Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1321/05 oddalił skargę W. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby wojskowej.
Wymienioną decyzją Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 24 marca 2005 r., mocą którego W. W. został z dniem 31 maja 2005 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Jako podstawę zwolnienia organ wskazał art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy żołnierz zawodowy przeniesiony na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) do dyspozycji – pozostaje nadal w dyspozycji, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na jaki został do niej przeniesiony. Ponadto żołnierzy, którzy zostali przeniesieni na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – do dyspozycji, jeżeli nie zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe po upływie odpowiedniego okresu, na jaki zostali przeniesieni do dyspozycji, zwalnia się z zawodowej służby wojskowej z dniem upływu tego okresu.
Ponieważ w przypadku W. W. przeniesionego do dyspozycji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON, okres ten upłynął 31 maja 2005 r. powołane przepisy stanowiły o obowiązku organu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. W. zarzucił decyzji Ministra Obrony Narodowej naruszenie art. 6, 7 kpa w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 115 ust. 4 oraz art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W ocenie skarżącego art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie stanowi samodzielnej podstawy rozwiązania stosunku służbowego, a jedynie wyraża zezwolenie na utrzymanie żołnierza w rezerwie kadrowej, dyspozycji, czy w stanie nieczynnym do końca okresu, na jaki został przeniesiony. Dalej skarżący wywiódł, że do rozwiązania z nim stosunku służbowego niezbędne jest zaistnienie przesłanek materialnoprawnych z art. 75 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a zatem trybu określonego w art. 78 ust. 2 wyżej powołanej ustawy, czyli wykazanie przez organ braku możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe.
Oddalając skargę powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 26 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zgodnie z art. 174 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, żołnierz zawodowy przeniesiony na podstawie ustawy, o której mowa w art. 169 – ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 – do dyspozycji – pozostaje nadal w dyspozycji, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na jaki został do niej przeniesiony.
Zgodnie z ust. 3 art. 174 ww. ustawy, żołnierzy zawodowych, o których mowa w ust. 1, jeżeli nie zostali wyznaczeni na stanowisko służbowe po upływie odpowiedniego okresu, o którym mowa w ust. 1 zwalnia się z zawodowej służby wojskowej z dniem upływu tego okresu.
W przedmiotowej sprawie W. W. decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. z dniem 31 maja 2004 r. został odwołany z pełnienia służby w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej i skierowany do dyspozycji Dyrektora Departamentu Kadr i szkolnictwa Wojskowego.
Decyzja została wydana na podstawie art. 20 ust. 3 i art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz.. 55 z późn. zm. oraz § 64 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.).
Decyzja została doręczona zainteresowanemu w dniu 6 kwietnia 2004 r.
Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Obrony Narodowej rozkazem dziennym Nr [...] z dnia [...] stwierdził przybycie ewidencyjne W. W. na stan ewidencyjny DKiSzW oraz całkowite zaopatrzenie w JW [...] z dniem 1 czerwca 2004 r. Podstawą do wydania rozkazu był § 45 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z treścią którego czas pełnienia służby w dyspozycji liczy się od dnia ogłoszenia w rozkazie dowódcy jednostki po wydaniu rozkazu personalnego o przeniesienie żołnierza zawodowego do dyspozycji przez właściwy organ wojskowy.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, okres pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji nie może był dłuższy niż rok.
Sąd nie zgodził się z zarzutem skarżącego dotyczącym naruszenia art. 169 ustawy, z którego wynika, że sprawy wszczęte lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal wg przepisów dotychczasowych.
W ocenie Sądu w przepisie art. 169 ustawy została zawarta zasada, w myśl której sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się według przepisów dotychczasowych, chyba że ich przedmiot znalazł uregulowanie w przepisach zawartych w rozdziale XI.
Istotą uregulowań zawartych w rozdziale XI są sytuacje przejściowe, wymagające dostosowania do nowych uregulowań prawnych lub zakończenia. Jeżeli dla przepisów rozdziału XI, nie przewidziano odrębnego uregulowania, wówczas będzie miał zastosowanie cytowany wyżej przepis art. 169 ustawy.
Sąd uznał, że w sprawie wystąpiła przesłanka obligujące organ do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, albowiem żołnierz w czasie przebywania w dyspozycji nie został wyznaczony na stanowisko służbowe.
W związku powyższym w ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2005 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik W. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. przepisów art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w związku z art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) zamiast przepisów - w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) art. 74 i art. 75 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), albo przepisów art. 111 lub art. 112 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych,
- naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to jest przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 106 § 5 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 kpc i w związku z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bądź o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że jego wątpliwości budzi możliwość zastosowania przez organy administracji publicznej art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 115 ust. 4 nowej ustawy pragmatycznej, w sytuacji gdy w decyzji o skierowaniu skarżącego do dyspozycji nie został określony jej czas. Zdaniem skarżącego, braku tego nie można konwalidować powołując się na art. 20 ust. 3 starej ustawy pragmatycznej, która nie obowiązywała już w dacie orzekania.
