztą upoważniony do badania interesu prawnego ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 powyższej ustawy). Jeżeli zatem konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem przedsiębiorstwa, mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla tego podmiotu w ewentualnym przyszłym procesie cywilnym. Odmienna wykładnia powołanych wyżej przepisów, zdaniem Sądu, naruszałaby istotę prawa podmiotowego do informacji publicznej, a także godziłaby w zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja przedstawiona przez Spółkę w odpowiedzi na skargę, iż niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje osiągalne są w innym trybie, lub też są w posiadaniu organu, który je wytworzył. Należy bowiem zauważyć, że nie zostało wykazane, by skarżąca była stroną ewentualnych postępowań w sprawie lokalizacji budowy linii energetycznych na wskazanych przez nią działkach, co umożliwiałoby jej taki dostęp na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. Ewentualna zaś możliwość zwrócenia się przez skarżącą o udostępnienie tych dokumentów do jakiegokolwiek innego podmiotu również w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie wyłącza uprawnienia do zwrócenia się z tym wnioskiem do [...] S.A., skoro jest ona podmiotem objętym regulacją tej ustawy. Zdaniem Sądu błędne jest również przekonanie Spółki o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie art. 248 K.p.c. przed przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu przepis ten nie koliduje bowiem z przepisami tej ustawy w rozumieniu normy kolizyjnej zawartej w jej art. 1 ust. 2.
Nadto, w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu przedstawionemu w odpowiedzi na skargę, treść wniosku skarżącej została sformułowana w sposób wystarczająco precyzyjny, by jego adresat mógł ustalić zakres żądanych informacji. Wprawdzie skarżąca wskazała, że domaga się udostępnienia kopii wszelkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, jednak żądanie to wyraźnie ograniczyła do decyzji dotyczących wskazanych we wniosku działek, co stanowi wystarczającą informację dla skonkretyzowania zakresu wniosku.
Dalej Sąd zaznaczył, że w odniesieniu do działki nr [...] w piśmie z dnia 19 lutego 2013 r. [...] S.A. wskazała, iż "posadowiona infrastruktura energetyczna (...) nie znajduje się na majątku i eksploatacji [...] S.A. Oddział R.", jednakże stwierdzenie to nie może zastąpić jednoznacznego oświadczenia o nieposiadaniu żądanych dokumentów dotyczących tej działki.
Podsumowując, w ocenie Spółki, skoro [...] S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, a wniosek skarżącej z dnia 11 stycznia 2013 r. dotyczył właśnie takich informacji, należy stwierdzić, że jeśli Spółka dysponuje żądanymi dokumentami, to pomimo że ich sama nie wytworzyła, winna je - zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 powyższej ustawy), udostępnić skarżącej, ewentualnie w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej decyzję o odmowie ich udostępnienia, jeśli uzna, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 tej ustawy. Gdyby zaś Spółka nie dysponowała objętymi wnioskiem strony dokumentami, wówczas winna w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawców na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z powyższych względów Sąd uznał skargę skarżącej za zasadną i na podstawie art. 149 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", zobowiązał Spółkę do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 11 stycznia 2013 r. w części dotyczącej udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy po uprawomocnieniu się wyroku. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1 zdanie 2 P.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność Spółki w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym fakt, iż zachowanie Spółki nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na nią z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz błędnego przekonania, że nie jest ona podmiotem objętym regulacją art. 4 tej ustawy, a żądane przez skarżącą informacje nie mają waloru informacji publicznej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła [...] S.A. z siedzibą w L. zaskarżając zakwestionowany wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i odrzucenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznanie Spółce zwrotu poniesionych kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono:
- I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie kompetencji orzeczniczej, gdy brak jest po temu podstaw z uwagi na brak po stronie Spółki uprawnienia do podejmowania czynności z zakresu administracji publicznej, w ramach obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 2. art. 25 § 1 i 3 w zw. z art. 32 i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przypisanie jednostce organizacyjnej (oddziałowi osoby prawnej) przymiotu strony, co winno skutkować odrzuceniem skargi, także wobec jej zakresu i treści; oraz art. 58 § 1 pkt 1, 5 i 6 P.p.s.a., tj. wobec przedwczesności postępowania i braku skierowania żądania do Spółki;
- 3. art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy, także z pominięciem złożonego wniosku dowodowego i brakiem właściwej oceny zadań Spółki w kontekście kompetencji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, jak również pominięcie wykazania podstawy prawnej dla przyjęcia tezy o powierzeniu Spółce przez ustawodawcę realizacji zadań publicznych;
a w wypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutów procesowych:
- II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie poprzez:
- 1. przypisanie żądanym przez skarżącą informacjom przymiotu informacji publicznej, co stanowi o błędnej wykładni oraz w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP;
- 2. przyjęcie, iż [...] S.A. jest obowiązana do udostępnienia informacji publicznej (w szczególności jej oddział - wobec skierowania żądania tylko do tej jednostki organizacyjnej, brak jest więc żądania, o którym mowa w art. 28 K.p.a.), co stanowi o błędnej wykładni normy art. 4 ust. 1 zd. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 ust. 1 i § 3 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej - na skutek braku możliwości przypisania Spółce wykonywania zadań publicznych, a jedynie podejmowanie przez nią działań o takiej treści;
- 3. niewłaściwe zastosowanie (poprzez pominięcie w przyjętej podstawie orzekania) norm ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne określających zakres pozytywnych obowiązków Spółki jako przedsiębiorstwa energetycznego, które zasadniczo sprowadzają się do zapewnienia dostępu do usługi dystrybucyjnej oraz utrzymywania zdolności urządzeń do realizacji wspomnianej usługi, tj. art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, które nie mieszczą się w pojęciu zakresu bądź zadań administracji publicznej oraz wobec kompetencji organu administracji – Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (art. 21 ust. 1 i 23 ust. 1, 2 pkt 1-22 ustawy Prawo energetyczne);
- 4. niewłaściwe zastosowanie (poprzez pominięcie w przyjętej podstawie orzekania) normy art. 49 § 1 K.c. w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazującego, w związku z wyżej powołanym zarzutem, zakres ewentualnej informacji, którą Spółka winna posiadać w dyspozycji (tj. informacje nt. wyłącznie urządzeń służących do transportu energii), z zastrzeżeniem ochrony tajemnic przedsiębiorstwa;
a w konsekwencji naruszenie art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanek do wydania w stanie niniejszej sprawy opartego na nim rozstrzygnięcia oraz mimo wystąpienia przesłanek do odrzucenia skargi (skierowanie żądania tylko do oddziału, nie do Spółki), ewentualnie jej oddalenia (brak przesłanek do objęcia Spółki obowiązkami wynikającymi z ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Jednocześnie Spółka podtrzymała tezy zamieszczone w odpowiedzi na skargę, w tym wniosek o dopuszczenie dowodu i wezwanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do złożenia dokumentu zawierającego ustosunkowanie się do powołanej okoliczności w postaci realizacji zadań publicznych jedynie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, nie zaś przez przedsiębiorstwa energetyczne.
W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania enumeratywnie wymienionych w § 2 powyższego przepisu nie zaistniała, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach podniesionych w jej treści zarzutów. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zdaniem [...] S.A. w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., albowiem rozpoznał skargę, chociaż brak było kognicji sądu administracyjnego. Zarzut ten jest chybiony. W orzecznictwie przyjmuje się, że udzielenie informacji publicznej ma charakter czynności materialno-technicznej, wynikającej z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz iż strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przypadku takiej skargi sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie bezczynność danego podmiotu w zakresie informacji publicznej, sąd ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez ten podmiot kwalifikacji wniosków.
Zatem w sytuacji ustalenia, że w danej sprawie mamy do czynienia z podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, oraz że informacja której udostępnienia domaga się wnioskodawca należy do kategorii informacji publicznej, powoduje, że dana sprawa podlega co do zasady kognicji sądu administracyjnego. Zaś w przypadku bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej środkiem przysługującym osobie domagającej się udostępnienia takiej informacji jest skarga do sądu administracyjnego, wnoszona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (porównaj wyrok NSA z dn. 10.10.2013 r., sygn. akt I OSK 1696/13, npubl.). Uznanie więc, że żądane przez stronę dokumenty stanowiły informację publiczną, uczyniło konieczną merytoryczną ocenę przez sąd administracyjny działania Spółki w przedmiocie wniosku skarżącej. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. jest nieusprawiedliwiony.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także usprawiedliwionych przesłanek, aby uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 25 § 1 i 3 w zw. z art. 32 i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przypisanie oddziałowi osoby prawnej przymiotu strony, co winno skutkować odrzuceniem skargi, także wobec jej zakresu i treści oraz przepisów art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., tj. "wobec przedwczesności postępowania i braku skierowania żądania do Spółki". Zatem, jak wynika z powyższego, naruszenie ww. przepisów autor skargi kasacyjnej powiązał z brakiem po stronie oddziału Spółki osobowości prawnej, co winno skutkować odrzuceniem skargi. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarga skarżącej skierowana była przeciwko [...] S.A. z siedzibą w L., a nie przeciwko jej oddziałowi. W części wstępnej skargi nigdzie nie wskazano na oddział Spółki.