W ocenie skarżącego, do jego przypadku, jeżeli już miał być zwolniony ze służby należało stosować przepisy w zw. z art. 169 nowej ustawy pragmatycznej – art. 74 i 75 starej ustawy, przy wskazaniu braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
W przekonaniu skarżącego miał do niego zastosowanie art. 169 nowej ustawy pragmatycznej, ponieważ z chwilą przeniesienia go do dyspozycji organ wszczął postępowanie w sprawie wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe – zgodnie z art. 20 ust. 3 starej ustawy pragmatycznej – tj. postępowanie zmierzające do wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, a nie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 183 § 2 Ppsa, skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do analizy wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 106 § 5, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 Ppsa. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał w pierwszej kolejności zarzuty o charakterze procesowym, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005/6/120).
Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej nie określa, na czym konkretnie naruszenie to polegało, nie wyjaśnia też jaki wpływ miało na rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem skargi kasacyjnej naruszenie powołanych w skardze przepisów postępowania polegało w istocie na nieuwzględnieniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zaakceptowaniu w ten sposób zaskarżonej decyzji, która, zdaniem pełnomocnika skarżącego, została podjęta z naruszeniem art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 75, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa.
Należy wyjaśnić, że uzasadnienie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może polegać na powołaniu przepisów procedury administracyjnej naruszonych w postępowaniu przed organami administracji publicznej.
Podstawy kasacyjne muszą nawiązywać do przepisów stosowanych przez sąd administracyjny i nie mogą ograniczać się do wskazania naruszonych przepisów, bez jednoczesnego wyjaśnienia na czym naruszenie polegało oraz jaki wpływ miało na rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadnienie zarzutu naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów proceduralnych poprzez powołanie skutku jakie spowodowało to naruszenie, tj. nieuwzględnienie skargi przez Sąd, nie jest wystarczające z punktu widzenia prawidłowo określonej podstawy kasacyjnej. Stawiając zarzut naruszenia art. 106 § 5 Ppsa, autor skargi kasacyjnej nie dość, że nie powołuje § 3 art. 106, do którego odsyła ww. przepis, to nie mówi nic o tym jakich to dowodów z urzędu lub na wniosek strony nie przeprowadził Sąd I instancji, a które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie skarga kasacyjna nie wyjaśnia w ogóle na czym, jej zdaniem, polegało naruszenie przez Sąd art. 141 § 1 Ppsa, a więc jakimi wadami dotknięte jest uzasadnienie zaskarżonego wyroku.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 Ppsa, zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, autor skargi kasacyjnej uzasadnia nieuwzględnieniem przez sąd orzekający faktu, że decyzja o przeniesieniu skarżącego do dyspozycji nie określała okresu przebywania w dyspozycji.
Zarzut ten nie jest trafny, ponieważ z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że kwestia ta (czasu dyspozycji) była przedmiotem kontroli Sądu, w zakresie w jakim było to istotne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Wprawdzie Sąd I instancji nie stwierdził wprost, że decyzja o przeniesieniu skarżącego do dyspozycji nie określała do jakiej daty skarżący w dyspozycji ma pozostawać, to jednak powyższe nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro Sąd zajął się szczegółowo analizą czasu w jakim skarżący pozostawał w dyspozycji, a którego upływ uprawniał organ do podjęcia decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Nieuzasadniony jest w końcu zarzut naruszenia przez sąd orzekający art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Ppsa, które to przepisy regulują sytuacje w jakich sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stosował ww. przepisów, gdyż oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa, zaś skarżący nie wykazał na czym naruszenie to miało polegać.
Przechodząc zatem do oceny przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego – art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750) poprzez ich błędne zastosowanie, zamiast przepisów art. 169 ww. ustawy w związku z art. 74 i 75 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) należy stwierdzić, że nie są one zasadne z następujących powodów.
Z niekwestionowanego stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika, że skarżący został przeniesiony do dyspozycji na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej pragmatyki wojskowej, zaś okres dyspozycji (chociaż nie został on określony w decyzji o przeniesieniu, nie mógł być jednak dłuższy niż 1 rok) upływał w czasie obowiązywania nowej pragmatyki wojskowej.
W świetle art. 174 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierze przeniesieni do dyspozycji na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pozostają nadal w dyspozycji nie dłużej jednak niż do końca okresu, na jaki zostali przeniesieni. Żołnierzy zawodowych, jeżeli nie zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe po upływie określonego okresu (dyspozycji) zwalnia się z zawodowej służby wojskowej z dniem upływu tego okresu.
W okolicznościach niniejszej sprawy powołany przepis znajdował zastosowanie i uprawniał właściwy organ wojskowy, wobec niewyznaczenia skarżącego po upływie maksymalnego czasu przebywania w dyspozycji na stanowisko służbowe, do zwolnienia skarżącego ze służby. W sprawie nie miał natomiast zastosowania art. 169 nowej pragmatyki wojskowej, zgodnie z którym sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal wg przepisów dotychczasowych.
Przepis art. 174 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowi regulację szczególną, wyłączającą zastosowanie art. 169. Ten ostatni przepis znajduje zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy określona sprawa nie została odmiennie uregulowana w przepisach rozdziału 11 ustawy.
Przyjęcie stanowiska odmiennego podważałoby celowość regulacji dokonanej art. 174 nowej pragmatyki wojskowej.
Z tych samych przyczyn (istnienie przepisu szczególnego) w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie mogły być zastosowane przepisy regulujące zwolnienie ze służby żołnierzy zawodowych zawarte w ustawie z dnia 11 września 2003 r.
W świetle powyższego dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisów prawa materialnego, na podstawie których podjęta została zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa.
Z tych przyczyn na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.