W związku z powyższym brak było podstaw z tego tytułu, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w sentencji wyroku, gdzie wyraźnie wskazano jako stronę postępowania [...] S.A. z siedzibą w L., a nie jej oddział. Zaś pismo z dnia 11 stycznia 2013 r. o udzielenie przedmiotowej informacji zostało skierowane do "[...] S.A. Oddział R.", jednakże takie sformułowanie adresata pisma nie może stanowić podstawy do odrzucenia skargi.
Dodatkowo zauważyć należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyrokach z dnia 4 kwietnia 2013r. (sygn. akt I OSK 102/13, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl) i z dnia 18 października 2013 r. (sygn. akt I OSK 1483/13, npubl.) - na gruncie procedury obowiązującej przed sądami administracyjnymi zdolność sądowa regulowana jest w art. 25 P.p.s.a. Jak wynika z § 1 tego artykułu osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Jednakże sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej należą do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy jest natomiast przepisem szczególnym w stosunku do art. 25 § 1 P.p.s.a. Jednostka organizacyjna, o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie stanowi jednostki organizacyjnej o jakiej mowa w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego czy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest to każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nawet kiedy stanowi część spółki powołaną przez spółkę w celu świadczenia usług na określonym terenie. Taką jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej jest zatem oddział Spółki.
Nie można również uznać, że w sprawie został naruszony przepis art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a który stanowi, że sąd odrzuca skargę: jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1) i jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). Naruszenie powyższych przepisów zostało przez wnoszącą skargę kasacyjną Spółkę powiązane z przedwczesnością postępowania i brakiem skierowania żądania do Spółki. Brzmienie powyższego zarzutu sformułowane jest wadliwie, zatem trudno jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się do niego merytorycznie. Nie wiadomo bowiem dlaczego, zdaniem autora skargi kasacyjnej, przedmiotowe postępowanie jest przedwczesne i co kryje się pod stwierdzeniem "braku skierowania żądania do Spółki", tym bardziej że w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego brak jest odniesienia się do tej części zarzutu.
Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy, także z pominięciem złożonego wniosku dowodowego i brakiem właściwej oceny zadań Spółki w kontekście kompetencji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, jak również pominięcie wykazania podstawy prawnej dla przyjęcia tezy o powierzeniu Spółce przez ustawodawcę zadań publicznych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentu przewidziana w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest uprawnieniem sądu, a nie jego obowiązkiem. Dowód taki może zostać dopuszczony jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zaś przeprowadzenie dowodu jest niezbędne wówczas, gdy bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości.
Wnioskowany przez Spółkę dowód w postaci dokumentu zawierającego ustosunkowanie się Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do kwestii oceny okoliczności w postaci braku realizacji zadań publicznych przez przedsiębiorstwa energetyczne kryterium tego nie spełnia. Kwestię tę bowiem Sąd władny jest sam ocenić, co też uczynił, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a.
Nie można również uznać, by Sąd pierwszej instancji uchybił przepisowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wskazane w tym przepisie przesłanki. Przede wszystkim Sąd podał podstawę rozstrzygnięcia, poprzedzając ją wywodem, który doprowadził go do rezultatu w postaci uznania bezczynności Spółki i w konsekwencji zobowiązania jej do załatwienia wniosku, pozostawiając sposób jego załatwienia Spółce w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Za nieusprawiedliwiony należy również uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w powiązaniu z art. 28 K.p.a. Naruszenia ww. przepisów [...] S.A. upatruje w przyjęciu przez Sąd, że Spółka jest obowiązana do udostępnienia informacji publicznej, co stanowi o naruszeniu ww. norm na skutek braku możliwości przypisania Spółce wykonywania zadań publicznych, a jedynie podejmowania przez nią takich działań.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał trafnej wykładni i właściwie zastosował przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Interpretując zawarte w tym przepisie pojęcie podmiotu realizującego zadania publiczne Sąd ten uznał, że do tak rozumianych zadań publicznych należą zadania postawione przed przedsiębiorstwami energetycznymi w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz. 1059). Nie tylko obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienione w art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, ale także dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwa energetyczne, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, są zadaniami publicznymi.
Tak rozumiane dysponowanie zasobami energetycznymi państwa jest wykonywaniem zadania publicznego (por. wyrok NSA z dn. 2.10.2013 r., sygn. akt I OSK 816/13, npubl.). Nadto dodać należy, że w judykaturze sformułowano jednolite już stanowisko w kwestii zaliczenia przedsiębiorstw energetycznych do kategorii podmiotów wykonujących "zadania publiczne", które to pojęcie użyte zostało w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ma znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP. Zatem jeżeli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to niepodobna odmówić im przymiotu zadań publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. A skoro tak, to bez względu na fakt, czy przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania w zakresie produkcji energii, czy jej przesyłania, dystrybucji czy sprzedaży, mimo że zadania te zostały odrębnie ujęte w ustawie Prawo energetyczne, winno być traktowane jako wykonujące zadania publiczne w rozumieniu przedmiotowej ustawy (por. wyrok NSA z dn. 26.09.2013 r., sygn. akt I OSK 831/13 i wskazane tam orzecznictwo, npubl.; wyrok NSA z dn. 15.10.2013 r., sygn. akt I OSK 830/13, npubl.; ww. wyrok NSA z dn. 4.04.2013 r., sygn. akt I OSK 102/13).
Wnosząca skargę kasacyjną Spółka jest takim przedsiębiorcą energetycznym. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji zastosował wobec niej przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 (w zarzucie skargi kasacyjnej omyłkowo wskazany jako "§ 3 ust. 2") ustawy o dostępie do informacji publicznej i zaliczył ją do podmiotów wykonujących zadania publiczne, a co za tym idzie do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.
Zaś odnośnie naruszenia art. 28 K.p.a. poprzez skierowanie żądania do oddziału Spółki podnieść należy, kwestia ta była już wyżej przedmiotem rozważań Sądu. Argumentacja w tym zakresie została już przedstawiona wyżej, zatem ponowne jej przytaczanie należy uznać za niecelowe. Wystarczy jedynie przypomnieć, że judykatura zajęła stanowisko, iż oddział Spółki jest jednostką organizacyjną zobowiązaną do udostępnienia informacji publicznej.
W tym miejscu dodać należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ww. ustawy "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych". Użycie w tym przepisie wyrazu "aktualną" nie oznacza automatycznego wyłączenia z zakresu pojęcia informacji publicznej materiałów archiwalnych. Tym samym także zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9c ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 23 ust. 1, 2 pkt 1-22 ustawy Prawo energetyczne w powiązaniu z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może zostać uwzględniony.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przypisanie żądanym informacjom przymiotu informacji publicznej, co stanowi o błędnej wykładni oraz w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu ww. norm, uznać należy, że także nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie autora skargi kasacyjnej żądane przez skarżącą informacje znamionują indywidualny interes, albowiem wiążą się one z pozyskaniem dowodów w związku z zapoczątkowanym postępowaniem mającym na celu dochodzenie wynagrodzenia.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że żądana przez skarżącą informacja może zostać zaliczona do kategorii informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca domagała się udostępnienia przez [...] S.A., w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji administracyjnych dotyczących budowy urządzeń elektroenergetycznych na wskazanych w piśmie działkach na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. O tym, czy dana informacja należy do kategorii informacji publicznych decyduje spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Zaś przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.
Zatem przepis ten przesądza o tym, przy spełnieniu przesłanki podmiotowej, że żądana przez skarżącą informacja co do zasady należy do kategorii informacji publicznej w rozumieniu przedmiotowej ustawy. Mając na uwadze powyższe także i przepis art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym także i przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. nie został naruszony.
Dotychczasowe rozważania wskazują więc, że wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw. Dlatego też, na podstawie art. 184 P.p.s.a., przedmiotową skargę kasacyjną należało oddalić.
Na podstawie art. 156 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że w miejsce imienia skarżącej "H." wpisano "H.", albowiem z akt sprawy w sposób nieulegający wątpliwości wynika, że skargę na bezczynność Spółki wniosła H.P.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, albowiem pismo zatytułowane "odpowiedź na skargę kasacyjną uczestnika", w której ten wniosek zawarto, zostało złożone po upływie terminu z art. 179 P.p.s.a. Tym samym jest to tylko pismo procesowe strony złożone w toku postępowania i jako takie nie rodzi obowiązku zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 19.11.2012r., sygn. akt II FPS 4/12, opubl. ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).